Ünite 2: Anayasa Hukukunun Kaynakları — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Anayasa hukukunun bilgi kaynakları ile yaratıcı kaynakları arasındaki farkları açıklayarak her birine ikişer adet örnek veriniz.
Yanıt / ipucu
Bilgi kaynakları yürürlükteki kuralların ve kararların nerede bulunacağını gösteren belgelerdir (örneğin Türk anayasaları ve mahkeme kararları). Yaratıcı kaynaklar ise bu kuralları doğrudan var eden makamlardır (örneğin anayasa koyucu ve kanun koyucu TBMM).
Alıştırma 2myders hazırladı
Bir anayasa değişikliği teklifinin TBMM'de 385 milletvekilinin (beşte üç ile üçte iki çoğunluk arasında) kabul oyuyla kabul edilmesi durumunda izlenecek süreci ve Cumhurbaşkanı'nın yetkilerini araştırarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Bu çoğunlukla kabul edilen değişiklikler Cumhurbaşkanı tarafından Meclis'e iade edilmediği takdirde zorunlu olarak halkoylamasına (referanduma) sunulur. Değişikliğin yürürlüğe girmesi için halkoylamasında geçerli oyların salt çoğunluğunun kabul oyu vermesi gerekir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Temel hak ve özgürlüklere ilişkin bir milletlerarası antlaşma hükmü ile bir kanun hükmünün çelişmesi durumunda hangi metnin esas alınacağını normlar hiyerarşisi ve Anayasa'nın 90. maddesi çerçevesinde gerekçelendiriniz.
Yanıt / ipucu
Anayasa'nın 90. maddesinin son fıkrası uyarınca, temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalar ile kanunların çelişmesi durumunda antlaşma hükümleri esas alınır. Bu düzenleme, söz konusu antlaşmaları kanunların üzerinde bir konuma yükseltmiştir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Yasama yetkisinin 'genellik', 'aslilik' ve 'devredilmezlik' ilkelerini tanımlayarak, bu ilkelerin meclisin kanun yapma yetkisiyle ilişkisini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Genellik meclisin her konuda kanun yapabilmesini, aslilik araya başka bir işlem girmeksizin doğrudan düzenleme yapabilmesini, devredilmezlik ise bu yetkinin başka organlara verilemeyeceğini ifade eder. Bu ilkeler yasama organının hukuki üstünlüğünü ve bağımsızlığını güvence altına alır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Meclis İçtüzüğü'nün kanunlardan ayrılan yapılış ve yürürlük usullerini karşılaştırınız ve neden 'sessiz anayasa' olarak adlandırıldığını değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Meclis İçtüzüğü, kanunlardan farklı olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi olmaksızın doğrudan Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer. Meclis'in kendi iç işleyişini ve iktidar-muhalefet ilişkilerini düzenlediği için anayasal öneme sahip bir 'sessiz anayasa' niteliğindedir.
