İnfografik
Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Maliye Lisans Programı » İşletmelerin Vergilendirilmesi
← Ünite 7
İşletmelerin Vergilendirilmesi

Ünite 7: Tasfiye, Birleşme ve Devir

Yürürlük Tarihi: 01.01.2007
5520 sayılı yeni Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 13. maddesiyle düzenlenen 'transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı' müessesesi bu tarihten itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir.
%10 Ortaklık ve Oy Hakkı Sınırı
6728 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle, ortaklık ilişkilerinde ilişkili kişi sayılabilmek için en az %10 oranında ortaklık, oy veya kâr payı hakkına sahip olunması şartı getirilmiştir.
Tek Taraflı APA Başvuru Süresi
Mükellefin İdareye yaptığı tek taraflı peşin fiyatlandırma anlaşması başvuruları, yazılı talebin İdare kayıtlarına girdiği tarihten itibaren en geç 9 ay içinde sonuçlandırılmak zorundadır.
Çok Taraflı APA Başvuru Süresi
İki veya çok taraflı peşin fiyatlandırma anlaşması talepleri, çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları kapsamında değerlendirilir ve İdare kayıtlarına girişten itibaren 18 ay içinde sonuçlandırılır.

Anahtar Kavramlar

Transfer Fiyatlandırmasıİlişkili firmaların kendi aralarındaki mal, hizmet veya gayrimaddi hak transferlerinde uyguladıkları fiyattır. Örneğin, bir holdingin kendi alt üretici şirketiyle yaptığı hammadde ticaretinde belirlediği fiyat bu kapsama girer.
Örtülü Kazanç DağıtımıKurumların, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı fiyatlarla işlem yaparak şirket kazancını vergisiz veya düşük vergili bir şekilde transfer etmesidir. Bu şekilde dağıtılan kazançlar kurum kazancının tespitinde gider olarak indirilemez.
Emsallere Uygunluk İlkesiİlişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanan fiyatın, aralarında hiçbir ilişki bulunmayan bağımsız kişilerin uygulayacağı piyasa fiyatına eşit olması zorunluluğudur.
İlişkili KişiKurumların ortakları, ortakların eşleri ve hısımları ile idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan ya da dolaylı olarak bağlı veya nüfuzu altında bulunan gerçek kişi veya kurumları ifade eden yasal terimdir.
İç EmsalMükellefin, ilişkili kişilere uyguladığı fiyatı karşılaştırmak için kendi bünyesinde ilişkisiz (üçüncü) kişilere uyguladığı fiyat veya bedeldir.
Dış Emsalİlişkisiz bağımsız üçüncü kişilerin kendi aralarında yaptıkları benzer nitelikteki işlemlerde uyguladıkları piyasa fiyatı veya bedelidir.
Gizli EmsalVergi idaresinin denetimler sırasında diğer mükelleflerin beyanlarından elde ettiği, ancak ticari sır veya gizlilik nedeniyle denetlenen mükellefe açıkça gösterilmeyen emsal bedellerdir.
Yabancı EmsalYurt içi verilerin yetersiz olduğu durumlarda, özellikle çok uluslu şirketlerin emsal analizlerinde kullanılan uluslararası ticari veri tabanlarından elde edilen emsal verilerdir.
Karşılaştırılabilir Fiyat YöntemiMükellefin uygulayacağı fiyatın, ilişkisiz kişilerin benzer mal veya hizmet işlemlerinde uyguladıkları piyasa fiyatı ile doğrudan karşılaştırılarak tespit edilmesini sağlayan yöntemdir.
Maliyet Artı YöntemiEmsallere uygun fiyatın, ilişkili kişiye sunulan mal veya hizmetin üretim maliyetine makul ve adil bir brüt kâr oranı eklenerek hesaplanması yöntemidir.
Yeniden Satış Fiyatı Yöntemiİlişkili kişiden alınan malın ilişkisiz kişilere yeniden satılması halinde uygulanan fiyattan, makul bir brüt satış kârı düşülerek emsal fiyata ulaşılması yöntemidir.
İşleme Dayalı Net Kâr Marjı YöntemiMükellefin ilişkili kişiyle yaptığı işlemden elde ettiği net kâr marjının; maliyet, satış veya varlıklar gibi uygun bir temele göre incelenmesi esasına dayanan işlemsel kâr yöntemidir.
Kâr Bölüşüm Yöntemiİlişkili kişilerin kontrol altındaki işlemlerden elde ettikleri toplam faaliyet kârı veya zararının, üstlendikleri risk ve işlevler oranında emsallere uygun olarak paylaştırılması yöntemidir.
Peşin Fiyatlandırma Anlaşması (APA)Mükellefin ilişkili kişilerle yapacağı işlemlerde uygulayacağı transfer fiyatlandırması yöntemini önceden Maliye Bakanlığı ile anlaşarak belirlemesini sağlayan hukuki sözleşmedir.
Hazine ZararıEmsallere uygunluk ilkesine aykırı fiyatlandırma nedeniyle, mükellefler adına tahakkuk ettirilmesi gereken toplam vergi tutarının eksik veya geç tahakkuk ettirilmesi durumudur.

