← Ünite 3
Halkla İlişkiler

Ünite 3: Kültürlerarası İletişim ve Halkla İlişkiler

Hofstede'nin 40 Ülke Araştırması
Geert Hofstede tarafından 40 ülkeyi kapsayan araştırmayla geliştirilen model, ulusal kültürlerin boyutlarını (bireycilik, güç mesafesi, belirsizlikten kaçınma vb.) ortaya koyarak kültürlerarası yönetimde çığır açmıştır.
Baykuş Sembolünün Kültürel Farkı
Hindistan folklorunda baykuş kötü şansı ve ölümü ifade ederken, Batı kültürlerinde bilgelik simgesidir; bu nedenle Hindistan'daki reklam kampanyalarında baykuş kullanılmamalıdır.
Çin Kültüründe Mavi Rengin Anlamı
Çin kültüründe mavi renk ölümü simgelemektedir. Bu nedenle çok uluslu işletmelerin Çin pazarına sunacağı ürünlerin ambalajlarında mavi renk tercih etmesi hatalı bir karar olabilmektedir.
Japonya ve Meksika'da 'Hayır' Demek
Yüksek bağlamlı iletişim tarzına sahip Japonya ve Meksika gibi ülkelerde bir riciya doğrudan 'hayır' yanıtı vermek kabalık sayılır; bunun yerine 'olabilir' veya 'denerim' denir.

