Empirizm olarak da adlandırılan deneyimciliğin en tanınmış düşünürü olan John Locke, bilgi felsefesinin merkezine bilginin kaynağını, sınırlarını ve insan aklının yapısını yerleştirir. Locke'a göre felsefenin asıl amacı, bütün bilgimizi üzerine inşa edebileceğimiz sağlam bir temel bulmak ve insan zihninin işleyiş biçimini ortaya koymaktır. Bu bağlamda Locke, Descartes ve diğer usçu filozofların savunduğu, tüm insanların üzerinde uzlaşıma vardığı ve dolayısıyla doğuştan sahip olunduğu düşünülen 'doğuştan ide' (innate ideas) kavramına şiddetle karşı çıkar. Locke, her ne kadar doğuştan ideler öğretisini reddedip deneyciliği savunsa da, Descartes'ın bilgi kuramıyla bazı ortaklıklar da taşır. Özellikle algı ve anlık kuramını büyük ölçüde benimser, ancak bu kuramın usçuluğa kaymasını önlemek ve kuşkuculuğa karşı savunabilmek için kuşkucu uslamlamayı sınırlar. Locke'un programı, felsefeye ampirik bilgiye özgü yöntem ve ölçütleri uygulamak ve deneyime dayalı bilginin insan varlıkları için mümkün olan yegane bilgi türü olduğunu kanıtlamaktan ibarettir. Locke'un felsefesinde insan bilgisi fenomenlerle sınırlıdır. Fizik alanı aşan, görünüşün ardındakine ilişkin metafizik bir bilginin mümkün olmadığını ve böyle bir bilginin gerekli de olmadığını savunur. İnsanın fenomenleri bilmesinde sahip olduğu sınırlı yeti akıldır; ancak bu akıl, evrenin akılsallığına katılan, değerler yaratan veya doğuştan teorik ve pratik ilkelerle teçhiz edilmiş ilahi bir akıl değil, yalnızca Tanrı tarafından insana verilen basit bir bilme yetisidir. Empirisist felsefenin kurucu figürlerinden biri olan Locke, felsefesinin merkezinde yer alan 'ide' kavramını, düşünülen ya da algılanan her türden zihin içeriği anlamında kullanır. Zihnin kendisinde algıladığı ya da algının, düşüncenin, anlığın dolaysız nesnesi olan her şey birer idedir. Bu kapsamda yalnızca duyulara konu olan fiziksel nesneler değil, her türden duygu durumu ve zihinsel içerik de ide olarak adlandırılır ve zihinde mevcut olan her şey bu çatı altında toplanır. Locke'a göre ideler kesinlikle doğuştan gelmez; insan zihni doğduğunda üzerinde hiçbir şey yazılı olmayan, bütünüyle boş bir levha gibidir ki buna latincede 'tamquam tabula rasa' denir. Ruhun doğuştan getirdiği hiçbir bilgi, ilke veya ide yoktur. Bilginin tüm malzemesi tecrübe ile birlikte gelir; dolayısıyla deneyimden kaynaklanmayan hiçbir bilgimiz olamaz. Tecrübe edilmemiş, zihne duyular yoluyla girmemiş bir şeyin bilgisine sahip olmak mantıken imkansızdır. Doğuştan idelerin olmamasının felsefi açıdan çok önemli sonuçları vardır. Sözgelimi ilahi bir kökene sahip olduğu ve kutsal yönleri dolayısıyla metafizik için aksiyomatik kabul edilen ideler, bu durumda ciddi bir sorgulamaya tabi tutulmaksızın kabul göremez. Locke, deneyimin bir kenara bırakılıp yalnızca doğuştan idelerle açıklanmaya çalışan Skolastik ve metafizik sistemlerin karşısında durarak, tüm bilgimizin duyusal temellere dayandığını ısrarla savunur. Locke, doğuştan olduğu düşünülen idelerin ya da ilkelerin spekülatif ve pratik olmak üzere ikiye ayrıldığını belirtir. Mantığın temel aksiyomları (örneğin 'bir şey ne ise odur', 'bir şeyin aynı anda hem var olması hem de olmaması mümkün olamaz') spekülatif ilkelerdir; adil davranmak gibi ahlaki kurallar ise pratik ilkelerdir. Locke, bu ilkelerin hiçbirinin doğuştan olmadığını, her birinin kanıt ve gerekçe gerektirdiğini savunur. Doğuştancıların en önemli argümanı olan 'evrensel ittifak' (herkesin üzerinde uzlaştığı