Ana Sayfa » Atatürk Üniversitesi ATA AÖF » Tarih Lisans Programı » Yeni ve Yakınçağ Avrupa Tarihi

Ünite 6: Sanayi İnkılabı ve Bilimsel Gelişmeler — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Sanayi İnkılabı — İnsan ve hayvan gücüne dayalı üretim tarzından makineleşmeye geçiş sürecini ifade eden, tekstil, demir, çelik ve ulaştırma alanlarındaki buluşların üretimi kökten değiştirdiği 18. yüzyıl sonu ile 19. yüzyıl başı arasındaki döneme denir. Örneğin, İngiltere'de el tezgahlarının yerini buhar gücüyle çalışan büyük iplik fabrikalarının alması bu devrimin en somut göstergesidir.

Jérôme Adolphe Blanqui — Sanayi İnkılabı terimini ilk defa 1837 yılında literatüre kazandıran Fransız ekonomisttir. Çalışma ekonomisi, iktisat tarihi ve iktisat düşünce tarihi alanlarındaki çalışmalarıyla tanınmıştır.

Konformist Olmayanlar — Toplumun kabullendiği katı kurallara ve geleneksel şartlara eleştirel bir gözle bakmadan uymayan kimselerdir. İngiltere'de bu kesimlere merkezi yönetim yolu kapandığı için dönemin icatlarının ve teknik buluşlarının büyük bir kısmını bu kişiler gerçekleştirmiştir.

Katır (Mule) — 1780'lerde Jenny iplik tezgahı ile su tezgahının birleştirilmesiyle oluşturulan ve kısa süre sonra buhar gücüyle çalıştırılan eğirme makinesidir. Bu cihaz, pamuk liflerini aynı anda çekip son bükümünü vererek yüksek kalitede ipliğin büyük ölçekli üretimini sağlamıştır.

James Watt Motoru — Newcomen motorunun verimsizliğini görerek ayrı bir yoğunlaştırma odası tasarlayan James Watt tarafından geliştirilen buhar makinesidir. Bu makine, düşük basınçla çalışmasına rağmen dakikada belirli sayıda dönüşü sabit bir güçle veren ilk düzgün dairesel hareketli buhar makinesidir.

Bessemer Çelik Dönüştürücüsü — Henry Bessemer tarafından 1856 yılında keşfedilen ve neredeyse bir yüzyıl boyunca çelik yapımında kullanılan en önemli tekniklerden biridir. Sanayileşmenin ikinci evresinde çeliğin demiryolları ve inşaat alanında yaygınlaşmasını sağlamıştır.

İnformatik Devrimi (Üçüncü Sanayi İnkılabı) — Bilgisayarın icadı, üretimde robotların kullanılması ve internet erişimi ile iletişim ve iş yapabilme gücünün ilerlediği dijitalleşme sürecidir. Üretimde elektronik ve bilgi teknolojilerinin hakim olduğu günümüz dünyasını kapsamaktadır.

Sosyalizm — Sanayi İnkılabı ile doğan işçi sınıfının doktrini olup, burjuvazinin kapitalist sistemine ve liberal öğretisine bir tepki olarak ortaya çıkmıştır. Kapitalizmin işçi sınıfını sömürmesine karşı çıkarak toplumsal eşitliği savunmuştur.

Pastörizasyon — Fransız mikrobiyolog Louis Pasteur tarafından geliştirilen, şarap, bira, meyve suyu ve özellikle sütün uzun süre bozulmadan saklanabilmesini sağlayan ısıl işlem (konserve) yöntemidir.

Doğal Seleksiyon (Doğal Seçilim) — Charles Darwin'in yaban hayatı ve fosiller üzerine yaptığı araştırmalar sonucunda 1838'de tasarladığı ve 1859'da Türlerin Kökeni kitabında yayımladığı evrim teorisinin temel mekanizmasıdır. Ortama uyum sağlayan canlıların hayatta kalıp üremesini, uyum sağlayamayanların ise elenmesini ifade eder.

İmalat Bandı (Montaj Hattı) — Henry Ford tarafından 1908 yılında kurulan ve seri üretim sürecini kökten değiştiren sistemdir. Parçaların sırayla birleştirildiği bu bant sistemi sayesinde efsanevi Model T otomobilin hızlı ve ucuz üretimi gerçekleştirilmiştir.