Anahtar Kavramlar

KültürBir toplumun tarihsel süreç içinde birikimli olarak nesilden nesile aktardığı, öz benliğini oluşturan, bilgi, hukuk, inanç, ahlak gibi alışkanlıkları kapsayan karmaşık ve maddi-manevi değerler toplamıdır. Örneğin Türk toplumunun ortak değerleri, gelenekleri ve yaşam tarzı bu kapsamdadır.
Colere / CulturaKültür kelimesinin türediği Latince sözcüklerdir; 'bakmak', 'yetiştirmek', 'ekin', 'sipariş' ve 'bakım' anlamlarına gelir. Bu köken, kültürün tarihsel tarım ekonomisi dönemindeki yaşam biçimi ve ekin üretme kökenine işaret eder.
Kolektif Zihni ProgramlamaGeert Hofstede'in kültür tanımında kullandığı kavram olup, bir grubun ya da insan kategorisinin üyelerini birbirinden ayıran zihinsel ortak kodları ifade eder. Örneğin bir ülkedeki bireylerin ortak düşünce kalıpları bu kapsamdadır.
Kültürlerarası İletişimFarklı lisanlara, inançlara, normlara ve kültürel arka plana sahip farklı coğrafyalardaki insanların aralarındaki iletişim süreçlerini, benzerlik ve farklılıklarını inceleyen çalışma sahasıdır. Örneğin Türk ve Japon iş insanlarının ortak bir projede iletişim kurması buna girer.
EtnomerkezcilikBireyin kendi üyesi olduğu grubu ve kültürü evrenin merkezine yerleştirerek diğer kültürleri kendiperspektifi çerçevesinde yargılaması ve yadırgaması eğilimidir. Örneğin bir yabancı kültürel alışkanlığı 'tuhaf' bularak kendi standartlarına göre eleştirmek.
Maddi Kültür ÖgeleriBir toplumun eriştiği teknolojik düzey, gündelik hayatta kullanılan araç-gereçler, mimari yapılar ve hammaddeyi işleyerek ortaya koyduğu el emeği ürünlerdir. Örneğin akıllı telefonlar, binalar ve geleneksel kıyafetler maddi kültür öğesidir.
Dil (Lisan)İnsanların birbirleriyle iletişim kurma, anlaşma ve uzlaşma aracı olan, toplum üyelerinin birikimlerini aktarmasını sağlayan simgeler bütünüdür. Kültürün ansiklopedisi ve en önemli yapı taşlarından biridir.
EstetikBir toplumun geliştirdiği güzel sanat ürünleri, müzik, resim, dans ve heykel gibi alanlardaki heyecan yaratma yaklaşımına dayalı değerler sistemidir. Örneğin İstiklal Marşı veya mehter müziğinin Türk toplumunda uyandırdığı milli heyecan.
NormBir kültürün üyelerinin nasıl davranması gerektiğini belirleyen, ödül mekanizması ve cezai yaptırım gücüne sahip davranış modelleri ve kurallardır. Örneğin dürüstlüğün veya zenginliğin toplumda makbul sayılmasına yönelik kurallar.
Kültürel DeğerlerToplumda neyin iyi, doğru ve makbul olduğuyla ilgili açıkça ya da üstü kapalı paylaşılan özgürlük, refah, güvenlik gibi soyut görüşlerdir. Örneğin kapitalist toplumlarda bireysel hırs ve başarının üstün tutulması.
MitSembolik kavramlarla ifade edilen, kutsallık niteliği taşıyan kurgusal hikayeler veya anlaşılmayan olaylara açıklık getiren düşselleştirilmiş anlatılardır. Toplumun hayal gücüyle şekillenerek kuşaktan kuşağa aktarılır.
Ritüel / TörenBir toplumda teknik açıdan anlamsız ancak sosyal açıdan önem taşıyan, ideal değerlerin paylaşımını sağlayan ortak eylemlerdir. Örneğin selam verme şekilleri, toplumsal ve dini törenler.
İdeolojiBireysel veya kolektif davranışın temelini oluşturan felsefi, siyasal ve hukuki düşünceler sistemi; egemen bir sınıfın kendi egemenliğini pekiştirmeye yönelik fikirler dünyasıdır. Toplumsal yaşamı ve devletin baskı/ideolojik aygıtlarını yönlendirir.
Sosyal Organizasyon (Aile)Bireyin doğumundan itibaren değer yargılarının şekillenmesinde rol oynayan, toplumun çekirdeğini oluşturan aile ve benzeri sosyal kurumlardır. Kültürel değerlerin yeni nesillere aktarılmasında birincil sorumluluk üstlenir.
Güç MesafesiHofstede'nin kültür boyutlarından biri olup, toplumdaki insanların güç ve otorite açısından birbirleriyle eşit olmadığı gerçeğiyle ilişkilidir. Örneğin Filipinler veya Türkiye'de güç mesafesi yüksekken, Danimarka'da düşüktür.
Belirsizlikten KaçınmaBilginin yetersiz olduğu, karmaşık ve kestirilemez ortamlarda bireylerin duyduğu endişe düzeyi ve riskten kaçınma eğilimidir. Türkiye ve Japonya'da belirsizlikten kaçınma yüksekken, ABD ve Danimarka'da düşüktür.
Dişi Kültür - Erkek KültürErkek kültürün performans, başarı ve para kazanmaya odaklanması; dişi kültürün ise insan ilişkilerine, hayat kalitesine ve çevre korumaya önem vermesi ayrımıdır. Örneğin Japonya erkek kültür, Hollanda dişi kültür özelliklerindedir.
Düşük Bağlamlı İletişimSözün hakim olduğu, mesajın öncelikle kelimelerle ve yazılı kodlarla iletildiği, jest ve susmalara daha az önem verilen iletişim tarzıdır. Örneğin Kuzey Amerikalılar ve Kuzey Avrupalılar düşük bağlamlı iletişim kurar.
Yüksek Bağlamlı İletişimDavranışların, susmanın, ritüellerin ve ortak geçmişin ön planda olduğu, sözsüz mesajların yoğun kullanıldığı iletişim tarzıdır. Örneğin Çin, Japon ve Arap kültürleri yüksek bağlamlıdır.
Farklılıkların YönetimiGeçmişleri, beklentileri ve çalışma tarzları açısından farklılaşan bireylerin meydana getirdiği işgücünün etkin şekilde yönetilmesi; strateji, politika ve geliştirme faaliyetlerinin planlanması sürecidir.
Uluslararası Halkla İlişkilerÇok uluslu kuruluşların farklı coğrafyalardaki paydaşlarıyla ilişkilerini yürüttüğü, küresel stratejileri yerel kültürel repertuvara uyarlayarak köprü kuruculuk misyonu üstlendiği yönetim fonksiyonudur.

Diğer Önemli Bilgiler

Louis Althusser ve Devletin İdeolojik Aygıtları

Filozof Louis Althusser, devletin denetimi baskıcı aygıtlarla (polis, ordu) değil, ideolojik aygıtlarla (din, eğitim, aile, medya) sağladığını belirterek ideolojinin kültürel gücüne dikkat çekmiştir.

