Ana Sayfa » Atatürk Üniversitesi ATA AÖF » İşletme Lisans Programı » Davranış Bilimleri

Ünite 9: Algılama ve Algı Yasaları — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Algılama — Dış çevreden gelen uyarıcıların duyu organları aracılığıyla fark edilip beyinde anlamlandırılması sürecidir. Hem fizyolojik hem de bilişsel mekanizmaları içerir; örneğin ses ve renk uyarıcılarının beyin tarafından yorumlanarak tanınması bu sürece girer.

Duyum — Çevreden gelen fiziksel uyarıcıların duyu organlarındaki alıcı hücreler tarafından sinirsel enerjiye dönüştürülerek beyne iletilmesi olaydır. En yalın fizyolojik tepkidir; örneğin deriye batan bir iğnenin yarattığı ilk sinirsel akım duyumdur.

Mutlak Eşik — Organizmanın dışarıdan gelen bir uyarıcıyı fark edebilmesi ve tepkide bulunabilmesi için gereken en düşük uyarıcı şiddeti seviyesidir. Örneğin karanlık bir gecede 1 km uzaktaki mum alevinin fark edilebilmesi mutlak eşik sınırındadır.

Fark Eşiği — İki uyarıcı arasındaki şiddet farkının veya mevcut bir uyarıcıdaki değişikliğin denek tarafından fark edilebildiği en küçük miktar veya değişim oranıdır.

Algıda Seçicilik — İnsan zihninin çevredeki binlerce uyarıcı arasından sadece kendi ihtiyaç, inanç, değer ve beklentilerine uygun olanları seçip diğerlerini dışlaması yeteneğidir; örneğin kalabalık bir ortamda kişinin kendi adının söylenmesini fark etmesi.

Algısal Değişmezlik — Nesnelerin uzaklık, açı veya ışık koşulları nedeniyle retinadaki görüntüleri değişmesine rağmen beyin tarafından hep aynı boyutta, renkte ve biçimde algılanması olgusudur; örneğin uzaklaşan bir tanıdığın gerçekte küçülmemesine rağmen aynı boyda algılanması.

Şekil-Zemin Yasası — Algılama sürecinde uyarıcılardan birinin dikkat çekerek ön plana 'şekil' olarak çıkması, diğer öğelerin ise arka planda 'zemin' oluşturması kuralıdır; örneğin beyaz kağıt üzerindeki siyah harflerin harf (şekil) ve kağıt (zemin) olarak algılanması.

İllüzyon (Yanılsama) — Var olan dış bir uyarıcının zihin tarafından hatalı veya gerçeğe aykırı biçimde algılanması durumudur; örneğin Ponzo illüzyonunda eşit uzunluktaki çizgilerin uzaklık ipuçları nedeniyle farklı boyda algılanması.

Halüsinasyon — Ortada hiçbir dış uyarıcı veya fiziksel nesne yokken bireyin sanki varmış gibi nesneleri, sesleri veya olayları algılaması durumudur; genellikle aşırı yorgunluk veya psikiyatrik bozukluklarda görülen gerçeksiz algıdır.

Phi Fenomeni (Fi Fenomeni) — Art arda gelen durgun görsel uyarıcıların belirli bir hızda yanıp söndüğünde beyin tarafından hareket ediyormuş gibi algılanması olgusudur; örneğin ışıklı tabelalardaki hareket illüzyonu.

Yakınlık Yasası — Zihnin birbirine mekânsal veya zamansal olarak yakın olan nesneleri ayrı ayrı değil, tek bir grup veya bütün olarak algılama eğilimidir; örneğin müzikteki yakın vuruşların ayrı sesler yerine melodi olarak algılanması.

Benzerlik Yasası — Renk, biçim, boyut veya nitelik bakımından birbirine benzeyen uyarıcıların zihin tarafından aynı kategori altında gruplandırılarak algılanması kuralıdır; örneğin benzer kıyafet giyen insanları aynı gruptan sanmak.

Tamamlama Yasası — Eksik, parçalı veya yarım bırakılmış nesne ve uyarıcıların zihinsel olarak boşlukları doldurularak bütün hâlinde algılanması eğilimidir; örneğin bazı harfleri silinmiş bir kelimenin doğru okunması.

Pragnanz Yasası — Gestalt psikolojisinde her psikolojik olayın ve algının en yalın, düzenli, simetrik ve basit biçime dönüştürülerek algılanma eğiliminde olduğunu savunan temel yasadır.

Öz Algı — Bireyin iç ve dış algılarını sentezleyerek kendi varlığına dair ulaştığı kendilik farkındalığı ve 'ben' bilinci yapısıdır; davranışları yönlendiren çekirdek mekanizmadır.