Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Sokak lambası ve el feneri örneklerinden yola çıkarak, bir malın kamusal mal olarak nitelendirilmesinde üreticinin kimliğinin neden belirleyici olmadığını açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Bir malın kamusal mal olmasını sağlayan unsur üreticisi değil, tüketiminde rekabetin olmaması ve dışlamanın imkansız olmasıdır. Sokak lambasını devlet veya özel bir şirket üretse bile, sunduğu aydınlatma hizmetinden herkes bedelsiz yararlanır ve birinin yararlanması diğerinin faydasını azaltmaz.
Alıştırma 2myders hazırladı
'Bedavacılık' (free-rider) probleminin ne olduğunu tanımlayarak, tam kamusal malların finansmanında devletin neden vergilendirme yoluna gitmek zorunda olduğunu gerekçeleriyle tartışınız.
Yanıt / ipucu
Bedavacılık, bireylerin dışlanamaz nitelikteki kamusal malların bedelini ödemekten kaçınarak hizmetten ücretsiz yararlanmaya çalışmasıdır. Bu durumda piyasada gönüllü ödemelerle finansman sağlanamayacağı için devlet, egemenlik gücünü kullanarak zorunlu vergiler yoluyla finansmanı gerçekleştirmek zorundadır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Teknolojik gelişmelerin tam kamusal malların niteliğini nasıl değiştirebileceğini deniz feneri örneği üzerinden araştırıp açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Teknolojik gelişmeler, eskiden dışlanması imkansız olan malları dışlanabilir hale getirebilir. Örneğin, deniz fenerleri geçmişte tam kamusal mal iken, günümüzde modern radar ve lazer okuma sistemleri sayesinde sadece ücret ödeyen gemilerin bu hizmetten yararlanması sağlanarak özel veya yarı kamusal mala dönüştürülebilmektedir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Eğitim ve sağlık gibi yarı kamusal malların tüketiminde ortaya çıkan dışsal fayda kavramını açıklayınız ve devletin bu malları sübvanse etme nedenini belirtiniz.
Yanıt / ipucu
Yarı kamusal mallar tüketildiğinde sadece bireye değil, tüm topluma yayılan olumlu dışsal faydalar üretir; örneğin eğitimli bireyler toplumsal gelişimi hızlandırır. Özel sektör bu dışsal faydaları hesaba katmayıp eksik üretim yapacağı için devlet, üretimi optimum seviyeye çıkarmak amacıyla sübvansiyon uygular.
Alıştırma 5myders hazırladı
'Ortakların trajedisi' kavramını ortak kullanım malları çerçevesinde örneklendirerek, devletin bu trajediyi önlemek için ne tür düzenleyici önlemler alabileceğini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Ortakların trajedisi, meralar veya balık avlama alanları gibi tüketiminde rekabet olan ancak dışlamanın olmadığı kaynakların, bireylerin bencilce davranması sonucu aşırı tüketilip yok edilmesidir. Devlet bu durumu engellemek için avlanma yasakları, kotalar, lisanslama ve sıkı denetimler gibi düzenleyici önlemler alır.
