İnfografik
Ana Sayfa » Atatürk Üniversitesi ATA AÖF » Tarih Lisans Programı » Yeni ve Yakınçağ Avrupa Tarihi
← Ünite 4
Yeni ve Yakınçağ Avrupa Tarihi

Ünite 4: İç Savaşlar ve Mücadeleler (1555-1648)

Kara Ölüm (Veba Salgını)
Orta Çağ'ın son dönemlerinde Avrupa'yı etkileyen veba salgını, kıta nüfusunun üçte birinin hayatını kaybetmesine yol açmıştır. Bu büyük demografik kayıp, Orta Çağ sosyal ve ekonomik yapısının sarsılmasında etkili olan faktörlerden biridir.
Aziz Bartelemy Günü Katliamı
24 Ağustos 1572 tarihinde Fransa'da yaşanan olayda Katolikler, Huguenot adı verilen Protestanlara karşı büyük bir katliam gerçekleştirmiştir. İki gün süren bu olayda yaklaşık 100 bin Protestan öldürülmüş ve Fransa'daki Protestan nüfusu yüzde 30'dan yüzde 1-2 seviyelerine gerilemiştir.
Utrecht Birliği'nin Kuruluşu
Katolik İspanya'nın baskılarına karşı direnen Hollanda bölgesindeki yedi kuzey eyaleti, Protestanlık temelinde birleşerek 1579 yılında Utrecht Birliği'ni kurmuştur. Bu birlik, ilerleyen süreçte tam bağımsız Hollanda devletinin temellerini atmıştır.
Prag'da Pencereden Atılma Olayı
30 Yıl Savaşları'nın fitilini ateşleyen olay olarak bilinir; Bohemya aristokratları, haklarını ihlal eden ve imparatorun politikalarını uygulayan üç temsilciyi (Martinitz, Slavata, Fabricius) bir Bohemya geleneğine göre Prag Kalesi'nin penceresinden aşağı atmıştır.

Anahtar Kavramlar

Mezhepler Çağı1555 Augsburg Antlaşması ile 1648 Vestfalya Antlaşması arasındaki dönemi ifade eder. Bu dönem, Avrupa'da Katoliklik ile Protestanlık arasındaki derin dinsel çatışmalara, iç savaşlara ve mezhepsel mücadelere sahne olmuştur.
Reform16. yüzyılda Kuzey Avrupa'da ve özellikle Almanya'da Martin Luther öncülüğünde Katolik kilisesinin dogmatik yapısına, mali sömürüsüne ve din anlayışına karşı yapılan dini değişim ve dönüşüm hareketidir.
AforozBir Hristiyan'ın Katolik kilisesi tarafından cemaatten ve dinden kovulmasıdır. Örneğin Papa X. Leo, kiliseyi eleştiren Martin Luther'i aforoz etmiştir.
Worms Fermanı1521 yılında çıkarılan ve Martin Luther'i sapkın ilan ederek eserlerinin yakılmasını emreden imparatorluk fermanıdır. Protestan hareketin siyasi ve dini etkilerini sınırlandırmak amacıyla çıkarılmıştır.
Schmalkalden Birliği1530 Augsburg Meclisi kararlarından memnun olmayan Alman Protestan prenslerinin, Kutsal Roma Germen İmparatoru Şarlken'e karşı 1531 yılında kurdukları askeri ve siyasi birlikteliktir.
Augsburg Barış Antlaşması1555 yılında imzalanan ve 'hükümdarın dini neyse, ülkesinin dini de odur' ilkesiyle Protestanlığı resmi olarak tanıyan antlaşmadır. Bu antlaşma din temelli savaşları geçici olarak yasaklamıştır.
HuguenotlarFransa'da yaşayan Kalvinizm mezhebini benimsemiş olan Protestanlara verilen isimdir. Fransa'daki din savaşlarında Katoliklerin büyük baskı ve katliamlarına maruz kalmışlardır.
Nantes Fermanı1598 yılında çıkarılan ve Fransa'daki uzun süreli Katolik-Protestan savaşlarına son vererek Huguenotlara (Protestanlara) dini serbestiyet ve haklar tanıyan fermanıdır.
Otuz Yıl Savaşları1618-1648 yılları arasında Kutsal Roma Germen İmparatorluğu başta olmak üzere Avrupa'nın farklı devletlerinin katıldığı, dini ve siyasi nedenlerle çıkan dört büyük savaşın bütününü ifade eder.
Vestfalya Barışı1648 yılında imzalanan ve 30 Yıl Savaşları'nı bitiren, ulus devletlerin doğuşuna zemin hazırlayan, modern diplomasinin ve Avrupa Devletler Sistemi'nin temeli kabul edilen barış antlaşmasıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

Gustav Adolf'un Askeri Seferi

İsveç Kralı Gustav Adolf, hem ülkesinin bağımsızlığını korumak hem de Alman Protestanlarını korumak amacıyla 1630 yılında Alman topraklarına girmiştir. Breitenfeld gibi savaşlarda önemli zaferler kazanan kral, Lützen Savaşı'nda hayatını kaybetmiştir.

Almanya'nın Nüfus ve Yıkım Kaybı

30 Yıl Savaşları sırasında ana çatışma sahası olan Almanya'da demografik yapı çöküş yaşamıştır. Kutsal Roma Germen İmparatorluğu'nun 21 milyon olan nüfusu savaş ve salgın hastalıklar neticesinde 13,5 milyona gerilemiş, bazı bölgeler nüfusunun yüzde 80'inden fazlasını kaybetmiştir.

Münster ve Osnabrück Müzakereleri

30 Yıl Savaşları'nı sonlandırmak için 1645 yılında başlatılan barış görüşmeleridir. Uzun süren diplomatik müzakereler sonucunda taraflar, Avrupa'nın genelini kapsayan Vestfalya Barış Antlaşması'nı 1648'de imza altına almışlardır.

Sınavda Dikkat Et

  • Augsburg Antlaşması (1555) ile halka bireysel vicdan özgürlüğü verilmediğini, sadece prenslerin mezhep seçme hakkına sahip olduğunu unutmayın.
  • Otuz Yıl Savaşları'nın sadece dini değil, aynı zamanda hanedan rekabetleri ve toprak kontrolü gibi güçlü siyasi nedenleri olduğunu aklınızda tutun.
  • Fransa'daki Katolik-Protestan çatışmalarına son veren düzenlemenin 1598 Nantes Fermanı olduğunu karıştırmayın.
  • Vestfalya Barış Antlaşması (1648) ile modern ulus devlet sisteminin temellerinin atıldığını ve çok taraflı diplomasinin ilk örneği olduğunu unutmayın.
  • Bohemya'da gerçekleşen pencereden atılma olayının Otuz Yıl Savaşları'nı tetikleyen kıvılcım olduğunu sınavda dikkate alın.
  • İsveç Kralı Gustav Adolf'un Lützen Savaşı'nda hayatını kaybettiğini ancak İsveç'in savaştaki rolünün devam ettiğini hatırlayın.