Kardiyak arrest, kalbin pompalama işlevinin ve solunumun aniden durmasıyla karakterize, acil müdahale gerektiren klinik bir tablodur. Hastanın genel durumunun kötüleşmesi, bilincinin tamamen kaybolması ve aniden yanıtsız hale gelmesi durumunda arrest olasılığı her zaman akılda tutulmalıdır. Arrest olan hastada kalp atımı olmayacağı için nabız alınamaz ve solunum çabası tamamen ortadan kalkar. Bazen çene atma (gasping) hareketi görülebilir; ancak bu aktif bir solunum çabası değil, omurilik kaynaklı bir refleks olup hastanın arrest olduğunun kesin bir kanıtıdır. Arrestin tanınması süreci görsel gözlem (inspeksiyon) ile başlar. Hastaya yaklaşırken göğüs kafesinin hareketleri incelenir; göğüs kafesinin inip kalkmaması solunumun durduğunu gösterir. Dolaşımın durmasıyla birlikte dokularda oksijensizlik başlar ve periferik kan akışının kesilmesine bağlı olarak siyanoz (morarma) gelişir. Cilt rengi soluklaşır, ısısı düşer ve soğuk bir görünüm ortaya çıkar. Hastanın yanına ulaşıldığında ilk yapılması gereken işlem nabız kontrolüdür. Nabız kontrolü erişkinlerde karotis arter üzerinden, çocuklarda brakiyal arter üzerinden, bebeklerde ve yenidoğanlarda ise steteskop yardımıyla kalp tepe atımı (apeks) dinlenerek gerçekleştirilir. Tüm bu değerlendirmelerin 10 saniyeden daha kısa sürede tamamlanması kritik önem taşır. Eğer nabız alınamıyorsa hiç vakit kaybetmeden resusitasyona başlanmalıdır. Karotis nabzı kontrol edilirken, parmak uçları boyunda sternoklaidomastoid kasının hemen önündeki karotis arter trasesine hafifçe yerleştirilir. Bu esnada aşırı bası yapmaktan kaçınılmalıdır. Karotis nabzına kesinlikle tek taraflı bakılmalıdır; iki taraflı bası yapılması durumunda karotis refleksi tetiklenerek kalbi çalışan hastalarda bradikardi ve hipotansiyon gelişebilir. Bebeklerde ve yenidoğanlarda ise nabız kontrol süresi 6 saniyedir; bu sürede duyulan kalp tepe atımı sayısı 10 ile çarpılır ve sonuç 60'ın altında ise kalbin tamamen durması beklenmeden resusitasyona başlanır. Temel Yaşam Desteği (TYD), herhangi bir ilaç veya tıbbi cihaz kullanılmaksızın, hayat kurtarmak amacıyla yapılan ilk müdahale adımlarını kapsar. Bu adımların belirli bir hiyerarşik sıra ile uygulanması zorunludur. İlk basamak her zaman alan güvenliğinin sağlanmasıdır. Hem kazazedenin hem de kurtarıcının güvenliği garanti altına alınmadan müdahaleye başlanmamalıdır. İkinci basamakta hastanın bilinci yüksek sesle seslenilerek ve omuzlarından hafifçe sarsılarak kontrol edilir. Yanıt alınamazsa hemen acil yardım sistemi (112 veya hastane içinde mavi kod) aktive edilmelidir. Sağlık çalışanı olmayan halktan kurtarıcılar için nabız kontrolü önerilmez; onların sadece bak-dinle-hisset yöntemiyle solunumu değerlendirmesi ve solunum yoksa resusitasyona başlaması yeterlidir. Profesyonel kurtarıcılar ise nabız ve solunum kontrolünü birlikte yaparak resusitasyon döngüsünü başlatır. Erişkinlerde temel yaşam desteği sırası C-A-B (dolaşım-havayolu-solunum) şeklinde uygulanırken, çocuklarda ve suda boğulma vakalarında asfiksi ön planda olduğu için A-B-C (havayolu-solunum-dolaşım) sırası tercih edilir. Kaliteli bir kardiyopulmoner resusitasyon (KPR) gerçekleştirmek için uygulayıcının pozisyonu ve teknik detaylar hayati önem taşır. Hasta mutlaka sert bir zemine sırt üstü yatırılmalıdır. Uygulayıcı, aktif