Diğer Önemli Bilgiler

APA Maksimum Geçerlilik Süresi

Maliye Bakanlığı ile mükellef arasında imzalanan bir peşin fiyatlandırma anlaşması, anlaşmada belirlenen şartlar dahilinde en fazla 3 yıl süreyle kesinlik taşır ve uygulanır.

APA Yenileme Başvuru Sınırı

Mevcut bir peşin fiyatlandırma anlaşmasının süresinin uzatılması ve yenilenmesi için mükellefin anlaşma süresi bitmeden en az 9 ay önce İdareye yazılı başvuruda bulunması gerekir.

EK-3 Formu Gönderme Zorunluluğu

Kurumlar vergisi mükellefleri, ilişkili kişilerle yaptıkları işlemleri 'Transfer Fiyatlandırması, Kontrol Edilen Yabancı Kurum ve Örtülü Sermayeye İlişkin Form' (EK-3) ile yıllık beyanname ekinde vergi dairesine sunar.

Büyük Mükellefler Raporlama Kapsamı

Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı'na kayıtlı mükellefler, bir hesap dönemi içinde ilişkili kişilerle yaptıkları hem yurt içi hem de yurt dışı işlemler için Yıllık Transfer Fiyatlandırması Raporu hazırlamakla yükümlüdür.

Diğer Kurumlar Vergisi Mükellefleri Muafiyeti

Büyük Mükellefler Vergi Dairesi dışındaki kurumlar vergisi mükelleflerinin, ilişkili kişilerle yaptıkları yurt içi işlemler için Yıllık Transfer Fiyatlandırması Raporu hazırlama zorunluluğu bulunmamaktadır.

Düzeltmede Kar Payı Sayılma Şartı

Örtülü kazanç dağıtan tam mükellef kurum adına tarh edilen vergilerin kesinleşmiş ve ödenmiş olması şartıyla, dağıtılan kazanç hesap döneminin son günü itibarıyla dağıtılmış kâr payı sayılır.

Hazine Zararı Şartının Geçerliliği

5766 sayılı Kanunla eklenen fıkra uyarınca, yurt içindeki ilişkili kişi işlemlerinde örtülü kazanç dağıtımı yapıldığının kabul edilmesi için mutlaka hazine zararının doğmuş olması şartı aranmaktadır.

Sınavda Dikkat Et

  • İlişkili kişi tanımındaki %10 ortaklık ve oy hakkı sınırına dikkat edin; bu oran 6728 sayılı Kanunla getirilmiş olup sınavlarda doğrudan sayısal soru olarak karşınıza çıkabilir.
  • Yurt içi işlemlerde örtülü kazanç dağıtımı sayılabilmesi için 'Hazine Zararı' şartının aranacağını unutmayın; eğer hazine zararı yoksa yurt içi işlemlerde örtülü kazanç dağıtımı iddiası yapılamaz.
  • Peşin fiyatlandırma anlaşmalarının (APA) geçerlilik süresinin en fazla 3 yıl olduğunu ve yenileme başvurusunun bitimden en az 9 ay önce yapılması gerektiğini mutlaka ezberleyin.
  • Düzeltme işlemlerinde tam mükellefler için 'kâr payı', dar mükellefler için ise 'ana merkeze aktarılan tutar' ayrımına dikkat edin; bu iki kavram birbiriyle karıştırılmamalıdır.
  • Büyük Mükellefler Vergi Dairesi'ne kayıtlı olanlar dışındaki kurumlar vergisi mükelleflerinin yurt içi ilişkili işlemleri için Yıllık Transfer Fiyatlandırması Raporu hazırlama zorunluluğu olmadığını aklınızda tutun.