KimlikAnlam ve beklentiler üzerinden kültür ve etkileşimle oluşan sosyal bir kurgudur. Örneğin, bir kişinin 'doktor' olarak tanımlanması onun sosyal kimliğini oluşturur.
RolBireyin toplum içindeki konumuna bağlı olarak sergilemesi beklenen davranış kalıplarıdır. Bir öğretmenin sınıfta 'öğretmen' gibi davranması bir rol gereğidir.
Sosyal EylemParsons'a göre bireyin belirli araç ve amaçlara yönelik, normlarca belirlenen bilinçli davranışlarıdır. Bir işçinin görevini yerine getirmesi sosyal eylemdir.
Çoklu RolBireyin gün içinde birbirinden farklı sosyal çevrelerde (ev, iş, okul) farklı rolleri aynı anda üstlenmesidir. Bir kişinin hem anne hem de yönetici olması buna örnektir.
KişilikBireyi diğerlerinden ayıran, tutarlı ve sürekli düşünce, duygu ve davranış örüntüleridir. Ahmet'in her durumda sakin kalması onun kişiliğinin bir parçasıdır.
Kişilik KuramlarıKişiliğin nasıl oluştuğunu ve işlediğini açıklayan bilimsel yaklaşımlardır. Freud'un yapısal modeli veya Beş Faktör modeli bu kuramlara örnektir.
İdKişiliğin en ilkel, biyolojik dürtüleri (cinsellik, saldırganlık) içeren ve haz ilkesine göre çalışan kısmıdır. Çocuğun doğuştan sahip olduğu temel arzular id kaynaklıdır.
EgoGerçeklik ilkesine dayalı, id ve süperego arasında denge kuran rasyonel kişilik yapısıdır. Bir çalışanın öfkesini kontrol edip profesyonel davranması egonun işlevidir.
SüperegoToplumun ahlak kurallarını ve vicdanı temsil eden, bireyin içindeki 'ebeveyn sesi'dir. Yanlış bir davranışta hissedilen suçluluk duygusu süperegodan kaynaklanır.
Sosyal KimlikBireyin ait olduğu grubun özellikleriyle tanımlanmasıdır. Bir kişinin 'İtalyan' veya 'Genç' olarak tanımlanması sosyal kimliğidir.
Rol KimliğiBireyin ait olduğu grubun davranış kalıplarına uygun hareket etmesidir. Bir doktorun tıbbi etik kurallarına göre hasta muayene etmesi rol kimliğidir.
Durumsal KimlikEtkileşimdeki sosyal duruma uygun beklentilerle oluşan kimliktir. Sınıfta öğrencinin öğretmene karşı takındığı saygılı tavır durumsal kimliktir.
Kişisel KimlikBireye özgü anlamları ve tercihleri içeren kimliktir. Kişinin giyim tarzı veya hobileri kişisel kimliğinin bir parçasıdır.
Kalıp DeğişkenlerParsons'ın toplum yapısına göre sınıflandırdığı rol kalıplarıdır. Duygusallık veya başarı odaklılık gibi değişkenler örnek verilebilir.
NevrotizmBeş Faktör modelinde duygusal dengesizliği, endişeyi ve kırılganlığı ifade eden boyuttur. Yüksek nevrotizm, kişinin kolayca strese girmesine neden olabilir.
DışadönüklükBeş Faktör modelinde sosyalliği, girişkenliği ve heyecan arayışını temsil eden boyuttur. Dışadönük bir çalışan ekip çalışmalarında daha aktif olabilir.
UyumlulukBeş Faktör modelinde güven, dürüstlük ve diğergamlık gibi özellikleri kapsayan boyuttur. Uyumlu bir birey iş ortamında çatışmadan kaçınır.
SorumlulukBeş Faktör modelinde özdisiplin, görev bilinci ve başarı arayışını ifade eden boyuttur. Sorumlu bir çalışan işlerini zamanında ve titizlikle bitirir.
AçıklıkBeş Faktör modelinde hayal gücü, estetik ilgi ve yeni fikirlere esnekliği ifade eden boyuttur. Açık bir birey yeniliklere kolay uyum sağlar.
