Kurumlar vergisinde kurum kazancı, esas itibarıyla Gelir Vergisi Kanunu'nda yer alan vergiye tabi gelir unsurlarından oluşmaktadır. Bu unsurlar; ticari kazanç, zirai kazanç, serbest meslek kazancı, gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlardan meydana gelmektedir. Kurum kazancının tespitinde, niteliği gereği sadece ücret geliri bu kapsamın dışında bırakılmıştır. Kurumlar vergisi mükelleflerinin elde ettikleri kazançlar hangi gelir unsuruna girerse girsin, safi kurum kazancının tespitinde tamamına Gelir Vergisi Kanunu'nun ticari kazanç hakkındaki hükümleri uygulanır. Bu durum, kurumlar vergisi mükelleflerinin faaliyetlerinin özü itibarıyla ticari bir organizasyon olarak kabul edilmesinin doğal bir sonucudur. Dolayısıyla, bir kurumun elde ettiği gayrimenkul sermaye iradı veya menkul sermaye iradı da ticari kazanç hükümlerine göre safi tutarı üzerinden vergilendirilmektedir. Eğer kurumlar vergisi mükellefi olan kurum zirai faaliyetle uğraşmakta ise, bu faaliyetten doğan kazancın tespitinde Gelir Vergisi Kanunu'nun zirai hasılatın ve giderlerin tespitine ilişkin 56, 57 ve 58'inci maddelerinde yer alan özel hükümler de ayrıca dikkate alınır. Bu sayede zirai faaliyetin kendine has özellikleri ve maliyet yapıları vergilendirme sürecine doğru bir şekilde yansıtılmış olur. Tam mükellef kurumlar, kanuni veya iş merkezleri Türkiye'de bulunan kurumlardır ve beyan esasına tabidirler. Bu kurumlar, bir hesap dönemi içinde elde ettikleri dünya genelindeki tüm kazançlarını Kurumlar Vergisi Kanunu'ndaki esaslara göre tespit edip yıllık beyanname ile beyan etmekle yükümlüdürler. Yıl içinde tevkif yoluyla (kesinti suretiyle) ödemiş oldukları vergiler varsa, bu tutarları yıllık beyanname üzerinden hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edebilirler. Vergi Usul Kanunu (VUK) uyarınca, sermaye şirketleri ve kurumlar vergisine tabi olan diğer tüzel kişiler defter tutma yönünden birinci sınıf tüccar olarak kabul edilirler. Birinci sınıf tüccarlar bilanço esasına göre defter tutmak zorundadırlar ve yevmiye defteri, defteri kebir ile envanter defteri tutmaları kanuni bir mecburiyettir. Ticaret şirketleri ve kooperatifler dışında kalan bazı istisnai kurumlara ise işlerinin hacmi ve niteliği gereği Maliye Bakanlığı tarafından işletme hesabı esasına göre defter tutma izni verilebilir. Dar mükellef kurumlar ise kanuni ve iş merkezlerinin her ikisi de Türkiye dışında bulunan kurumlardır. Bu kurumların sadece Türkiye'de elde ettikleri kazançlar vergilendirilir. Dar mükellef kurumların ticari ve zirai kazançlar dışında kalan serbest meslek kazancı, gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı ve diğer kazanç ve iratları elde etmeleri durumunda, bu kazançların safi tutarlarının tespiti Gelir Vergisi Kanunu'nun her bir gelir unsuru için öngördüğü özel esaslara göre ayrı ayrı yapılır. Kurum kazancının bilanço esasına göre tespitinde, dönem başı öz sermayesi ile dönem sonu öz sermayesi karşılaştırılır. Bu süreçte öncelikle envanter çalışmaları yapılarak dönem başı ve dönem sonu öz sermayelerine dahil olan iktisadi kıymetler Vergi Usul Kanunu'nun değerleme hükümlerine (VUK m. 258-330) göre değerlenir. Öz sermaye karşılaştırması sonucu ortaya çıkan olumlu veya olumsuz farka, dönem içinde ortaklarca işletmeden çekilen kıymetler eklenirken, ortaklarca işletmeye ilave edilmiş olan kıymetler ise bu sonuçtan indirilir. Bu aşamadan sonra, ticari kazançtan mali kazanca geçiş işlemleri gerçekleştirilir. Mali kazancın tespiti için, hesaplanan tutara Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 11'inci maddesi uyarınca kanunen kabul edilmeyen giderler (KKEG) eklenir ve varsa vergiden