Kolombiya ve Venezüella Kültür Farklılığı

İspanyolca konuşan iki komşu ülke olmasına rağmen Kolombiya'da formal bir kültürel yapı ve hiyerarşi çok önemliyken, Venezüella çok daha informel bir yapıya sahiptir.

İstiklal Marşı ve Estetik Boyut

Vatanın kutsallığına vurgu yapan İstiklal Marşı, Türk milleti için sıradan bir beste değil; mücadele ve zafer ekseninde birleştirici, öğretici bir estetik ve milli değer örneğidir.

Globe Kurulusu Örnek Olayı

Metinde geçen çok uluslu 'Globe' kuruluşu Türk, Çin, Japon, Arap, Afrika ve Batılı çalışanları barındırmakta; halkla ilişkiler müdürü Pelin Hanım kurum içi uyum için 'kültürlerarası eğitim' programları düzenlemektedir.

Trice ve Beyer'in İdeoloji Anlayışı

Trice ve Beyer, ideolojinin özünü inançların oluşturduğunu savunur; inançlar sebep-sonuç ilişkisini, değerler neyin yapılmaya değer olduğunu, normlar ise nasıl davranılması gerektiğini gösterir.

ABD ve Kuzey Amerika İletişim Tarzı

Kuzey Amerikalılar düşük bağlamlı iletişim tarzını kullanır; mesajlarını öncelikle sözle ve yazılı kodlarla iletmeyi tercih eder, jest ve susmalara daha az önem verirler.

Toplumsal Gelişimin Ana Evreleri

Toplumsal gelişimin ana evreleri sırasıyla avcılık ve toplayıcılık evresi, sürü ekonomisi evresi, tarım toplumu evresi ve sanayi toplumu evresi olarak kabul edilmektedir.

Bozkurt Güvenç'in Kültür Sınıflaması

Bozkurt Güvenç kültür sözcüğünün bilim alanında uygarlık, beşeri alanda eğitim, estetik alanda sanat, maddi alanda ise tarım ve üretim olmak üzere dört ayrı anlamda kullanıldığını belirtmiştir.

Yüksek Bağlamlı Toplumlar

Çin, Japon, Arap ve Afrika toplumları yüksek bağlamlı kültürlere sahiptir; uzun bir tarihsel geçmişe ve köklü geleneklere dayanan ortak paylaşım sistemleri bulunur.

Güç Mesafesinin Yüksek Olduğu Ülkeler

Filipinler, Venezüella, Hindistan, Türkiye, Fransa ve Belçika güç mesafesinin bir hayli yüksek olduğu, otorite ve hiyerarşinin baskın olduğu ülkeler arasında yer alır.

Etnomerkezciliğin Kelime Kökeni

Etnomerkezcilik kavramının kökeni olan Yunanca 'Ethnos' kelimesi halk ve kavim anlamına gelmektedir; kişinin kendi kültürünü merkeze koyma eğilimidir.

Sınavda Dikkat Et

  • Kültürün Latince kökenine dikkat edin: 'Colere' veya 'cultura' sözcükleri ekin, bakım ve sipariş anlamına gelir; sınavda bu kelime kökeni sıkça sorulur.
  • Hofstede'nin ulusal kültür boyutlarını (bireycilik, güç mesafesi, belirsizlikten kaçınma, dişi/erkek kültür) ve hangi ülkenin hangi gruba girdiğini mutlaka ezberleyin.
  • Yüksek bağlam (Çin, Japonya, Arap ülkeleri) ile düşük bağlam (ABD, Kanada, Batı Avrupa) arasındaki farkı ve iletişim tarzlarını karıştırmayın.
  • Etnomerkezcilik kavramının anlamını (kendi kültürünü merkeze koyup diğerlerini yargılama) iyi kavrayın; sınavda olumsuz tutum sorularında anahtar kelimedir.
  • Louis Althusser'in 'baskı aygıtları' (ordu, polis) ile 'ideolojik aygıtları' (din, aile, eğitim) arasındaki ayrımı ayırt edebilecek düzeyde not edin.
  • Normların ödül ve ceza mekanizmalarına sahip güçlü bir baskı unsuru olduğunu, maddî kültürün ise teknoloji ve araç-gereçleri kapsadığını unutmayın.
  • Halkla ilişkilerin kültürlerarası yönetimdeki köprü kurucu misyonunu ve global stratejilerin yerelde yerelleştirilmesi kuralını her zaman göz önünde bulundurun.