Ünite 11: Gelir Dağılımı ve Maliye Politikası — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Birincil ve ikincil gelir dağılımı kavramlarını tanımlayarak, devletin maliye politikası araçlarıyla birincil gelir dağılımına müdahale etmesinin neden gerekli olduğunu gerekçeleriyle tartışınız.
Yanıt / ipucu
Birincil dağılım piyasa mekanizmasında faktör sahipliğine göre oluşurken, ikincil dağılım devlet müdahalesiyle şekillenir. Piyasa mekanizması her zaman adil sonuçlar üretmediği ve ciddi adaletsizliklere yol açabildiği için, toplumsal barış ve adaleti sağlamak adına devletin vergi ve harcamalarla müdahalesi gereklidir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Pareto Optimalite, Faydacı (Benthamcı) ve Rawlsçu toplumsal refah yaklaşımlarını gelir dağılımında adalet açısıdan karşılaştırınız. Hangi yaklaşımın en eşitlikçi olduğunu gerekçelendiriniz.
Yanıt / ipucu
Pareto yaklaşımı mevcut dağılımı veri alıp değişimi engellerken, Faydacı yaklaşım toplam faydaya odaklanıp bölüşümü ihmal eder. Rawlsçu yaklaşım ise 'en kötü durumdaki' bireyin refahını merkeze aldığı için en eşitlikçi yaklaşımdır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Sosyal transfer harcamaları ile devletin iç borç faiz ödemelerinin gelir dağılımı üzerindeki etkilerini karşılaştırarak örneklerle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Sosyal transferler yüksek gelirlilerden alınan vergileri yoksullara aktararak gelir dağılımını iyileştirirken, iç borç faiz ödemeleri vergileri tasarruf sahibi zengin orta-üst sınıfa aktardığı için gelir dağılımını bozucu bir etki yaratır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Vergilemede 'Fayda Yaklaşımı' ile 'Ödeme Gücü Yaklaşımı' arasındaki temel farkları açıklayarak, gelir dağılımında adaleti sağlamada hangi yaklaşımın daha etkin olduğunu gerekçeleriyle belirtiniz.
Yanıt / ipucu
Fayda yaklaşımı vergiyi kamu hizmetinin bedeli olarak görürken, ödeme gücü yaklaşımı bireyin mali gücüne göre vergilendirilmesini savunur. Gelir dağılımında adaleti sağlamada, artan oranlı vergilemeye imkan tanıyan ödeme gücü yaklaşımı çok daha etkindir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Vergilemede gerçek ödeme gücüne ulaşmak için kullanılan 'en az geçim indirimi', 'ayırma kuramı' ve 'artan oranlılık' tekniklerinin işlevlerini araştırarak her birine güncel maliye politikalarından birer örnek veriniz.
Yanıt / ipucu
En az geçim indirimi temel yaşam maliyetini vergi dışı bırakır; ayırma kuramı emeği sermayeye göre korur; artan oranlılık ise gelir yükseldikçe vergi oranını artırır. Bu üç teknik, yüksek gelirlilerden daha fazla, düşük gelirlilerden ise daha az vergi alınmasını sağlayarak dikey eşitliği gerçekleştirir.
