Ünite 10: Bütçe Açıkları, Maliye ve Para Politikalarının Çatışması — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Keynesyen ve Neo-Klasik yaklaşımların bütçe açıklarının faiz oranları ve özel yatırımlar üzerindeki etkilerine (dışlama etkisi) dair görüşlerini karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Keynesyen yaklaşım, eksik istihdamda bütçe açığının çarpan etkisiyle milli geliri artıracağını ancak artan para talebi nedeniyle faizleri yükseltip yatırımları dışlayabileceğini savunur. Neo-Klasik yaklaşım ise rasyonel bireylerin tüketimi artırmasıyla faizlerin yükseleceğini ve hem kapalı ekonomide yatırımların hem de açık ekonomide ihracatın doğrudan dışlanacağını ileri sürer.
Alıştırma 2myders hazırladı
Ricardian Eşdeğerlik Teoremi çerçevesinde, hükümetin bütçe açığını kapatmak için vergi artırmak yerine borçlanmaya gitmesinin tüketici davranışları üzerindeki etkisini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Ricardian yaklaşıma göre rasyonel bireyler, bugünkü borçlanmanın gelecekte yüksek vergiler olarak geri döneceğini öngörürler. Bu nedenle tüketimlerini artırmazlar, aksine gelecekteki vergi ödemelerini karşılayabilmek amacıyla tasarruflarını artırarak borçlanma ile vergilemeyi eşdeğer tutarlar.
Alıştırma 3myders hazırladı
Bir ülkenin bütçe açığı ile nakit açığı arasındaki farkı oluşturan 'bütçe emanetleri' ve 'müteahhit avansları' kavramlarını formül üzerinden örneklendirerek açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Hazine Nakit Dengesi = Bütçe Dengesi + Avanslar - Emanetler formülüne göre, bütçede gider yazılıp fiilen ödenmeyen bütçe emanetleri nakit açığını küçültür. Bütçede henüz tahakkuk etmediği halde fiilen ödenen müteahhit avansları ise nakit açığını büyütür.
Alıştırma 4myders hazırladı
Yüksek enflasyon dönemlerinde bütçe analizlerinde neden geleneksel bütçe açığı yerine 'operasyonel (işlemsel) açık' tanımının tercih edilmesi gerektiğini araştırıp gerekçelendiriniz.
Yanıt / ipucu
Yüksek enflasyon dönemlerinde faiz ödemelerinin önemli bir kısmı enflasyon nedeniyle aşınan anapara değerini telafi etmeye gider. Operasyonel açık, bütçe açığından faiz ödemelerinin bu enflasyonist kısmını arındırarak hükümetin ekonomi üzerindeki gerçek reel kaynak transferini ve maliye politikasının net etkisini ölçmeyi sağlar.
Alıştırma 5myders hazırladı
Hazine ile Merkez Bankası arasında bütçe açıklarının finansmanı konusunda yaşanabilecek olası çatışmaları, 'senyoraj', 'enflasyon vergisi' ve 'Tanzi etkisi' kavramlarını kullanarak değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Hazine bütçe açıklarını Merkez Bankası kaynaklarıyla finanse etmek istediğinde para arzı artar ve devlet senyoraj geliri elde eder; bu durum enflasyon vergisine yol açarak bireylerin reel varlıklarını aşındırır. Ancak yükselen enflasyon, vergilerin tahsil sürecinde reel değer kaybetmesine (Tanzi Etkisi) neden olarak bütçe açığını daha da büyütebilir ve iki kurum arasında ciddi bir politika çatışması yaratır.
