Ünite 11: Arşiv Mevzuatı Tasnif Saklama ve Koruma — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Türkiye'de modern arşivciliğin tarihsel gelişimini Osmanlı'dan Cumhuriyet'e kadar olan süreçteki temel kurumlar (Hazine-i Evrak Nezareti ve Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü) üzerinden karşılaştırarak defterinize özetleyiniz.
Yanıt / ipucu
Karşılaştırmada 1846'da kurulan Hazine-i Evrak Nezareti'nin ilk adımı temsil ettiği, Cumhuriyet döneminde ise 1984'teki 3084 sayılı kanunla bu faaliyetlerin tek bir çatı altında kurumsallaştığı vurgulanmalıdır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Arşiv malzemesi ile arşivlik malzeme kavramlarını zaman ve değer kriterleri açısından birer somut örnek vererek aralarındaki temel farkları açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Arşiv malzemesi üzerinden 30 yıl geçmiş veya 15 yıl sonra kesin sonuca bağlanmış tarihi/hukuki değerdeki belgelerdir (örn. Osmanlı dönemi fermanları). Arşivlik malzeme ise henüz bu süreyi doldurmamış aktif kurum kayıtlarıdır (örn. memur sicil dosyaları).
Alıştırma 3myders hazırladı
Kurumunuzda bulunan hayali bir evrak birimi için hiyerarşik yapıyı bozmadan 'organik metot' kullanarak dosya planına dayalı bir tasnif şeması tasarlayınız.
Yanıt / ipucu
Tasnif şemasında ana birimler üst yönetimden alt birimlere doğru sıralanmalı, evraklar analitik (evrak bazlı) veya dosya usulü (klasör bazlı) olarak alfabetik veya kronolojik düzene göre konumlandırılmalıdır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Bir arşiv deposunun fiziksel ve çevresel koruma standartlarını (sıcaklık, nem, güvenlik) inceleyerek mevcut bir odanın bu standartlara uyarlanması için yapılması gerekenleri maddeler halinde listeleyiniz.
Yanıt / ipucu
Depo sıcaklığı 12-15 derece, nem oranı %50-60 arasında sabitlenmeli, higrometre ile takip edilmeli; kutu ve dosyalarda kurşun kalem kullanılmalı, mürekkepli kalemlerden kaçınılarak haşarat ve yangın önlemleri alınmalıdır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Kurum arşivinde gerçekleştirilecek imha süreci için 5 kişilik 'Ayıklama ve İmha Komisyonu'nun izlemesi gereken adımları, mart ayı hazırlıklarından 10 yıllık saklama yükümlülüğüne kadar tartışarak yazınız.
Yanıt / ipucu
Komisyon mart başında çalışmaya başlamalı, iki nüsha imha listesi hazırlayıp Devlet Arşivleri'nin görüşünü almalı, en üst amirin onayıyla belgeleri kıymalı ve tutanakları 10 yıl saklamalıdır.
