Ünite 5: Dışsallıklar ve Diğer Piyasa Aksaklıkları — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Pozitif ve negatif dışsallık kavramlarını tanımlayarak, her iki durum için günlük hayattan birer örnek bulunuz ve bu örneklerdeki toplumsal fayda/maliyet ilişkisini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Pozitif dışsallıkta marjinal toplumsal fayda marjinal özel faydadan büyükken (örneğin aşılanma), negatif dışsallıkta marjinal toplumsal maliyet marjinal özel maliyetten büyüktür (örneğin fabrika dumanı). Her iki durumda da piyasa fiyatı gerçek toplumsal değerleri yansıtmadığı için kaynak dağılımında etkinsizlik ortaya çıkar.
Alıştırma 2myders hazırladı
Negatif dışsallıkların içselleştirilmesinde kullanılan Pigou Vergisi ile Coase Teoremi yaklaşımlarını devletin rolü ve piyasa mekanizması açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Pigou vergisinde devlet vergi koyarak piyasaya doğrudan müdahale eder ve üreticinin maliyetlerini artırır; Coase Teoremi'nde ise devlet sadece mülkiyet haklarını tanımlar ve işlem maliyetleri düşükse tarafların pazarlıkla çözüme ulaşmasını bekler.
Alıştırma 3myders hazırladı
Doğal tekellerin ortaya çıkış nedenlerini araştırınız ve devletin doğal tekel niteliğindeki bir hizmeti marjinal maliyet fiyatlandırmasıyla sunmasının neden 'görev zararı' oluşturduğunu açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Doğal tekeller yüksek sabit altyapı maliyetleri ve sürekli azalan ortalama maliyetler nedeniyle oluşur. Kaynak dağılımında etkinliği sağlamak için fiyat marjinal maliyete eşitlendiğinde, bu fiyat ortalama maliyetin altında kaldığından firma zarar eder ve bu zarar bütçeden görev zararı olarak karşılanır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Asimetrik bilgi sorunlarından olan 'ters seçiş' ve 'ahlaki tehlike' kavramları arasındaki farkı, sigorta sektörü üzerinden birer örnekle analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Ters seçiş sözleşme öncesindeki bilgi eksikliğinden kaynaklanır ve yüksek riskli kişilerin sigorta yaptırmasıyla sonuçlanır; ahlaki tehlike ise sözleşme sonrasında sigortalanan kişinin riskli davranışlarını artırması veya özensizleşmesi durumudur.
Alıştırma 5myders hazırladı
Pazarlanabilir Kirletme Hakları (Permi) sisteminin çalışma mantığını inceleyerek, bu sistemin çevre kirliliğini önlemede Pigou vergisine göre ne gibi avantajlar sunduğunu tartışınız.
Yanıt / ipucu
Permi sisteminde devlet salınabilecek toplam kirlilik miktarını kesin olarak sınırlar ve emisyon izinlerinin piyasada alınıp satılmasına izin verir. Bu sistem, vergi yöntemine kıyasla toplam kirlilik miktarının devlet tarafından doğrudan ve kesin olarak kontrol edilebilmesini sağlar.
