Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » İktisat Lisans Programı » Kamu Maliyesi

Ünite 6: Kamu Harcamaları: Tanım ve Teorik Çerçeve — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Dar Anlamda Kamu Harcaması — Hukuki yaklaşıma dayanan, sadece devlet ve mahalli idareler gibi kamu tüzel kişileri tarafından bütçe kurallarına uygun olarak yapılan parasal harcamaları kapsayan tanımdır. Klasik iktisatçıların jandarma devlet anlayışını yansıtır.

Geniş Anlamda Kamu Harcaması — Ekonomik ve sosyal yaklaşıma dayanan, devletin kamu gücünü kullanarak gerçekleştirdiği tüm harcamaları, sosyal güvenlik kurumlarının ödemelerini ve KİT yatırımlarını kapsayan modern tanımdır.

Gerçek Artış — Kamu harcamalarındaki artışa paralel olarak, topluma sunulan kamusal mal ve hizmetlerin miktarında, kalitesinde ve çeşitliliğinde somut bir artışın meydana gelmesidir. Örneğin, yeni bir otoyol veya hastane yapılması gerçek artıştır.

Görünürde Artış — Bütçedeki harcama rakamlarının nominal olarak yükselmesine rağmen, sunulan kamusal hizmet miktarında hiçbir artışın yaşanmamasıdır. Enflasyon nedeniyle aynı malın daha yüksek fiyata alınması buna örnektir.

Wagner Kanunu — Sanayileşme ve ekonomik büyüme sürecinde, devlet faaliyetlerinin yoğunluk ve genişlik açısından artması sonucu kamu harcamalarının milli gelirden daha hızlı artacağını ileri süren yasadır.

Sıçrama Tezi — Peacock ve Wiseman tarafından geliştirilen, kamu harcamalarının savaş ve kriz gibi olağanüstü dönemlerde basamaklı bir şekilde yukarı doğru sıçrama yapacağını ve kriz sonrasında eski düzeyine dönmeyeceğini savunan tezdir.

Maksimizasyon Yaklaşımı — Politikacıların oy, bürokratların bütçe ve güç, seçmenlerin ise kişisel fayda maksimizasyonu peşinde koşması nedeniyle kamu harcamalarının gereksiz yere artacağını savunan yaklaşımdır.

Gayrisafi Bütçe Yöntemi — Bütçede tüm gelir ve giderlerin birbirine mahsup edilmeden, ayrı ayrı ve tam tutarlarıyla gösterilmesini öngören, bütçede şeffaflığı sağlayan ancak harcamaları görünüşte artıran yöntemdir.

Safi Bütçe Yöntemi — Gelirlerin giderlerden düşülerek sadece aradaki net farkın bütçeye kaydedilmesi esasına dayanan, günümüzde denetim zorluğu ve yolsuzluğa zemin hazırlaması nedeniyle terk edilen yöntemdir.

Sosyal Refah Devleti — Vatandaşlarına asgari yaşam standardı, sosyal güvenlik ve adil gelir dağılımı sağlamayı taahhüt eden, ekonomik hayata aktif olarak müdahale eden modern devlet modelidir.

Baskı Grupları — Kendi üyelerinin çıkarlarını korumak ve geliştirmek amacıyla siyasi karar alıcılar ve bürokratlar üzerinde lobi faaliyetleri yürüterek kamu harcamalarının artmasına neden olan mesleki veya sosyal örgütlenmelerdir.

Ayni Ekonomi — Paranın kullanılmadığı veya yaygın olmadığı, ekonomik işlemlerin, ödemelerin ve kamu hizmetlerinin mal veya iş gücü (emek) karşılığında yerine getirildiği geleneksel ekonomik sistemdir.

Nakdi Ekonomi — Tüm ekonomik işlemlerin, mal ve hizmet alımlarının ve kamu ödemelerinin para birimi kullanılarak gerçekleştirildiği, kamu harcamalarını görünüşte artıran modern ekonomik yapıdır.

Anayasal İktisat — Politikacıların ve bürokratların bütçeyi kendi çıkarları doğrultusunda aşırı büyütmelerini önlemek amacıyla, devletin vergilendirme ve harcama yetkilerinin anayasal kurallarla sınırlandırılmasını savunan teoridir.