Ünite 11: Kimyasal Risk Etmenleri ve Yangın Güvenliği — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Kimyasal maddelerin maruziyet sınırlarını belirleyen TWA ve STEL kavramlarını araştırarak aralarındaki farkları birer örnek senaryo üzerinden karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
TWA 8 saatlik vardiya boyunca izin verilen ortalama konsantrasyonu, STEL ise 15 dakikalık sürede aşılmaması gereken anlık üst sınırı ifade eder. Örneğin, bir işçinin gün boyu maruz kaldığı ortalama solvent düzeyi TWA sınırlarında kalmalı, ancak temizlik gibi kısa süreli yoğun işlemlerde anlık maruziyet STEL değerini geçmemelidir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Malzeme Güvenlik Bilgi Formu (MGBF) içeriğinde yer alan 16 standart maddeden en az 5 tanesini seçerek, bunların depolama ve acil durum planlamasındaki önemini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
MGBF'deki ilk yardım, yangınla mücadele, kaza sonucu yayılmaya karşı önlemler, elleçleme-depolama ve fiziksel-kimyasal özellikler başlıkları acil durumlar için kritiktir. Bu bilgiler, sızıntı anında hangi absorban malzemenin kullanılacağını, hangi kişisel koruyucu donanımların seçileceğini ve hangi söndürme maddesinin güvenli olduğunu belirlemeye yarar.
Alıştırma 3myders hazırladı
Kimyasalların vücuttaki sinerjik etkilerinden biri olan 'potansiyalizasyon' kavramını, ünitede verilen asbest ve sigara örneği dışında bir örnek bularak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Potansiyalizasyon, tek başına zararsız veya az zararlı olan bir maddenin, başka bir kimyasalın etkisini katlayarak artırması durumudur. Örneğin, bazı endüstriyel çözücülerin (örneğin izopropanol) karaciğer üzerindeki toksik etkisi, ortama karbon tetraklorür eklendiğinde normal toplamın çok üzerinde bir tahribata yol açar.
Alıştırma 4myders hazırladı
İşyerinde tehlikeli kimyasallarla çalışırken uygulanması gereken 'ikame' yöntemine yönelik bir uygulama senaryosu tasarlayınız.
Yanıt / ipucu
İkame yöntemi, tehlikeli bir kimyasalın yerine daha az tehlikeli bir alternatifin konulmasıdır. Örneğin, metal yüzey temizliğinde kullanılan yüksek derecede toksik ve parlayıcı olan halojenli solventlerin yerine, su bazlı ve biyolojik olarak parçalanabilen alkali temizleyicilerin tercih edilmesi bu yönteme örnektir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Patlayıcı ortamların sınıflandırılmasında kullanılan Zone (Bölge) sistemini gazlar ve tozlar açısından karşılaştırarak, Bölge 1 ve Bölge 21 arasındaki benzerlik ve farkları tartışınız.
Yanıt / ipucu
Bölge 1 gaz, buhar ve sislerin normal çalışma koşullarında ara sıra patlayıcı ortam oluşturabileceği alanları; Bölge 21 ise yanıcı tozların ara sıra patlayıcı ortam oluşturabileceği alanları temsil eder. Her iki bölge de 'ara sıra' oluşma sıklığı bakımından benzerdir ancak ortamdaki yanıcı maddenin fiziksel hali (gaz/toz) ve kullanılacak ekipman kategorisi yönünden farklılaşır.
