← Ünite 12

Ünite 12: DÖVİZ PİYASASINe Öğrendik?

Ders kitabının ünite sonundaki kendi özeti — yazarın “bu bölümde şunları anlattık” dediği metin. Bizim hazırladığımız kapsamlı Özet’ten farklı olarak kitabın kendi cümleleridir.

Bir ekonomide döviz piyasasına herhangi bir devlet müdahalesi olmadığında; döviz kuru döviz arzı ile döviz talebinin kesiştiği noktada oluşmaktadır. Döviz arzında ve talebinde meydana gelebilecek değişmeler döviz kurunun da değişmesine sebep olmaktadır. Döviz talebinde meydana gelen değişme artış yönünde ise döviz talep eğrisi sağa kaymakta ve döviz kuru yükselmektedir. Döviz arzında ve talebinde meydana gelebilecek değişmeler döviz kurunun da değişmesine sebep olmaktadır. Döviz talebinde meydana gelen değişme artış yönünde ise döviz talep eğrisi sağa kaymakta ve döviz kuru yükselmektedir. Hükümetlerin döviz piyasasını düzenlemek amacıyla döviz kuruna müdahale etmesi sonucu iki döviz kuru sistemi söz konusudur. Bunlar sabit kur sistemi ile esnek kur sistemidir. Sabit kur sistemi, bir ülke parasının diğer ülke paraları karşısında alacağı değerin hükümet tarafından belirlendiği sistemdir. Bu sistemde döviz arz ve talep koşulları dikkate alınmaksızın döviz kuru belirlenmekte ve belirlenirken sınırların dışına çıkılmamaktadır. Esnek kur sistemi, bir ülke parasının diğer ülke paraları karşısındaki değerinin döviz arz ve talebine göre belirlendiği sistemdir. Esnek kur sistemi değişken kur sistemi veya dalgalı kur sistemi olarak da tanımlanmaktadır. Bu sistemde döviz kurları üzerinde herhangi bir hükümet müdahalesi bulunmamaktadır. Arbitraj, döviz kurları arasında çıkan farktan yararlanma amacı ile yapılan bir alım-satım işlemidir. İşlemler peşin piyasalarda aynı anda yapılmakta olup; zarar etmek söz konusu olmamaktadır. Döviz spekülasyonunun arbitrajdan farkı spekülatörlerin geleceğe yönelik tahmin yaparak belirli bir risk yüklenmeleridir. Arbitraj farklı piyasalardaki kur farklarından yararlanarak kâr sağlama işlemidir. Spekülasyon ise belirli bir piyasada farklı zamanlarda doğabilecek kur farklılıklarından kâr sağlamaya yönelik bir döviz işlemidir. Konvertibilite bir ülke parasının döviz piyasasında diğer ülke paralarına serbestçe dönüştürülebilmesidir. Uluslararası para sistemi; ulusal paraların birbirine çevrilmesini ve dolayısıyla uluslararası ödemelerin yapılmasını sağlayan sistemdir. Altın standardı sistemi, Bretton Woods sistemi, günümüzdeki para sisteminin yapısı. Esneklik kazandırılmış sabit kur sistemi, bu sistemde ülkeler ulusal paralarının değerini yabancı bir paraya bağlayarak sabitlemektedir. Müdahaleli esnek kur sistemi, bu sistemde döviz kurunun belirlenmesi döviz arz ve talebine bırakılmakta ancak para otoritesinin yönlendirmesiyle kurlar denetim altında tutulmaktadır.