Ünite 10: VERİ ANALİZİ VE YORUMLAMA — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
İstatistiksel verilerin manipülasyonu üzerine bir tartışma yürütün: 'İstatistik yalan söyleme sanatıdır' sözü ile 'İstatistik değil, insan yalan söyler' ilkesini karşılaştırarak, bir veri gazetecisinin veriyi sunarken taşıması gereken etik sorumlulukları bir paragrafta açıklayın.
Yanıt / ipucu
Bu alıştırma, verinin tarafsızlığını korumak adına yorumlayıcının niyetinin önemini vurgular. Etik sorumluluk; veriyi bağlamından koparmamak, uç değerleri gizlememek ve görselleştirmelerde yanıltıcı ölçekler kullanmamaktan geçer.
Alıştırma 2myders hazırladı
Gapminder World platformunu kullanarak Türkiye ve seçtiğiniz bir Avrupa ülkesi arasında 'doğumda beklenen yaşam süresi' ile 'kişi başı milli gelir' verilerini 1990-2020 yılları arasında karşılaştırın. Aradaki farkın zamanla nasıl değiştiğini gözlemleyerek bir hikaye oluşturun.
Yanıt / ipucu
Bu uygulama, dinamik verilerin zaman içindeki değişimini görselleştirme becerisi kazandırır. Öğrenci, iki ülke arasındaki ekonomik gelişimin sağlık göstergelerine yansımasını bir veri hikayesi olarak kurgulamalıdır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Günlük hayatınızdan veya haberlerden 3 farklı veri seti belirleyin ve bu verileri 'nominal', 'ordinal', 'aralık' ve 'oransal' ölçek düzeylerine göre sınıflandırarak neden bu kategoride olduklarını gerekçelendirin.
Yanıt / ipucu
Örneğin; 'plaka kodları' nominal, 'eğitim düzeyi' ordinal, 'sıcaklık' aralık, 'gelir düzeyi' ise oransal veridir. Bu sınıflandırma, veri üzerinde hangi matematiksel işlemlerin yapılabileceğini belirler.
Alıştırma 4myders hazırladı
Bir sınıftaki öğrencilerin aylık harçlık miktarlarını temsil eden bir veri seti oluşturun. Bu sete çok yüksek harçlığı olan bir öğrenciyi (uç değer) ekleyerek aritmetik ortalama ve medyan değerlerinin nasıl değiştiğini hesaplayın ve sonuçları yorumlayın.
Yanıt / ipucu
Bu uygulama, aritmetik ortalamanın uç değerlerden nasıl etkilendiğini, medyanın ise bu tür durumlarda neden daha güvenilir bir 'tipik eleman' olduğunu kanıtlar.
Alıştırma 5myders hazırladı
Betimsel ve çıkarımsal istatistik arasındaki farkı medya sektöründen bir örnekle açıklayın. Bir haberin sadece mevcut verileri özetlemesi (betimsel) ile geleceğe dair bir projeksiyon sunması (çıkarımsal) arasındaki farkı tartışın.
Yanıt / ipucu
Betimsel istatistik 'ne oldu?' sorusuna yanıt verip durumu raporlarken, çıkarımsal istatistik örneklemden yola çıkarak 'ne olabilir?' sorusuna yanıt arayan tahminleme süreçlerini içerir.
