Immanuel Kant'ın felsefi sisteminde aklın sergilenmesinde ve incelenmesinde hareket noktası 'transendental estetik' olarak belirlenmiştir. Burada geçen estetik terimi, günlük dilde veya modern sanatsal bağlamda bilindiği şekliyle güzellikle ya da sanatla ilgilenmeyi ifade etmez. Tam aksine, felsefi kökenine sadık kalınarak Yunanca anlamı olan duyumsama ve duyu verileriyle ilgili olma durumunu karşılar. Kant'ın felsefesini anlamak için zaman ve mekân kavramlarının merkezi rolünü kavramak şarttır. Çünkü transendental estetik, tam olarak bu iki saf form çerçevesinde temellendirilir ve şekillenir. Duyu verilerinin zihnimiz tarafından nasıl biçimlendirildiği bu kavramlar vasıtasıyla açıklanmaktadır. Kant felsefesinde bilginin inşası, zihnin doğuştan getirdiği biçimsel yapılar ile dışarıdan gelen duyusal ham malzemenin birleşmesiyle gerçekleşir. Bu süreç, sıradan bir gözlemden öte, aklın apriori yapılarının sistematik bir incelemesini gerektirir. Kant’ın transendental kavramı, kısaca bilginin a priori modları olarak tanımlanır. A priori kavramının tam olarak anlaşılabilmesi için aposteriori (deneysel) kavramıyla birlikte ele alınması gerekmektedir. Aposteriori, duyu verilerine dayanan deneysel anlamına gelirken; Kant, deneyimi basitçe dış dünyadan gelen bir etkilenme biçimi olarak görür. Deneyimcilerden farklı olarak Kant, duyu verilerinin gerisinde zihnin kendine ait saf ve biçimsel bir yapısı olduğunu savunur. Bu saf biçimsellik a priori niteliktedir ve Kant felsefesinde evrensellik ile zorunluluk anlamına gelir. Transendental kavramı, tam da bilginin zorunlu ve evrensel olmasının temellerini açıklamaya yarar. Transendental kavramını 'aşkınsal' olarak çevirmek doğrudur ancak bunun 'transendent' (aşkın) kelimesiyle karıştırılmaması gerekir. Transendent, deneyim sınırlarını aşan ve bilginin biçimselliğiyle bile ilgilenemeyen olumsuz bir anlama sahipken; transendental, deneyimin biçimselliğini inceleyen olumlu bir kavramdır. Ayrıca bu kavram sadece estetikte değil, zihnin kategorilerinde de kendini gösterir. Zaman ve mekân, transendental estetiğin içerisinde değerlendirilen en temel saf kavramlardır. Estetik kelimesi duyumsamayla ilişkili olduğundan, transendental sıfatı eklendiğinde karşımıza 'biçimsel bir duyumsama' çıkar. Kant burada duyumsamanın biçimsel unsurlarının neler olduğunu ortaya koymayı amaçlar. Mekân, dışsal duyu olarak adlandırılan ve nesnelerin bize yanyanalık şeklinde sunulmasını sağlayan dışsal bir formdur. Bir nesnenin duyumsanabilmesi için mutlaka mekânda bir yere sahip olması gerekir. Ancak mekânın kendisi bir nesne gibi algılanamaz; aksine mekân, nesnelerin algılanmasını ve büyüklük kazanmasını sağlayan saf bir formdur. Zaman ise mekândan daha işlevsel olan ve içsel duyu olarak adlandırılan saf estetik kavramdır. Zaman; ardaradalık, eşzamanlılık ve şimdilik (anlar) kavramları üzerinden işlev görür. Anların ardarda gelmesi aritmetiğin ve matematiğin temelini oluşturur. Zaman, insanın varoluşunu zamansal olarak ilkönce sağlaması ve matematiksel bilginin imkânını sunması bakımından mekânın önüne geçer. Deneyim, Kant için bilme yapımızın hem biçimlediği hem de biçimlendiği temel bir alandır. Kant'ın meşhur ifadesiyle 'bütün bilgimiz deneyimle başlamasına karşın, bütün bilgimiz deneyimden doğmaz'. Bu durum, deneyimin hem akılsal (a priori) unsurları hem de deneysel (aposteriori) unsurları bünyesinde birleştirdiğini gösterir. Zaman, mekân ve anlama gücünün saf kavramları olan kategoriler tek başlarına deneyimi veremezler; deneyimin oluşması için bu unsurların sentezi zorunludur. Deneyim, zihne ait yapıların dış dünyaya ilişkin bilgi üretebildiği alanı ifade eder ve gerçeklikten ziyade bilgi açısından ele alınmalıdır. Kant'ın felsefesinde 'ding an sich' (kendinde şey) kavramı, nesnelerin bizim dışımızda gerçekten nasıl olduğunu bilemeyeceğimizi söyler. Çünkü nesneleri zihnimizin saf formları (zaman, mekân, kategoriler) aracılığıyla algılarız. Bu nedenle bildiğimiz şeyler nesnenin kendisi değil, yalnızca görünüşler (fenomenal alan) ibarettir.