Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Felsefe Lisans Programı » Felsefeye Giriş

Ünite 10: Nesne ve Gerçeklik Problemi — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Nesne — Felsefi olarak bilincin dışında yer alan, algılanan veya üzerine düşünülen varlık alanıdır. Modern felsefede özellikle Descartes ile birlikte canlılığını ve tinsel özünü yitirerek sadece yer kaplayan bir kütleye, yani res extensa'ya indirgenmiştir.

Gerçeklik — Zihinden bağımsız olarak var olan ya da bilinç tarafından nesnel olarak kabul edilen olguların durumudur. Modern dönemde gerçeklik, mekanist yasalarla işleyen ve ölçülebilen maddi evren olarak anlaşılmıştır.

Renaissance — Ortaçağ düşünce yapısından modern dünyaya geçişi sağlayan, insanın evrenin merkezine yerleştiği ve doğayı teknik ile büyücülük yoluyla denetim altına alma çabalarının yoğunlaştığı dönemdir. Metinde doğanın fethinin ilk adımı olarak değerlendirilir.

Descartes — Modern felsefenin kurucularından biri olup, varlığı düşünen ben (res cogitans) ve yer kaplayan cisim (res extensa) olarak ikiye ayıran, doğayı ise ruhsuz bir makine olarak tanımlayan düşünürdür.

Res Cogitans — Descartes felsefesinde düşünen, bilen, ruhsal ve tinsel özü temsil eden 'ben' kavramıdır. Doğa karşısında etkin ve biçimlendirici güç olarak konumlandırılmıştır.

Res Extensa — Descartes'ın felsefesinde yer kaplayan, uzantısı olan ve her türlü özsel değerden yoksun maddi varlık alanını, yani bedensel/nesnel dünyayı ifade eder.

Francis Bacon — Modern düşüncenin kurucularından biri olup, insan aklını batıl inançlardan temizleyerek doğaya (natura naturata) egemen olmayı ve onu insan amaçları doğrultusunda dönüştürmeyi savunan filozofdur.

Çevre Sorunları — Modern dünya görüşünün doğayı kutsallığından soyup işlevsel bir tüketim metasına dönüştürmesi, işlevsel aklı tek değer kabul etmesi ve doğayı sömürülecek bir makine olarak görmesi sonucunda ortaya çıkan köklü krizlerdir.

Natura Naturata — Yaratılmış doğa anlamına gelen, Francis Bacon felsefesinde insanın egemen olması ve kendi amaçları doğrultusunda dönüştürmesi gereken nesnel doğa alanını belirtir.

Phusis — Eski Yunan düşüncesinde doğanın içkin düzenini, kendiliğinden büyüme ve var olma gücünü ifade eden ve teknik anlayışın doğayı sınırsızca sömürmesini engelleyen kültürel ve kozmik kavrayıştır.