Bu bölümde özellikle 21. Yüzyılda okuryazarlık kavramına değinilerek, Medya
Okuryazarlığı kavramı, kavramın türevleri, tanımının ortak özellikleri irdelenmiştir. Bu
bağlamda, Medya Okuryazarlığı ne değildir sorusu yanıtlanarak, Medya Okuryazarlığı eğitimi
konusu ele alınmıştır ve UNESCO’nun bu alanda yaptığı belirli çalışmalara yer verilmiştir.
Bölüm Çalışma Soruları
1) Medya Okuryazarlığının ve bunu kazanmak için geliştirilecek programların
diğer okuryazarlık programlarından temel farklılıkları bağlamında aşağıdaki
ifadelerden hangisi yanlıştır?
a) Medya Okuryazarlığı programları, güncel ve popüler kültür ürünü olan bilgi
kaynakları üzerinde yoğunlaşarak onları eleştirel gözle incelemeyi öğretmektedir.
b) Eğitim ve öğretim kurumlarında derslerin kapsamı doğrultusunda öğretmen ve
öğrencilerin yaşama daha geniş bir perspektiften bakmalarını sağlamaktadır. Özellikle, medya
kapsamındaki bilgi kaynaklarını doğru kullanmayı öğreterek, okul ve yaşamı birbirleriyle
bütünleştirmektedir.
c) Bireylerin medya kapsamındaki bilgi kaynaklarının sadece kullanıcıları değil, aynı
zamanda düşünce ve bilgi üreten kişiler olarak yetişmesini sağlamaktadır
d) Bilinçli vatandaşların yetiştirilmesine katkıda bulunarak Medya Okuryazarlığı eğitim
programlarından geçenleri, asılsız ve tutarsız olan bilgi kirliliğinden korumaktadır
e) Medya Okuryazarlığı programları, güncel ve popüler kültür ürünü olan bilgi
kaynakları üzerinde yoğunlaşarak onları eleştirel olmayan gözle incelemeyi öğretmektedir.
2) Medya Okuryazarlığı eğitimiyle kişilere kazandırılmak istenen temel beceriler
arasındaki aşağıdakilerden hangisi yanlış ifade edilmiştir?
a) Medya kapsamındaki bilgi kaynaklarını ve kanallarını özellikleriyle tanıma
b) Medya üretiminin temelinde yatan düşüncelerin ve değerlerin nasıl analiz
edileceğini öğrenme
c) Medyanın isimler, tarihler, tanımlar ve ortamlarla ifade edilebilen gerçek dışı
olaylara dayalı bilgiyi ne denli kapsadığını inceleme
d) Medya kapsamında aşk, nefret, mutluluk ve kızgınlık gibi duyguların nasıl
aktarılması gerektiğini anlatma
e) Göze ve kulağa hitap eden estetik ve sanatsal unsurların medya kapsamıyla nasıl
bütünleştiğini değerlendirme
3) Medya Okuryazarlığı ne değildir? Sorunusun yanıtı aşağıdaki seçeneklerden
hangisi olamaz?
a) Medya Okuryazarlığı eleştirel bir bakış açısıyla medyayı ve medya iletilerini
sorgulamayı içerse de, "medyaya saldırmak ya da bütün suçu medyaya atmak" değildir.
b) Medya iletisi üretmek, Medya Okuryazarlığının önemli bir bileşeni olmakla
birlikte tek başına Medya Okuryazarlığı değildir.
c) Televizyon, video ya da diğer medya materyallerini kullanarak öğretim yapmak,
Medya Okuryazarlığı değildir. Medyanın üretimi, tüketimi ya da çalışma prensipleri hakkında
da eleştirel bilinç sahibi olmak gerekir.
d) Medya Okuryazarlığı politik/ideolojik/önyargılı temsillere bakarak bir yanlış ya
da kötü arama çabası değildir. Bu yanlış ya da kötü durumları bize "normal" gösteren
mekanizmaları (hegemonya) deşifre etmeyi de hedefler.
e) Medya iletilerine çoklu bir bakış açısıyla bakmak Medya Okuryazarlığı değildir.
Çünkü Medya Okuryazarlığı medyayı tek bir bakış açısıyla incelemeyi hedefler.
4) Medya Okuryazarlığı tanımlamalarına ilişkin olarak aşağıdaki seçeneklerden
hangisi yanlıştır?
a) Çeşitli biçimlerdeki yazılı - basılı, görsel, işitsel, elektronik ortamlardaki iletilere
erişmektir.
b) Medya iletilerini anlamak ve değerlendirmek için gereken bilgi birikimine sahip
olmaktır.
c) Medyayı etkin ve akılcı biçimde kullanmaktır.
d) Medya olarak bilinen bilgi kaynaklarını tanımak, değerlendirmek ve gereğince
yararlanmaktır.
e) Tek bir kaynaktan gelen bilginin doğruluğunu değerlendirmektir.
5) “Araç mesajın kendisidir” sözü kime aittir?
a) Postman b) Potter c) McLuhan
d) Chomsky e) Eco
YANITLAR: 1.e, 2. c, 3.e, 4.e, 5.c
Doğru ya da Yanlış olarak belirtiniz:
1) Yüksek Düzey Medya Okuryazarlığı medya ürünlerini tanımak ve izlemektir. Bu
düzeyde medyanın ürünlerinden haberdar olma söz konusudur.
2) Düşük Düzey Medya Okuryazarlığı medya ürünlerinden gelen mesajları
yorumlayabilme, tartışabilme ve farklı türden medya araçları kullanarak mesaj iletme ve
paylaşma becerisidir.
3) Medya mesajları sürekli bir biçimde insanlar üzerinde deri altına enjekte edilmiş bir
şırınga etkisi yaratmaktadır temeline dayanan Deri Altı İğne Teorisinin sahibi James Potter’dır.
4) Medya Okuryazarlığı konusunda Dünyada ve Avrupa’da çeşitli kuruluşlarca
konferans, toplantı ve seminerler düzenlenerek hem toplum hem de birey boyutunda bu
konudaki bilincin artırılmasına çalışılmaktadır. Bu alanda yoğun olarak çalışmalarını sürdüren
kuruluş UNESCO’dur.
5) Medya Okuryazarlığı eğitimi vereceklerin bilgi sahibi olmaları gereken nitelikler
arasında Ekolojik Okuryazarlık bulunmaktadır.
YANITLAR:
1) Yanlış; Doğru Yanıt: Düşük Düzey Medya Okuryazarlığı
2) Yanlış, Doğru Yanıt: Yüksek Düzey Medya Okuryazarlığı
3) Yanlış; Doğru Yanıt: Harold Laswell
