Ünite 2: Devletin Ekonomik Faaliyetlerine İlişkin Yaklaşımlar — Önemli Kavramlar

Toplam talep yetersizliğini gidermek amacıyla kamu harcamalarında meydana getirilen artışı ifade eden, Keynesyen iktisat okuluna ait temel bir politika aracıdır.

XVI. ve XVIII. yüzyıllar arasında Avrupa'da uygulanan, ülke zenginliğini altın ve gümüş miktarına bağlayan ve dış ticarette korumacılığı savunan iktisadi düşünce akımıdır.

Fizyokratların teorisinde sadece tarım sektöründe yaratılan, üretim sürecinde kullanılan girdilerin üzerindeki net ekonomik katma değeri ve artığı ifade eden kavramdır.

Klasik iktisatçı J. B. Say tarafından ortaya konan, her arzın kendi talebini yaratacağını ve bu sayede ekonomide genel bir talep yetersizliği yaşanmayacağını savunan ilkedir.

Klasik iktisadi yaklaşımda, kendi kişisel çıkarını en üst düzeye çıkarmak için rasyonel kararlar alan ekonomik insan modelini tanımlayan kavramdır.

Klasik iktisatçıların savunduğu, kamu harcamalarının ve vergilerin piyasadaki doğal fiyat mekanizmasını ve bireysel kararları etkilememesi gerektiğini belirten görüştür.

Sadece temel kamu hizmetlerini sunmakla kalmayıp, ekonomik ve sosyal gerekçelerle piyasa işleyişine aktif olarak müdahale eden Keynesyen devlet modelidir.

Keynesyen modelde, girişimcilerin mevcut istihdam düzeyinde elde etmeyi umdukları gelirin toplamını temsil eden, tüketim ve yatırım harcamalarının toplamından oluşan taleptir.

Vatandaşlarına asgari yaşam standardı, sosyal güvenlik, eğitim ve sağlık gibi hizmetleri sunmayı taahhüt eden ve ekonomik istikrardan kendini sorumlu tutan devlet anlayışıdır.

Devletin ekonomik yetkilerinin, bütçe açıklarının ve vergilendirme sınırlarının anayasal kurallarla sınırlandırılması gerektiğini savunan Kamusal Tercihler Okulu kökenli teoridir.

1970'li yıllarda Keynesyen teorinin açıklamakta yetersiz kaldığı, ekonomide işsizlik ve yüksek enflasyonun aynı anda yaşandığı istikrarsızlık durumudur.

Enflasyonun temel nedeninin para arzındaki aşırı artışlar olduğunu savunan ve ekonomik istikrar için para politikasını ön plana çıkaran Milton Friedman öncülüğündeki iktisat okuludur.

Arz yönlü iktisatçıların kamu fonlarının israfını önlemek amacıyla önerdiği, her bütçe döneminde tüm harcamaların sıfırdan başlanarak gerekçelendirilmesini öngören bütçeleme tekniğidir.

Fizyokratların, ekonomik artığın (safi hasılanın) sadece tarımsal ranta dayandığı gerekçesiyle verginin sadece toprak sahiplerinden tek bir dolaysız vergi olarak alınmasını öneren sistemidir.