Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Felsefe Lisans Programı » Akıl ve Eylem

Ünite 2: Kant ve Transendental Estetik — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Transendental Estetik — Güzellik bilimi anlamına gelmeyip, duyarlılığın a priori saf formları olan zaman ve mekânı inceleyen felsefe dalıdır. Kant'a göre insan zihninin dış dünyadaki verileri hangi biçimsel koşullar altında algıladığını araştırır.

A Priori — Hiçbir deneyime dayanmayan, bağımsız, evrensel ve zorunlu olan bilgi veya yetidir. Örneğin matematiksel önermeler veya zaman ile mekân formları a priori niteliktedir.

Aposteriori — Kaynağını deneyimde bulan, duyu verilerine dayanan görgül bilgidir. Sadece geçmiş deneyimlere dayandığı için tam bir zorunluluk ve kesin evrensellik barındırmaz.

Transendental — Bilginin deneyim nesnelerine nasıl uygulanabileceğini ve bilginin a priori koşullarını inceleyen felsefi yapıdır. Deneyimin biçimselliğini ifade eder ve aşkınsal olarak çevrilir.

Transendent (Aşkın) — Deneyim sınırlarını tamamen aşan, duyu verileriyle ve insan zihninin biçimsel yapılarıyla kavranamayacak olan olumsuz felsefi sınırdır. Transendental kavramının tam zıttıdır.

Dışsal Duyu (Mekân) — Nesnelerin dışarıda yanyanalık ilişkisi içinde konumlanmasını sağlayan zihinsel saf formdur. Bir elmanın masada durabilmesi veya odada yer kaplaması mekân formunun bir sonucudur.

İçsel Duyu (Zaman) — Zihnin içsel hallerini ve dışsal nesnelerin ardaradalık/eşzamanlılık içinde algılanmasını sağlayan en üstün saf formdur. Zaman, anların ardarda gelmesiyle aritmetiğin temelini atar.

Deneyim — A priori zihinsel formlar (zaman, mekân, kategoriler) ile aposteriori duyu verilerinin birleşiminden (sentezinden) oluşan bilgi alanıdır. Kant'a göre bilgi deneyimle başlar ancak sadece deneyimden doğmaz.

Ding an sich (Kendinde Şey) — Nesnelerin insan zihninin formlarından bağımsız olarak, kendi başlarına nasıl olduklarını ifade eden kavramdır. Kant'a göre zihnimizin yapıları nedeniyle bu alanı doğrudan bilemeyiz.

Fenomenal Alan — Nesnelerin insan zihni tarafından zaman, mekân ve kategoriler süzgecinden geçirilerek bize göründüğü kadarıyla bilindiği alandır. Görünüşler dünyasını ifade eder.

Saf Form — İçerisinde hiçbir görgül (deneysel) unsur barındırmayan, zihnin doğuştan sahip olduğu biçimsel yapıdır. Zaman ve mekân birer saf formdur.

Sağın Evrensellik — Hiçbir kuraldışına ve istisnaya olanak tanımayan, tam ve mutlak geçerlilik durumudur. A priori bilginin en önemli göstergelerinden ve ölçütlerinden biridir.