elini altta, pasif elini üstte tutarak parmaklarını kenetlemeli ve gücü dirseklerini bükmeden, omuz ve bel kaslarından alarak hastanın sternumunun alt yarısına (ksifoid çıkıntının 2 parmak yukarısına) 90 derecelik dik açıyla uygulamalıdır. Kaliteli KPR hedefleri arasında bası derinliği, hızı ve göğsün geri açılması yer alır. Erişkinlerde bası derinliği 5-6 cm olmalıdır; 5 cm'den az bası yetersiz sistol oluştururken, 6 cm'den fazla bası diyastolik dolumu engeller. Dakikadaki bası hızı 100-120 arasında tutulmalı ve her basıdan sonra göğüs kafesinin orijinal konumuna dönmesine (tam gevşemeye) izin verilmelidir. Resusitasyon süresinin en az %65'i aktif kalp basısı ile geçmeli, basılara 10 saniyeden uzun süre ara verilmemelidir. 30 kalp basısından sonra 2 kurtarıcı soluk verilmeli, bu 30/2 döngüsü 5 kez (yaklaşık 2 dakika) tekrarlandıktan sonra nabız kontrol edilmelidir. İleri Kardiyak Yaşam Desteği (İKYD), eğitimli sağlık personeli tarafından, monitörizasyon, defibrilatör, ileri havayolu ekipmanları ve acil ilaçların kullanıldığı profesyonel müdahale sürecidir. İKYD'ye başlarken hastanın vakit kaybetmeden monitörize edilmesi ve ritim analizinin yapılması gerekir. Bu süreçte karşılaşılan ölümcül ritimler şoklanabilir ve şoklanamaz olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Şoklanabilir ritimler Ventriküler Fibrilasyon (VF) ve nabızsız Ventriküler Taşikardi (VT) ritimleridir. VF, kalbin ventriküllerinden kaynaklanan, tamamen düzensiz ve koordinasyonsuz elektriksel aktiviteler olup etkin bir kasılma ve nabız oluşturamaz. Monitörde VF veya nabızsız VT görüldüğü an ilk yapılması gereken işlem defibrilasyondur. Erken defibrilasyon sağkalım oranını artırır ve nörolojik hasarı en aza indirir. Bifazik defibrilatörlerde önerilen enerji düzeyi üretici tavsiyesine göre veya 200 J, monofazik cihazlarda ise 360 J'dür. Şok uygulandıktan hemen sonra ritim kontrolü yapılmadan 2 dakika boyunca KPR'ye devam edilmelidir. Şoklanamaz ritimler ise Asistol ve Nabızsız Elektriksel Aktivite (NEA) ritimleridir. Asistolde kalpte hiçbir elektriksel ve mekanik aktivite yoktur. NEA'da ise monitörde organize bir ritim (genellikle geniş QRS'li bradikardik ritimler) görülmesine rağmen hastada nabız alınamaz. Bu iki ritimde defibrilasyon uygulanmaz; tedavi yüksek kaliteli KPR ve mümkün olan en kısa sürede uygulanan adrenalin (her 3-5 dakikada bir 1 mg IV/IO) üzerine kuruludur. Şoklanabilir ritimlerde ise adrenalin ilk dozu ancak ikinci şoktan sonra, amiodaron ise üçüncü şoktan sonra uygulanır. Resusitasyon esnasında geri döndürülebilir arrest nedenleri olan 5H ve 5T parametreleri sürekli sorgulanmalı ve tedavi edilmelidir. Bu nedenler düzeltilmedikçe sadece KPR ve ilaç uygulamaları ile spontan dolaşımın geri dönmesi (ROSC) mümkün değildir. Spontan dolaşım sağlandıktan sonra ise hastanın vital bulgularının stabilizasyonu, EKG takibi, vücut ısısının kontrolü (hipotermi tedavisi) ve yoğun bakım takibini içeren resusitasyon sonrası bakım süreci başlatılmalıdır. Havayolu yönetimi, acil müdahalenin en kritik basamaklarından biri olup, basit manevralardan cerrahi yöntemlere kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. Bilinci kapalı sırt üstü yatan bir hastada dil kökü geriye düşerek havayolunu tıkayabilir. Bu durumu önlemek amacıyla travma şüphesi olmayan