Ünite 1: Biliş ve Karmaşık Bilişsel Süreçler — Örnekler

Kerem, çalışma masasında duran mumu duvara sabitlemek ister ancak elinde sadece bir kutu raptiye ve kibrit vardır. Mumu doğrudan duvara yapıştıramayınca tıkanır çünkü kutuyu sadece içinde raptiye taşıyan bir kap olarak görmeye alışmıştır. Duncker'ın işlevsel değişmezlik ilkesine göre Kerem, karton kutuyu raptiye kabı olmaktan çıkarıp mumun konacağı bir raf olarak düşünmekte zorlanır.

Ayşe evden çıkarken anahtarını bulamaz ve büyük bir telaş yaşar. Sürekli aynı odalarda rastgele arama yapmak yerine, en son anahtarla kapıyı kilitlediği andan başa doğru gitmeye karar verir. Hedef durumdan başlangıç durumuna doğru iz sürme stratejisi olan bu geriye doğru çalışma yöntemi sayesinde, anahtarı unuttuğu yeri hızla hatırlar.

Deniz, okul ödevindeki bir cebir sorusunu çözerken kuralların, verilenlerin ve istenenlerin kesin olarak belirlenmiş olduğunu görür. Tek bir doğru çözümü bulunan bu matematik sorusu, net tanımlanmış problem kategorisine tam olarak uymaktadır. Deniz, belirlenen algoritmik adımları izleyerek kesin sonuca ulaşır.