AraştırmaProblemlere güvenilir çözümler aramak amacıyla planlı ve sistemli olarak verilerin toplanması, analiz edilmesi, yorumlanarak değerlendirilmesi ve rapor edilmesi sürecidir. Örneğin, bir işletmenin müşteri memnuniyetsizliğinin nedenlerini bulmak için anket yapıp rapor hazırlaması bu sürece örnektir.
Temel AraştırmaSalt amacı var olan bilgi birikimine yenilerini katmak ve teori geliştirmek olan, güncel pratik sorunlara anında cevap verme kaygısı gütmeyen araştırma türüdür. Fizikte atomun yapısını anlamaya yönelik yapılan teorik çalışmalar bu kategoriye girer.
Uygulamalı AraştırmaBir kurama dayanmadan ve hipotez sınama kaygısı olmadan, elde edilen sonuçları günlük pratik sorunların çözümünde hemen yaşama geçirmek amacıyla yapılan araştırmalardır. Örneğin, bir belediyenin trafik sorununu çözmek için yaptığı veri toplama çalışması bu türdendir.
Laboratuvar AraştırmasıYapay olarak oluşturulan denetimli bir ortamda, araştırmacının değişkenleri kontrol ederek sebep-sonuç ilişkilerini ortaya çıkarmayı amaçladığı çalışma türüdür. Kimya laboratuvarında iki elementin reaksiyon hızını ölçmek bu araştırmaya örnektir.
Doğal Ortam AraştırmasıOlayların yapay müdahalelerden uzak, gerçek yaşamın kendi akışı içerisinde ve doğal çevresinde incelendiği araştırma türüdür. Bir sosyoloğun bir köydeki düğün adetlerini yerinde gözlemlemesi bu araştırma türüne örnek gösterilebilir.
Deneysel AraştırmaAraştırmacının ortamı kendisinin oluşturduğu, bağımsız değişkenleri manipüle ederek bağımlı değişken üzerindeki etkilerini denetimli koşullarda ölçtüğü araştırma yöntemidir. Bir fabrikada ışık miktarının işçi verimliliğine etkisini ölçmek için ışık düzeylerinin değiştirilmesi deneysel bir çalışmadır.
Tanıtıcı Araştırma (Survey)Belirli bir ana kütlenin mevcut özelliklerini, ilgilenilen niteliklerini anket, görüşme veya gözlem yoluyla ortaya koymayı amaçlayan durum belirleyici araştırmalardır. Türkiye'deki nüfusun eğitim düzeyini belirlemeye yönelik yapılan nüfus sayımları bu türe örnektir.
MonografiBelirli bir konuyu, kurumu, aileyi veya sınırlı bir olguyu derinlemesine ve her yönüyle inceleyerek mevcut durumu olduğu gibi tanıtan tümevarımcı araştırma yöntemidir. Bir fabrikanın sendikalaşma sürecinin tüm yönleriyle incelenmesi monografik bir çalışmadır.
Örnek Olay MonografisiTemsil yeteneğine sahip tek bir kişinin, kurumun veya olayın ele alınarak çok ayrıntılı bir biçimde incelenmesi ve tanıtılması esasına dayanan vaka metodudur. Başarılı bir girişimcinin hayat hikayesinin ve iş yapış yöntemlerinin detaylıca incelenmesi bu yönteme örnektir.
Değişim MonografisiMevcut durumun tanıtılmasının yanı sıra, incelenen olguların zaman içerisindeki sosyo-ekonomik ve yapısal değişimlerini de izleyen araştırma türüdür. Göç alan bir köyün 10 yıl önceki yapısı ile şimdiki yapısının karşılaştırmalı analizi bu yönteme örnektir.
Tarihsel AraştırmaSosyal olayların geçmişteki durumunu yazılı belgeler, arşiv kayıtları ve kalıntılar üzerinden inceleyen doğal ortam araştırma türüdür. Osmanlı İmparatorluğu dönemindeki esnaf loncalarının yapısının arşiv belgeleriyle incelenmesi bu araştırmaya örnektir.
İstatistiksel AraştırmaRakamsal verilerin planlı bir şekilde toplanması, gruplandırılması, analiz edilmesi ve yorumlanması yoluyla olaylar arasındaki ilişkileri objektif olarak ortaya koyan araştırma türüdür. Enflasyon oranları ile tüketici harcamaları arasındaki ilişkinin regresyon analiziyle incelenmesi bu gruba girer.
Alan AraştırmasıAraştırmacının incelenen kişilerin doğal ortamına bizzat girerek, onların yaşamlarına katılarak veri topladığı niteliksel araştırma türüdür. Bir antropoloğun yerli bir kabileyle birlikte yaşayarak onların ritüellerini kaydetmesi bu yönteme örnektir.
Kısa Süreli AraştırmaEvrenin belirli bir kesiminde, belirli bir zaman dilimi içerisinde anlık durum tespiti yapmak amacıyla gerçekleştirilen genişliğine araştırmalardır. Bir seçim öncesinde seçmenlerin oy verme eğilimlerini belirlemek için yapılan haftalık anketler bu türe örnektir.
Uzun Süreli AraştırmaBelirli bir örneklemin veya dar bir evrenin gelişimini ortaya koymak amacıyla, haftalar, aylar veya yıllar boyunca belirli aralıklarla tekrarlanan projeli araştırmalardır. Çocukların dil gelişiminin 5 yıl boyunca düzenli aralıklarla takip edilmesi bu araştırmaya örnektir.
