Ünite 6: Kamu Harcamaları: Tanım ve Teorik Çerçeve — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Dar ve geniş anlamda kamu harcaması tanımlarını karşılaştırarak, belediyelerin ve kamu iktisadi teşebbüslerinin (KİT) hangi tanım kapsamında yer aldığını gerekçeleriyle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Dar anlamda kamu harcaması sadece devlet ve belediye gibi kamu tüzel kişilerinin harcamalarını kapsarken, geniş anlamda tanım KİT'lerin bütçeden karşılanan yatırım ve zararlarını da kapsar. Belediyeler her iki tanıma da uyarken, KİT'ler ekonomik ve fonksiyonel yaklaşıma dayanan geniş anlamda kamu harcaması kapsamında değerlendirilir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Bir ülkenin savunma harcamalarının artması ile enflasyon nedeniyle bütçe rakamlarının yükselmesi durumlarını 'gerçek artış' ve 'görünürde artış' kavramları açısından analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Savunma harcamalarının artması, ordunun modernizasyonu ve sunulan güvenlik hizmetinin kalitesini artırdığı için gerçek bir artıştır. Enflasyon nedeniyle bütçenin yükselmesi ise topluma sunulan hizmet miktarını artırmayıp sadece nominal rakamları şişirdiği için görünürde bir artıştır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Safi bütçe yönteminden gayrisafi bütçe yöntemine geçilmesinin kamu harcamaları üzerindeki etkisini, ünitede verilen 'görünürde artış' nedenleri çerçevesinde örneklendiriniz.
Yanıt / ipucu
Safi bütçede gelir ve giderler netleştirilerek yazılırken, gayrisafi bütçede tüm gelir ve giderler ayrı ayrı gösterilir. Bu teknik değişiklik, devletin sunduğu hizmet miktarında gerçek bir artış yaratmadığı halde bütçe büyüklüğünü ve harcama rakamlarını kağıt üzerinde daha yüksek göstererek görünürde artışa yol açar.
Alıştırma 4myders hazırladı
Adolph Wagner'in 'Kamu Harcamalarının Artış Kanunu' ile Peacock ve Wiseman'ın 'Sıçrama Tezi' arasındaki temel yaklaşım farklarını ortaya koyan bir karşılaştırma yapınız.
Yanıt / ipucu
Wagner, kamu harcamalarının artışını sanayileşme ve milli gelir artışına bağlı olarak sürekli ve doğrusal bir süreç olarak açıklar. Peacock ve Wiseman ise harcamaların doğrusal artmadığını, savaş ve kriz gibi olağanüstü dönemlerde yukarı doğru basamaklı sıçramalar yaparak kalıcı hale geldiğini savunur.
Alıştırma 5myders hazırladı
Maksimizasyon Yaklaşımı'na göre politikacıların, bürokratların ve seçmenlerin davranışlarının kamu bütçesinin büyümesine nasıl etki ettiğini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Politikacılar oy toplamak için harcama vaatlerini artırır, bürokratlar kendi bütçelerini ve yetki alanlarını genişletmek ister, seçmenler ise az vergiyle çok hizmet talep eder. Bu rasyonel ve bencil davranışların birleşimi, kamu harcamalarının ve bütçenin verimsiz bir şekilde sürekli büyümesine yol açar.
