Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Amerikan modeli ile Avrupa modeli anayasa yargısı sistemlerini, denetimi yapan organın niteliği ve kararların kanunlar üzerindeki etkisi açısından karşılaştırarak bir tablo hazırlayınız.
Yanıt / ipucu
Amerikan modelinde denetim tüm olağan mahkemelerce yapılır ve aykırı kanun iptal edilmeyip somut olayda ihmal edilir; Avrupa modelinde ise denetim sadece uzmanlaşmış bir Anayasa Mahkemesi tarafından gerçekleştirilir ve aykırı kanun iptal edilerek hukuk düzeninden tamamen kaldırılır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Fransa'da uygulanan 'a priori' (yürürlük öncesi) denetim mekanizması ile Türkiye'de uygulanan 'a posteriori' (yürürlük sonrası) denetim mekanizmasını, kanunların yürürlüğe giriş anı ve bireyler üzerindeki olası etkileri açısından tartışınız.
Yanıt / ipucu
A priori denetim kanun yürürlüğe girmeden önce yapıldığı için anayasaya aykırı kuralların doğuracağı olası mağduriyetleri baştan engeller; a posteriori denetim ise yürürlüğe girmiş ve hukuki sonuç doğurmaya başlamış kanunları denetlediğinden, iptal anına kadar geçen sürede bireylerin haklarının etkilenmesine yol açabilir.
Alıştırma 3myders hazırladı
1982 Anayasası'na göre soyut norm denetimi (iptal davası) açmaya yetkili olan aktörleri listeleyiniz ve bu davanın açılabilmesi için öngörülen hak düşürücü süreleri şekil ve esas denetimi ayrımına göre belirtiniz.
Yanıt / ipucu
Soyut norm denetimi davası açmaya Cumhurbaşkanı, iktidar partisi meclis grubu, ana muhalefet partisi meclis grubu ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri oranındaki milletvekilleri yetkilidir. Dava açma süresi esas yönünden Resmi Gazete'de yayımdan itibaren 60 gün, şekil yönünden ise 10 gündür.
Alıştırma 4myders hazırladı
Bir asliye hukuk mahkemesinde görülmekte olan bir davada, uygulanacak kanun hükmünün anayasaya aykırı olduğu iddiasıyla somut norm denetimi (itiraz) yoluna başvurulabilmesi için gerekli olan şartları ve mahkemenin izlemesi gereken usulü açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Başvuru için bakılmakta olan bir davanın bulunması, davanın bir mahkemede görülüyor olması, uygulanacak kuralın kanun veya CB kararnamesi olması ve mahkemenin aykırılık iddiasını ciddi bulması gerekir. Bu durumda mahkeme davayı geri bırakarak Anayasa Mahkemesi'nin kararını 5 ay boyunca bekler.
Alıştırma 5myders hazırladı
'Asli kurucu iktidar' ile 'tali kurucu iktidar' kavramlarını ortaya çıkış koşulları ve hukuki sınırlandırılmışlık düzeyleri açısından karşılaştırarak, 1982 Anayasası'nın ilk üç maddesinin değiştirilemeyeceğini öngören 4. maddeyi bu kavramlar çerçevesinde değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Asli kurucu iktidar darbe veya devrim gibi olağanüstü durumlarda ortaya çıkan hukuk dışı ve sınırsız bir güçken; tali kurucu iktidar anayasanın çizdiği sınırlar içinde değişiklik yapan hukuk içi bir güçtür. 1982 Anayasası'nın 4. maddesindeki değiştirme yasağı, tali kurucu iktidarın yetkilerine getirilmiş maddi bir sınırı temsil eder.