hastalarda baş geri-çene yukarı (head tilt-chin lift) manevrası uygulanır. Ancak servikal omurga travması şüphesi olan hastalarda omuriliği korumak amacıyla baş geri-çene yukarı manevrası kesinlikle uygulanmaz; bunun yerine temporomandibüler eklemlerin iki elle kavranarak çenenin yukarı ve ileri itildiği çene açma (jaw thrust) manevrası tercih edilir. Manevraların yetersiz kaldığı durumlarda havayolu açıklığını sürdürmek için oral veya nazal airway'ler kullanılır. Uygun boyda airway seçimi, hastanın kulak memesinden dudak kenarına kadar olan mesafenin ölçülmesiyle yapılır. Yanlış boyutta seçilen airway havayolunu daha fazla tıkayabilir. Oral airway, öğürme refleksi aktif olan hastalarda kusma ve aspirasyon riskini tetikleyeceği için kullanılmamalıdır. Nazal airway ise kafa tabanı veya maksillofasiyal kırığı olan hastalarda kontrendikedir. Solunum yetersizliği olan hastalarda destek oksijen tedavisi nazal kanül, basit maske veya rezervuarlı maske ile başlanmalıdır. Ancak gereksiz yere yüksek konsantrasyonda verilen oksijenin serbest oksijen radikalleri oluşturarak doku hasarına yol açabileceği unutulmamalıdır. Hastanın solunum çabası yetersiz veya durmuşsa balon-valv-maske (BVM) cihazı ile solutulmalıdır. BVM uygulanırken maske sızdırmazlığı için tek kurtarıcı ile 'C-E tekniği' uygulanır; baş ve işaret parmakları maske üzerinde 'C' harfi oluştururken, diğer üç parmak çene kemiğini kavrayarak 'E' harfi şeklinde maskeyi yüze sabitler. Endotrakeal entübasyon, havayolu güvenliğini sağlamanın en kesin ve altın standart yöntemidir. Bu işlem hastanın havayolunu dış etkenlerden korur, aspirasyonu önler ve mekanik ventilatör ile solunumun tam kontrolüne olanak tanır. Entübasyon işleminin en önemli aşaması hazırlıktır. İşleme başlamadan önce laringoskop, uygun boyda tüpler (kadınlarda 7.0-7.5, erkeklerde 7.5-8.0), stile, aspiratör, steteskop ve kapnograf gibi tüm malzemeler eksiksiz ve çalışır durumda hazır bulundurulmalıdır. Entübasyon süreci ön oksijenizasyon ile başlar; hastanın fonksiyonel rezidüel kapasitesini oksijenle doldurmak ve apne süresince desatüre olmasını engellemek için yüksek akımlı oksijen verilir. Ardından premedikasyon, sedasyon ve paralizasyon aşamalarına geçilir. Hastaya önce sedatif ajan verilmeli, bilinci kapandıktan sonra paralizan (kas gevşetici) uygulanmalıdır. Hasta koklama (sniffing) pozisyonuna getirildikten sonra laringoskop ağzın sağ köşesinden sokulup dil sola itilerek epiglot görüntülenir. Epiglotun görülmesi entübasyonun başlangıç noktasıdır; epiglot görülmeden tüp ilerletilmemelidir. Laringoskop vallekulaya yerleştirilip yukarı doğru kaldırılarak vokal kordlar görünür hale getirilir. Tüp, vokal kordların arasından geçirilerek karinanın yaklaşık 2 cm üzerine yerleştirilir ve kafı şişirilir. Tüpün yerini doğrulamak için 5 nokta oskültasyonu yapılır; her iki akciğer apeksi, bazali ve epigastrium (mide) dinlenir. Mideden ses gelmesi özefagus entübasyonunu gösterir; bu durumda tüp hemen çıkarılmalıdır. Tek taraflı solunum sesi alınması ise selektif entübasyona işaret eder; tüpün kafı indirilerek hafifçe geri çekilmesi gerekir. Entübasyonun yapılamadığı acil durumlarda supraglottik cihazlar (LMA) veya krikotiroid membran üzerinden uygulanan cerrahi havayolu (krikotiroidotomi) alternatif olarak hayat kurtarıcıdır.