Ünite 7: İş Kazaları, Kaza Sebep Teorileri — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından yapılan iş kazası tanımlarını karşılaştırarak, aralarındaki temel kapsam farklarını açıklayınız.
Yanıt / ipucu
ILO tanımı beklenmeyen ve öngörülmemiş bir olayın doğrudan yaralanma veya zarara yol açmasına odaklanırken; WHO tanımı daha geniş bir çerçeve çizerek kişisel yaralanmaların yanı sıra makine, araç-gereç hasarlarını ve üretimin durmasını da kapsar.
Alıştırma 2myders hazırladı
Heinrich'in Domino Teorisi'nde yer alan beş faktörü sırasıyla yazarak, iş kazalarını önlemek için bu zincirin hangi halkasına müdahale edilmesi gerektiğini gerekçesiyle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Faktörler sırasıyla Sosyal Çevre, Kişisel Kusur, Tehlikeli Hareket/Koşul, Kaza ve Yaralanmadır. Kazayı önlemek için merkezdeki 'Tehlikeli Hareketler veya Mekanik/Fiziksel Tehlikeler' halkası çekilmelidir; çünkü bu halka çıkarıldığında zincir kırılır ve kaza ile yaralanma önlenmiş olur.
Alıştırma 3myders hazırladı
Bird ve Germain'in 'Zarar Nedensellik Modeli'ni, Heinrich'in klasik Domino Teorisi ile karşılaştırarak yönetimin rolü açısından değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Heinrich kazaların kök nedeni olarak büyük oranda insan başarısızlığına ve tehlikeli davranışlara odaklanırken; Bird ve Germain'in modeli ilk domino taşı olarak 'Kontrol Kaybı'nı koyarak kazaların arkasındaki asıl sorumlunun yönetimsel kontrol eksiklikleri olduğunu savunur.
Alıştırma 4myders hazırladı
James Reason'un 'İsviçre Peyniri Modeli'ne göre, bir iş kazasının meydana gelmesinde 'aktif hatalar' ile 'gizli (latent) hatalar' nasıl bir araya gelmektedir? Bir örnekle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Aktif hatalar operatörlerin doğrudan yaptığı anlık yanlış eylemlerdir; gizli hatalar ise organizasyonun üst kademelerindeki yönetimsel ve sistemsel eksikliklerdir. Kazalar, bu iki hata türünün birleşerek savunma engellerindeki deliklerden (peynir dilimlerindeki boşluklardan) aynı anda sızması sonucu oluşur.
Alıştırma 5myders hazırladı
Hollnagel tarafından geliştirilen Fonksiyonel Rezonans Kaza Modeli'nin (FRAM) altı analiz kategorisini listeleyiniz ve bu modelin doğrusal modellerden farkını belirtiniz.
Yanıt / ipucu
FRAM kategorileri girdiler, çıktılar, ön koşullar, kaynaklar, zaman ve kontroldür. Doğrusal modellerin aksine FRAM, kazaların basit bir neden-sonuç zinciriyle değil, sistemdeki normal değişkenliklerin tolere edilemeyecek düzeye gelip 'fonksiyonel rezonans' oluşturmasıyla üç boyutlu düzlemde gerçekleştiğini savunur.
