← Ünite 2

Ünite 2: MİLLİ GELİRİ BELİRLEYEN FAKTÖRLERNe Öğrendik?

Ders kitabının ünite sonundaki kendi özeti — yazarın “bu bölümde şunları anlattık” dediği metin. Bizim hazırladığımız kapsamlı Özet’ten farklı olarak kitabın kendi cümleleridir.

Gelirin tüketime ayrılmayan kısmına tasarruf denir. İktisadi anlamda tasarruf; herhangi bir yatırımda kullanma arzusuyla gelirin harcanmayıp elde tutulmasını ifade etmektedir. Tasarruflar da; harcanabilir gelire bağlı olup, onun bir fonksiyonu olmaktadır. Gelir değişmesi nedeniyle; tasarruflarda meydana gelen değişmenin gelirde meydana gelen değişmeye oranına marjinal tasarruf eğilimi denilmektedir.Ortalama Tasarruf Eğilimi, ekonomide yaratılan gelirin; belli bir dönemde ne kadarının tasarruf edildiğini göstermektedir. Bir ekonomide belli bir dönemde üretim araçları mevcuduna yapılan ilâveler ile bu ilâveleri mümkün kılan harcamalara yatırım denilmektedir.Yatırım ekonominin üretim kapasitesini büyüttüğü için, iktisadi büyüme ona bağlıdır. Büyümenin sağlıklı olabilmesi için hedeflenen tasarruflar ile hedeflenen yatırım miktarlarının uyum içinde olması gerekmektedir. Reel yatırımlar sermaye mallarını ifade etmekte olup; ekonominin makine, teçhizat, yol, bina gibi reel değerlerine bir dönem içinde yapılan ilavelerdir. Mali yatırımlar ise; bir alacak hakkının veya bir sermaye malı (hisse senedi alım-satımı) üzerindeki mülkiyet hakkının el değiştirmesi şeklinde ortaya çıkan işlemlerdir. Brüt yatırımlar bir ekonomide belirli bir dönemde yapılmış olan tüm yatırım toplamını ifade etmektedir. Brüt yatırımdan sermaye mallarının aşınan, eskiyen kısmı (ikame yatırımlar) çıkarıldıktan sonra elde edilen yatırım miktarına net yatırım denir. Otonom yatırımlar, gelir ve talep değişmelerinden etkilenmeyen yatırımlardır. Bu nedenle milli gelir düzeyi ile uyarılmayan veya kâra dayanmayan yatırımlar olup; devletin alt yapı yatırımları (hastane, yol, baraj) örnek olarak gösterilebilir. Uyarılmış yatırımlar ise; milli gelir düzeyindeki (özellikle artışlardaki) değişmelere bağlı olarak tüketim harcamalarında bir dönemden diğer döneme meydana gelen değişmeleri karşılamak için; müteşebbislerin mal ve hizmet üretmek amacıyla mevcut sermaye mallarına yaptıkları ilavelerdir. Yatırımları etkileyen faktörler; nüfus artışı, milli gelirdeki değişimler, faiz oranı, teknoloji, geleceğe yönelik beklentilerdir. Bir yatırım malından beklenen geliri o yatırım malının maliyetine eşit kılan iskonto oranına sermayenin marjinal etkinliği denir. Sermayenin marjinal etkinliğini dikkate alan girişimci; bu oranı cari faiz oranı ile karşılaştırmaktadır. Eğer sermayenin marjinal etkinliği ( r ), faiz oranından ( i ) büyük ise (r>i) yatırım yapmak kârlı olacaktır. Buna karşın sermayenin marjinal etkinliği ( r ), faiz oranından ( i ) küçük ise (r<i) yatırım zararlı demektir. Bu durumda parayı faize vermek daha kârlı olacaktır. Eğer oranlar eşitse (r=i) ekonomik duruma göre yatırıma gidilmekte veya gidilmemektedir.