Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Kamu Yönetimi Lisans Programı » Maliye Politikası

Ünite 11: Gelir Dağılımı ve Maliye Politikası — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Birincil Gelir Dağılımı — Piyasa mekanizmasının kendi işleyişi içinde, üretim faktörlerinin (emek, sermaye, toprak, girişimci) üretime katkılarına göre elde ettikleri ilk gelir bölüşümüdür. Bu dağılım devlet müdahalesi olmaksızın gerçekleşir.

İkincil Gelir Dağılımı — Devletin kamu harcamaları, transferler ve vergiler gibi maliye politikası araçlarıyla birincil gelir dağılımına müdahale etmesi sonucu ortaya çıkan nihai gelir dağılımıdır.

Pareto Optimalite — Hiçbir bireyin refahını kötüleştirmeden, en az bir bireyin refahını artırmanın imkansız olduğu kaynak dağılımı durumudur. Gelir dağılımının adaletini ölçmez, sadece etkinlik odaklıdır.

Pareto İyileştirme — Toplumdaki hiçbir bireyin durumunu kötüleştirmeden, en az bir bireyin durumunu daha iyi hale getiren politika veya kaynak dağılımı değişikliğidir.

Benthamcı (Faydacı) Refah Fonksiyonu — Toplumsal refahı, toplumdaki tüm bireylerin faydalarının toplamı olarak gören yaklaşımdır (W=Ui). Faydanın bireyler arasındaki dağılımını veya eşitsizliği dikkate almaz.

Rawlsçu (Maximin) Kriteri — Toplumsal refahın sadece toplumdaki en kötü durumda olan (en az faydayı elde eden) bireyin refah düzeyine bağlı olduğunu ve onun refahını maksimize etmeyi amaçlayan eşitlikçi yaklaşımdır.

Net Mali Yansıma Analizi — Kamu harcamalarının ve vergilerin hanehalkı ve firmalar üzerindeki net etkisini ölçerek, maliye politikasının gelir dağılımı ve yoksulluk üzerindeki sonuçlarını belirleyen analiz yöntemidir.

Süzgeç Devlet — Devletin vergi sistemi aracılığıyla yüksek gelir gruplarından topladığı kaynakları, sosyal transfer harcamalarıyla düşük gelirli ve ihtiyaç sahibi gruplara aktarma rolünü ifade eden kavramdır.

Fayda Yaklaşımı — Vergiyi, bireylerin devletin sunduğu kamu hizmetlerinden elde ettikleri faydanın bir karşılığı veya fiyatı olarak gören ve piyasa kurallarını kamu ekonomisine uyarlayan vergileme ilkesidir.

Ödeme Gücü (İktidar) Yaklaşımı — Verginin, bireylerin kamu hizmetlerinden yararlanma derecelerine bakılmaksızın, ekonomik güçleri (gelir, servet vb.) oranında alınması gerektiğini savunan adalet ilkesidir.

Yatay Eşitlik — Aynı ekonomik ve kişisel şartlara (aynı ödeme gücüne) sahip olan yükümlülerin vergi karşısında aynı muameleye tabi tutulması ve eşit miktarda vergi ödemesi ilkesidir.

Dikey Eşitlik — Farklı ödeme gücüne sahip olan bireylerin, bu farklılıklarına uygun olarak farklı oranlarda vergilendirilmesini öngören ve artan oranlı vergilemeyi savunan ilkedir.

En Az Geçim İndirimi — Mükellefin ve ailesinin fizyolojik ve sosyal asgari yaşam standardını sürdürebilmesi için gerekli olan gelir miktarının vergilendirme dışında tutulması tekniğidir.

Ayırma Kuramı — Bedensel çalışmaya dayanan emek gelirlerinin, sermaye gelirlerine göre daha hafif vergilendirilmesi gerektiğini savunan, gelirin kaynağını dikkate alan vergileme kuramıdır.

Vergiden Kaçınma — Mükelleflerin yasalara aykırı davranmadan, kanun boşluklarından veya muafiyetlerden yararlanarak vergi yükünü azaltması veya vergiyi doğuran olayın gerçekleşmesini engellemesidir.

Vergi Yansıması — Mükellefin üzerine konulan vergi yükünü, fiyat mekanizması (mal fiyatını artırma veya girdi fiyatını düşürme) aracılığıyla kısmen veya tamamen başkalarına devretmesi sürecidir.