myders hazırladı Ders kitabında bu ünite için örnek kutusu yok. Aşağıdaki örnekler ünite içeriğinden hazırlandı; kavramı somut bir durumla açıklamak için.
Geçici Yatırım Amacıyla Alınan Hisse Senedimyders hazırladı
Mobilya imalatı yapan bir işletme, elindeki nakit fazlasını değerlendirmek amacıyla Borsa İstanbul'da işlem gören bir şirketin hisse senetlerini satın alır. Şirket yönetimi bu payları uzun vadeli olarak iştirak etmek veya şirketin yönetimini ele geçirmek amacıyla değil, kısa sürede dönemsel kâr payı elde etmek veya fiyat değişimlerinden kazanç sağlamak için elinde tutar. Bu nedenle söz konusu kıymetler, bilançonun dönen varlıkları içinde 11 no’lu menkul kıymetler hesap grubunda takip edilir.
Bir üretim işletmesi, portföyünün en az yüzde elli biri Türkiye'de kurulmuş şirketlerin hisse senetlerinden oluşan bir yatırım fonu katılma belgesi satın alır. Dönem sonunda muhasebe departmanı değerleme işlemi yaparken Vergi Usul Kanunu'nun ilgili maddesini inceler. Portföy yapısı bu şartı sağladığı için, fon katılma belgesi borsa rayiciyle değil, işletmenin defterlerine ilk kaydettiği alış bedeli üzerinden değerlenir.
Hisse Senetlerinde Değer Düşüklüğü Karşılığımyders hazırladı
Bir ticaret işletmesinin aktifinde kayıtlı bulunan hisse senetlerinin piyasa fiyatında, piyasa koşullarına bağlı olarak kalıcı bir düşüş meydana gelir. Muhasebe uzmanı dönem sonunda bu durumu fark eder ve Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde ilgili hisse senetleri için menkul kıymetler değer düşüklüğü karşılığı ayırmaya karar verir. Ayrılan bu karşılık tutarı, vergi mevzuatı açısından kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınır ve dönem sonu mali tablolarında eksi değerle gösterilir.
Geçici Yatırım Olarak Hisse Senedi Alımımyders hazırladı
Mobilya üretimi yapan bir işletme, elindeki nakit fazlasını değerlendirmek amacıyla Sermaye Piyasası Kurulu tarafından çıkarılmış olan ve ortaklık hakkı sağlayan hisse senetlerinden satın alır. İşletme bu hisseleri uzun vadeli bir iştirak amacıyla değil, dönemsel gelir elde etmek ve kısa vadede nakde çevirebilmek için 11 no'lu 'Menkul Kıymetler' hesap grubunda takip eder.
Bir ticaret firması, portföyünün tamamına yakını Türkiye'de kurulmuş şirketlerin hisse senetlerinden oluşan yatırım fonu katılma belgelerine yatırım yapmıştır. Dönem sonu değerleme işlemlerinde Vergi Usul Kanunu’nun ilgili maddesi gereğince, bu fon katılma belgeleri borsa rayici ile değil, bizzat edinim maliyeti olan alış bedeli üzerinden değerlemeye tabi tutulmuştur.
Hisse Senetlerinde Değer Düşüklüğü Karşılığımyders hazırladı
Perakende sektöründe faaliyet gösteren bir şirket, aktifinde yer alan hisse senetlerinin piyasa koşullarında kalıcı olarak değer kaybettiğini fark eder. Dönem sonunda bu risk için 'Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı' ayrılır; bilançoda pasif karakterli olarak eksi değerle yer alan 119 no'lu hesap kullanılır. Ancak Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca ayrılan bu karşılık tutarı, vergi matrahının tespitinde Kanunen Kabul Edilmeyen Gider olarak dikkate alınır.
