Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Felsefe Lisans Programı » Felsefeye Giriş

Ünite 6: Bilgi Kuramı: Aristoteles — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

İdea — Platon'da ayrı bir âlemde yer alan aşkın özler iken, Aristoteles'te tikel nesnelerin içinde bulunan ortak niteliklerdir. Örneğin 'at' ideası ayrı bir dünyada değil, tikel atların içinde yer alır.

Cevher (Ousia) — Kendi başına var olan, başka bir şeye yüklenmeyen temel varlıktır. Aristoteles felsefesinde soyut kavramlar değil, somut ve tikel nesneler gerçek anlamda cevher kabul edilir.

İlinek — Kendi başına var olamayan, ancak bir cevhere yüklenerek var olabilen ikincil niteliklerdir. Örneğin bir cismin rengi veya boyu birer ilinektir.

Maddi Neden — Bir şeyin hangi maddeden yapıldığını veya değişen şeyin ne olduğunu sorgulayan nedendir. Dört neden teorisinin ilk basamağını oluşturur.

Formal Neden — Bir nesnenin formunu, biçimini ya da ne olmaya doğru değiştiğini açıklayan nedendir. Maddeye şekil veren özü ifade eder.

Fail Neden — Bir nesnedeki değişime veya oluşa yol açan, onu harekete geçiren dış ya da iç etkeni belirten nedendir.

Ereksel Neden — Bir şeyin niçin değiştiğini veya hangi nihai amaca (hedefe) yöneldiğini açıklayan nedendir. Örneğin bir meşe palamudunun meşe ağacı olma ereği buna örnektir.

Potansiyel (Kuvve Hâli) — Bir nesnenin henüz gerçekleşmemiş ancak bünyesinde barındırdığı olma imkânı ve gücüdür. Örneğin tohumun içinde ağaç olma potansiyeli vardır.

Aktüel (Gerçeklik Hâli) — Potansiyel olan bir imkânın fiiliyata geçmesi, gerçekleşmiş ve formunu kazanmış durumudur. Meşe palamudunun büyüyüp meşe ağacı olması aktüel hâldir.

Tümevarım — Tek tek tikel nesnelerin gözleminden ve ortak özelliklerinden hareket ederek genel bilgilere ve yasalara ulaşma yöntemidir. Aristoteles bilgi anlayışında bu yönteme başvurur.