ilkeler vardır) kanıtını eleştiren Locke, iki temel itiraz geliştirir. İlk olarak, bir şeyin herkes tarafından doğru kabul edilmesi onun mantıksal olarak doğru olduğunu kanıtlamaz; ilkece herkesin yanılması mümkündür. İkinci olarak, ve daha önemlisi, böyle evrensel olarak herkesin üzerinde uzlaştığı tek bir ilke bile yoktur. İnançlar bilinçli olmak zorundadır; bilinçli olarak farkında olunmayan doğuştan idelerden söz etmek çelişkilidir. Ahlaki ilkelerin doğuştan olduğu iddialarını da eleştiren Locke, insanların ahlak kuralları üzerinde fikir birliği içinde olmak bir yana, sürekli bir tartışma ve ihtilaf içinde olduklarını vurgular. Eğer ahlak kuralları doğuştan ve kendiliğinden apaçık olsaydı, hiç kimse bu kuralların neden geçerli olduğunu sorgulamaz ve bir gerekçe sormazdı. Oysa her ahlak kuralı bir kanıt ve neden gerektirir, bu da onların sonradan deneyim ve toplumsal yaşam içinde öğrenildiğini gösterir. İdelerin doğuştan olmadığını kanıtlayan Locke, onların gerçek kaynağını ve ne olduğunu açıklar. Zihinsel içerikler olarak bilgiye konu olan idelerin yegane kaynağı deneyimdir. Deneyim iki temel koldan beslenir: Bunlardan ilki duyular aracılığıyla edinilen dışsal algı ya da duyum (sensation), diğeri ise fizik durumların ve zihinsel eylemlerin içsel algısına işaret eden düşünüm veya refleksiyondur (reflection). Duyum, beş duyudan herhangi biri veya birden fazlası yoluyla gerçekleşen algıdır. Dış dünyaya ait fiziksel nesneler duyularımızı etkiler ve sarı, ak, sıcak, soğuk, sert, acı, tatlı gibi duyulur niteliklerin idelerini zihnimize kazandırır. Zihin bu basit duyum idelerine bir kez sahip olduktan sonra, onları bilinçli olarak ele almaya ve kendi iç eylemleri üzerine düşünmeye başlar ki bu süreç de düşünüm veya iç duyum adını alır. Düşünme faaliyeti duyum olmaksızın asla gerçekleşemez. Fiziksel nesneler duyum idelerine neden olurken, zihnin bu duyumlar üzerinde yaptığı içsel işlemler de düşünüm idelerini doğurur. Dolayısıyla tüm idelerimiz ve nihayetinde tüm bilgimiz bu iki temel kaynaktan (duyum ve düşünüm) türetilir; bunlardan bağımsız başka bir bilgi kaynağımız bulunmamaktadır. İdeler yapısal olarak basit ideler ve bileşik ideler olmak üzere ikiye ayrılır. Basit ideler bütünüyle doğrudan tek bir duydu veya birden çok duyguyla edinilen, ya da yalnızca refleksiyonla kazanılan, başka idere ayrıştırılamayan temel yapı taşlarıdır. Örneğin tatmamış olduğu bir tadın idesine sahip olunamayacağı gibi, basit ideler zihin tarafından yok edilemez veya baştan yaratılamaz; onlar epistemolojik anlamda en temel malzemedir. Bileşik (karmaşık) ideler ise, basit idelerin zihin tarafından işlenmesi, birleştirilmesi veya ayrıştırılması sonucunda oluşan idelerdir. Basit idelerin edinilmesinde tamamen edilgin olan zihin, bileşik ideler söz konusu olduğunda son derece etkindir. Zihin bu süreçte üç temel faaliyet gerçekleştirir: İdeleri birleştirme, ideleri karşılaştırma (kıyaslama) ve soyutlama yaparak genel idelere ulaşma. Soyutlama, zihnin tikel nesnelerden aldığı tikel ideleri, birlikte var oldukları zaman ve mekân gibi tikel koşullardan arındırarak genel bir ideye ulaşma işlemidir. Sözcüklerin sonsuz sayıda tikel ad içermesini önlemek için zihin bu soyutlama işlemini yapar. Soyut ideler cinslerin ve türlerin özleridir; şeylere verilen genel adlar ve türlerin sınırları bu soyut ideler aracılığıyla belirlenir. Bilgimiz idelerimizi aşamaz; bilgi, iki ide arasındaki uyuşmanın veya uyuşmamanın algılanmasından ibarettir.