Ünite 6: Travma — Önemli Kavramlar

Epidural beyin kanamalarında görülen, hastanın travma sonrası bilincinin önce kapanıp, ardından geçici olarak tamamen düzeldiği ve sonrasında kanamanın büyümesiyle tekrar hızla bozulduğu aydınlık dönemdir.

Akciğer zarları arasında biriken havanın tek yönlü vana etkisiyle sürekli artarak akciğeri söndürmesi ve kalbe giden büyük damarları sıkıştırarak kardiyovasküler şoka yol açmasıdır.

Kalbin etrafındaki perikard boşluğuna kan dolması sonucu kalbin gevşeyememesi, dolayısıyla vücuda kan pompalayamayarak ölüme yol açması durumudur.

Ardışık 3 veya daha fazla kostanın en az ikişer yerinden kırılması sonucu, göğüs duvarının bir bölümünün solunum esnasında diğer bölümlerin tersine hareket etmesi (paradoksik solunum) durumudur.

Ekstremitelerdeki kas gruplarını çevreleyen fasyal kılıf içi basıncın artması sonucu dolaşımın durması, kasların ve sinirlerin hızla nekroza (ölüme) gitmesi tablosudur.

Göçük altında kalma gibi uzun süreli ezilmeler sonucu kas hücrelerinden salınan miyoglobin ve potasyumun kana karışarak akut böbrek yetmezliği ve kardiyak arreste yol açmasıdır.

Kompartman sendromunda yükselen iç basıncı düşürmek ve doku perfüzyonunu yeniden sağlamak amacıyla cilt ve fasyanın cerrahi olarak boylu boyunca kesilmesi işlemidir.

Çok sayıda yaralının olduğu afet durumlarında, hastaları hızlıca solunum, dolaşım ve bilinç durumuna göre kırmızı, sarı, yeşil ve siyah kodlara ayıran triyaj protokolüdür.

Çoklu travma hastasında AcBCDE sırasıyla hayati tehlike oluşturan patolojilerin saptanıp aynı anda tedavi edildiği ilk değerlendirme aşamasıdır.

Birincil bakı tamamlanıp hasta stabilize edildikten sonra yapılan, tepeden tırnağa tüm vücudun detaylı muayene edildiği aşamadır.

Cildin ve cilt altı dokuların altındaki kas veya kemik dokusundan tamamen veya kısmen soyularak ayrılmasıyla karakterize, yüksek kanamalı yaralanma tipidir.

Cilt bütünlüğü bozulmaksızın, doğrudan gelen künt darbe etkisiyle cilt altındaki kılcal damarların hasar görmesi sonucu oluşan ezik ve morluktur.

Cilt ve cilt altı dokuların gerilme veya yırtılma etkisiyle bütünlüğünün bozulduğu, genellikle düzensiz kenarlara sahip yaralanmalardır.

Şüpheli vertebra yaralanması olan hastaların muayenesi veya taşınması esnasında spinal kordu korumak için baş, boyun ve gövde ekseninin hiç bükülmeden tek bir blok halinde yan çevrilmesi yöntemidir.

Ciddi yanık hastalarında ilk 24 saatte verilmesi gereken kristaloid sıvı miktarını, hastanın kilosu ve yanık yüzey alanı yüzdesini kullanarak hesaplayan formüldür.

Vücut yüzeyini anatomik bölgelere göre %9 ve katları şeklinde bölerek, yanık hastasında etkilenen toplam vücut yüzey alanını hızlıca hesaplamaya yarayan yöntemdir.

Maksilofasiyal travma veya üst havayolu tıkanıklığı nedeniyle entübasyon yapılamayan hastalarda cerrahi yöntemlerle (krikotiroidotomi vb.) doğrudan trakeaya havayolu açılması işlemidir.