Ünite 11: Vergi Yükü ve Vergiye Karşı Tepkiler — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Klasik maliye anlayışındaki 'tarafsız devlet' ile Keynesyen 'müdahaleci devlet' modellerini vergi yükünün makro ve mikro düzeydeki gelişimi açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Klasik dönemde devletin görevleri sınırlı olduğundan vergi yükü sadece bireysel (mikro) düzeyde bir ödeme yükümlülüğü olarak görülmüştür. Keynesyen dönemde ise devletin ekonomik hayata müdahalesiyle vergiler iktisadi istikrar, gelir dağılımı ve büyümeyi etkileyen makroekonomik bir araç haline gelmiş ve vergi yükünün makro düzeyde ölçülmesi zorunlu olmuştur.
Alıştırma 2myders hazırladı
Toplam vergi yükü, kişisel vergi yükü ve net vergi yükü kavramları arasındaki farkları formüllerini veya hesaplama mantıklarını esas alarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Toplam vergi yükü, toplam vergi hasılatının GSMH'ye oranlanmasıyla makro düzeyde hesaplanır. Kişisel vergi yükü, bireyin ödediği vergilerin kendi gelirine oranıdır; net vergi yükü ise bu kişisel yükten bireyin devletten aldığı transfer harcamaları ve kamu hizmeti faydaları düşülerek hesaplanan daha gerçekçi bir oranı ifade eder.
Alıştırma 3myders hazırladı
Vergi yüküne karşı mükelleflerin gösterdiği 'aktif intibak' ile 'pasif intibak' davranışlarına günlük yaşamdan birer örnek vererek aralarındaki farkı tartışınız.
Yanıt / ipucu
Aktif intibakta mükellef vergi nedeniyle azalan gelirini telafi etmek için boş zamanını azaltıp ek iş yaparak daha çok çalışır. Pasif intibakta ise gelirini artırmak yerine tüketim harcamalarını ve tasarruflarını kısıtlayarak mevcut bütçesini daraltma yoluna gider.
Alıştırma 4myders hazırladı
Vergiden kaçınma ile vergi kaçakçılığı arasındaki temel farkı yasal durum, yöntemler ve ekonomik sonuçlar açısından değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Vergiden kaçınma, yasal boşluklardan yararlanarak veya vergiyi doğuran olaydan uzak durarak tamamen yasal yollarla yapılır ve cezası yoktur. Vergi kaçakçılığı ise kanunların bilerek ihlal edilmesi, matrahın gizlenmesi gibi yasa dışı yöntemleri içerir; suç teşkil eder, hapis veya para cezası yaptırımı vardır ve vergi adaletini zedeler.
Alıştırma 5myders hazırladı
Arz ve talep esnekliklerinin vergi yansıması üzerindeki etkisini düşünerek, ekmek gibi zorunlu bir gıda maddesi ile pırlanta gibi lüks bir tüketim maddesi üzerindeki verginin hangisinde daha kolay ileriye yansıtılabileceğini gerekçeleriyle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Ekmek gibi zorunlu malların talebinin fiyat esnekliği düşüktür, yani fiyat artsa da tüketim miktarı pek değişmez; bu yüzden vergi fiyat artışı yoluyla tüketiciye (ileriye) kolayca yansıtılır. Pırlanta gibi lüks mallarda ise talep esnekliği yüksek olduğundan, fiyat artışı talebi hızla düşürür ve verginin ileriye yansıtılması zorlaşır.
