Ünite 3: Merkezi Eğilim (Yer) ve Değişim (Dağılma) Ölçüleri — Ön Okuma Soruları
Ders kitabının bölüm başındaki ilgi uyandıran soruları. Bunlar sınav sorusu değil — konuya başlamadan önce düşünmen için. Cevabı açmadan önce kendi yanıtını düşün.
Sadece tek bir ortalama değeri, elimizdeki verilerin gerçek hikayesini anlatmakta neden yetersiz kalır?
Yönlendirme
Farklı veri grupları aynı ortalamaya sahip olsa bile, verilerin ne kadar yayıldığını veya uç değerlerin etkisini görebilmek için dağılım ölçülerine de ihtiyaç duyarız.
Bir sınıftaki öğrencilerin not ortalamasını hesaplarken, derslerin kredi ağırlıklarını hesaba katmazsak ne gibi bir hata yapmış oluruz?
Yönlendirme
Her verinin önem derecesi farklı olduğunda basit ortalama yanıltıcı olur; bu durumlarda verileri ağırlıklarıyla çarpan ağırlıklı ortalamayı kullanmalıyız.
Nüfus artış hızı veya faiz oranları gibi sürekli değişen oranların ortalamasını bulmak istediğimizde neden klasik aritmetik ortalama yerine farklı bir yöntem seçmeliyiz?
Yönlendirme
Eşit zaman aralıklarındaki artış hızları ve geometrik değişimler söz konusu olduğunda, uç değerlerden farklı etkilenen geometrik ortalama daha doğru sonuç verir.
Bir veri grubunda aşırı büyük veya aşırı küçük uç değerlerin bulunması, hesaplayacağımız merkezi eğilim ölçülerinden hangilerini çaresiz bırakır, hangilerini etkilemez?
Yönlendirme
Aritmetik ortalama tüm verileri işleme kattığı için uç değerlerden doğrudan etkilenirken; medyan (ortanca) ve mod (tepe değeri) bu uç değerlere karşı oldukça dirençlidir.
