Ünite 1: Devletin Ekonomi İçindeki Rolü: Ekoller ve Teorik Altyapı Değişimi — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Merkantilizm — 16. ve 18. yüzyıllar arasında Avrupa'da hâkim olan, devletin gücünü sahip olduğu değerli maden stokuyla ölçen ve dış ticaret fazlası vermeyi amaçlayan müdahaleci iktisadi ekoldür. Bu sistemde devlet, ithalatı kısıtlayıp ihracatı teşvik ederek hazinesini zenginleştirmeyi hedefler.

Fizyokrasi — 18. yüzyılda merkantilizme tepki olarak doğan, ekonominin doğal bir düzen içinde işlediğini ve tek üretken sektörün tarım olduğunu savunan iktisadi düşüncedir. Devletin ekonomiye müdahale etmemesini ve tek bir dolaysız vergi (toprak rantı vergisi) uygulamasını öngörür.

Bırakınız Yapsınlar, Bırakınız Geçsinler — Klasik iktisadi ekolün ve liberalizmin temel felsefesini oluşturan, devletin piyasa mekanizmasına, ticarete ve üretime hiçbir şekilde müdahale etmemesi gerektiğini belirten sloganlaşmış ifadedir. Ekonominin kendi dinamikleriyle ve görünmez el yardımıyla dengeye geleceğini savunur.

Jandarma Devlet — Klasik iktisatçıların savunduğu, görevleri sadece savunma, asayiş, adalet ve diplomasi gibi temel tam kamusal hizmetlerle sınırlandırılmış minimal devlet modelidir. Bu modelde devlet, ekonomik ve ticari faaliyetlerin tamamen dışında kalır.

Görünmez El — Adam Smith tarafından ortaya atılan, bireylerin kendi kişisel çıkarlarını ve kârlarını maksimize etmeye çalışırken, piyasadaki fiyat mekanizması aracılığıyla kendiliğinden toplumsal refahı ve kamu çıkarını da optimize edeceğini savunan teorik kavramdır.

Keynesyen Yaklaşım — 1929 Büyük Buhranı sonrasında J.M. Keynes tarafından geliştirilen, ekonominin her zaman kendiliğinden tam istihdama ulaşamayacağını ve kriz dönemlerinde devletin maliye politikası araçlarıyla (kamu harcamaları) toplam talebi canlandırması gerektiğini savunan müdahaleci ekoldür.

Dışlama Etkisi (Crowding-out) — Devletin bütçe açıklarını kapatmak amacıyla ödünç verilebilir fonlar piyasasından borçlanması sonucu faiz oranlarının yükselmesi ve bu nedenle özel sektörün kredi piyasasından dışlanarak özel yatırımların azalması durumudur.

Monetarizm (Parasalcılık) — Milton Friedman öncülüğünde gelişen, ekonomik istikrarsızlıkların ve enflasyonun temel nedeninin para arzındaki düzensiz artışlar olduğunu savunan ekoldür. Devletin ekonomiye müdahalesini sınırlandırmayı ve para arzının belirli bir kurala göre artırılmasını önerir.

Reaganomics — 1980'lerde ABD Başkanı Ronald Reagan döneminde uygulanan, Arz Yanlı Teoriye dayalı ekonomi politikaları bütünüdür. Yüksek vergi oranlarının düşürülmesini, kamu harcamalarının kısılmasını ve piyasalardaki devlet denetiminin azaltılmasını içerir.

Kamusal Seçiş Teorisi — James Buchanan öncülüğünde geliştirilen, politikacıların ve bürokratların da bireyler gibi kendi çıkarlarını (oy ve bütçe maksimizasyonu) düşündüğünü varsayan ve devletin ekonomik sınırlarının anayasal kurallarla çizilmesi gerektiğini savunan teoridir.

Konjonktürel Bütçe — Keynesyen ekol tarafından savunulan, bütçenin her yıl denk olması yerine, ekonomik dalgalanmalara göre resesyon dönemlerinde açık vererek toplam talebi artırmasını, canlanma dönemlerinde ise fazla vererek ekonomiyi soğutmasını öngören bütçe yaklaşımıdır.