istisna edilmiş olan gelirler indirilir. Elde edilen mali kardan, varsa geçmiş yılların mali zararları ile kanunen izin verilen diğer indirimler düşülerek vergiye tabi dönem safi kurum kazancına ulaşılır. Kurumlar vergisinde vergilendirme dönemi olarak hesap dönemi esas alınır. Normal hesap dönemi, bir takvim yılını (1 Ocak - 31 Aralık) ifade eder. Ancak, yürüttükleri iktisadi faaliyetlerin doğası gereği faaliyet döngüleri takvim yılına uymayan mükellefler, Maliye Bakanlığı'na başvurarak 12 tam aydan oluşan bir 'özel hesap dönemi' tayin edilmesini talep edebilirler. İşe yeni başlama veya işi bırakma (tasfiye vb.) gibi durumlarda, faaliyette bulunulan sürenin 12 aydan kısa bir zaman dilimini kapsaması söz konusu olabilir. Bu durumda, 12 aydan kısa olan bu özel çalışma süresi 'kıst hesap dönemi' olarak adlandırılır ve kazanç sadece bu kıst dönem itibarıyla tespit edilerek vergilendirilir. Zirai kazançla uğraşan çiftçiler diledikleri takdirde işletme hesabı yerine bilanço esasına geçmeyi talep edebilirler. Bu talep yazılı olarak yapılmalı ve müteakip vergilendirme dönemi başından itibaren geçerli olmalıdır. Bilanço esasını bu şekilde kendi istekleriyle kabul eden mükellefler, iki yıl geçmedikçe tekrar işletme hesabı esasına geri dönemezler. Birden fazla takvim yılına sirayet eden (yıllara yaygın) inşaat ve onarma işlerinde (dekapaj işleri dahil) kar veya zarar işin bittiği yıl kesin olarak tespit edilir. Elde edilen kazancın tamamı işin bittiği yılın geliri sayılarak, o yılı takip eden yılın beyannamesinde gösterilir. Mükellefler bu kapsamdaki her bir inşaat işinin hasılat ve giderlerini ayrı bir defterde veya defterlerin ayrı sayfalarında izlemek zorundadırlar. Yıllara yaygın inşaat işlerinde müşterek genel giderler ve amortismanlar belirli esaslara göre dağıtılır. Yıl içinde birden fazla inşaat işinin birlikte yapılması halinde müşterek genel giderler, işler için yapılan harcamaların birbirine olan oranı dahilinde dağıtılır. Ortak kullanılan makine, tesisat ve ulaştırma vasıtalarının amortismanları ise bu araçların her bir işte fiilen çalıştırıldıkları gün sayılarına göre paylaştırılır. Dar mükellefiyete tabi yabancı ulaştırma kurumlarının Türkiye'de elde ettikleri kazançların safi tutarı, hasılatlarına kanunen belirlenmiş ortalama emsal oranlarının uygulanması suretiyle götürü usulde hesaplanır. Kanunda bu oranlar; hava ulaştırma kurumları için %5, kara ulaştırma kurumları için %12 ve deniz ulaştırma kurumları için %15 olarak belirlenmiştir. Kurum kazancının tespitinde gayrisafi hasılattan indirilecek giderler Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanunu'nda düzenlenmiştir. GVK'nın 40'ıncı maddesi uyarınca ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler, iş yerinde çalışan işçi ve hizmetlilerin iaşe, ibate, tedavi, ilaç ve sigorta prim giderleri ile giyim giderleri hasılattan indirilebilir. İşle ilgili olmak şartıyla mukavelenameye, ilama veya kanun emrine istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar ile işin ehemmiyetiyle mütenasip seyahat ve ikamet giderleri de indirilecek giderler arasında yer alır. Ayrıca, kiralama yoluyla edinilen veya işletmeye dahil olan ve işte kullanılan taşıtların giderleri ile Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ayrılan amortismanlar da kazançtan düşülebilir. İşverenler tarafından sendikalara ödenen aidatlar (bir aylık tutarı, işçilere ödenen çıplak ücretin bir günlük toplamını aşmamak kaydıyla) ve fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı yapan dernek ve vakıflara bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedelleri de kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabilmektedir.