HizmetÇıktısı fiziksel bir ürün veya yapı olmayan, genellikle üretildiği yerde tüketilen ve kullanıcısına zaman tasarrufu, konfor, sağlık gibi değerler sağlayan soyut ekonomik faaliyetlerdir. Örneğin bir temizlik firmasının müşterilerine günlük işlerden kurtularak zaman tasarrufu sağlaması bir hizmettir.
Çarpan EtkisiHizmet üreticilerinin ilk aşamadaki harcamalarının sonraki harcamaları tetiklemesi ve kişisel gelirde başlangıçtaki harcamadan kat kat fazla artış meydana getirmesidir. Örneğin Eskişehir Anadolu Üniversitesinin Eskişehir kentine ve yerel esnafa ekonomik katkısı bu duruma örnektir.
Endüstri Öncesi Dönemİstihdam ve işgücünün tarım ve tarımla bağlantılı endüstrilerde yoğunlaştığı, işgücünün yaklaşık %80'inin tarımla uğraştığı ekonomik gelişme dönemidir. Bu dönemde başlıca hizmet meslekleri uşaklık ve gemicilikti.
Endüstri Dönemiİşgücü verimliliğinin en üst düzeye çıkarılması ve daha düşük fiyata daha fazla mal üretilmesi amacına dönük ekonomik dönemdir. Henry Ford'un otomobil montaj fabrikası bu dönemin fabrikasyon ve seri üretim anlayışına tipik bir örnektir.
Endüstri Sonrası Dönem1950'lerden sonra sanayileşmiş ülkelerin geçtiği, hizmet üreten endüstrilerin ve istihdamın hızla arttığı dönemdir. Bu dönemde sağlık, eğitim, eğlence ve daha ileri aşamada bilgi ve deneyim ekonomisi ön plana çıkmıştır.
Birincil SektörTarım, ormancılık, hayvancılık, balıkçılık ve avcılık gibi somut ürünlerin elde edildiği en temel ve en eski ekonomik faaliyet alanıdır. Toplumların oluşumuyla birlikte ilk ortaya çıkan sektör grubudur.
İkincil SektörSomut malların üretildiği, yapı ve inşaat faaliyetlerinin yürütüldüğü, toplumların üretim teknolojilerini geliştirmesiyle ortaya çıkan ekonomik sektör aşamasıdır.
Üçüncül SektörElektrik, gaz, su, toptan-perakende ticaret, ulaşım, iletişim, finans, kamu yönetimi ve turizm gibi hizmet ürünlerini kapsayan sektördür. Gelişmiş ekonomilerde gelir pastasından en büyük payı alan sektördür.
İşsel (Endüstriyel) HizmetlerTüketicilere değil doğrudan işletmelere sağlanan tamir, bakım, montaj, malzeme kiralama, pazarlama araştırması, danışmanlık ve reklam gibi hizmetlerdir. Günümüzde bu hizmetler tüketici hizmetleri harcamalarını aşmıştır.
SoyutlukHizmetin elle tutulup gözle görülememesi, bir eylem, performans veya çaba olması özelliğidir. Tüketiciler soyutluk nedeniyle hizmet kalitesini satın almadan önce değerlendiremezler; örneğin bir sigorta poliçesinin somut olmaması gibi.
BölünmezlikHizmetlerin önce pazarlanıp satılması, ardından aynı anda üretilip tüketilmesi ve onu üreten kişiden ayrılamaması durumudur. Restoranda yemek yerken garsonun sunduğu hizmet ile müşterinin sürece aktif katılması bunun göstergesidir.
Değişkenlik (Heterojenlik)Hizmet kalitesinin nerede, ne zaman, nasıl sunulduğuna ve özellikle sunan kişinin o anki ruh haline bağlı olarak değişmesi ve standartlaştırılamaması durumudur. Benzer hizmeti veren aynı çalışanın bile farklı zamanlarda farklı kalitede hizmet sunabilmesidir.
DayanıksızlıkHizmetlerin soyut bir eylem olmasından ötürü depolanamaması, biriktirilememesi ve daha sonra satılmak üzere saklanamaması özelliğidir. Rezervasyonu yapılmayan bir uçak koltuğunun uçuş gerçekleştiğinde boşa gitmesi buna örnektir.
Mülkiyet Yokluğu (Sahiplik)Fiziksel mallarda olduğu gibi hizmetlerde sürekli bir mal sahipliğinin söz konusu olmaması, sadece belirli bir süre bir tesisten veya kolaylıktan faydalanılmasıdır. Örneğin bir otel odasında konaklamak için ödeme yapılması ama odanın mülkiyetinin alınmamasıdır.
Pazarlanabilir HizmetlerBelirli bir fiyatı olan ve pazar mekanizması aracılığıyla satışa sunulan ekonomik boyutlu hizmetlerdir. Örneğin ücretli otobanlar veya günümüzde pazarlanan çocuk bakımı ve temizlik hizmetleri bu kapsamdadır.
Üretici HizmetleriBir işletmeye sağlanan ve işletmenin ekonomik faydası olan bir şey üretmesine katkı sunan hizmetlerdir. Makinelerin bakım onarımları veya kurumsal danışmanlık hizmetleri buna örnektir.
Malla İlgili HizmetlerTüm hizmet çeşitleri içinde en az soyut olan, malın asıl pazarlanan nesne olduğu ve satış sonrası verilen garanti, bakım-tamir, yedek parça gibi tamamlayıcı hizmetlerdir.
Ekipmana Dayalı HizmetlerHizmetin asıl pazarlanan nesne olduğu, ancak sunulması için otomatik (ATM, oto yıkama), kalifiye olmayan (sinema, taksi) veya kalifiye operatörler (havayolları, bilgisayar) tarafından işletilen cihazların şart olduğu hizmetlerdir.
İnsana Dayalı HizmetlerHizmetin tamamlayıcısının mal değil, onu sunan kişi olduğu; niteliksiz (bekçilik), nitelikli (dadılık) ve profesyonel (avukatlık, doktorluk) işgücü olarak sınıflandırılan hizmetlerdir.
Hizmeti SanayileştirmeHizmetin değişkenlik özelliğinin yol açtığı olumsuzlukları azaltmak amacıyla, hizmeti sunacak personelin yerine makinelerin ikame edilmesi ve kullanılmasıdır. Bankalarda kullanılan ATM'ler bunun en tipik örneğidir.
