Ünite 6: Kontrol Edilen Yabancı Kurum Kazancı

Öz Sermayenin Üç Katı Sınırı

Ortaklar veya ilişkili kişilerden alınan borçların toplamının, kurumun hesap dönemi başındaki öz sermayesinin 3 katını aşan kısmı kanunen örtülü sermaye kabul edilir ve bu kısma ilişkin faizler gider yazılamaz.

İşveren İşsizlik Sigortası Primi Oranı

İşsizlik Sigortası Kanunu kapsamında işverenlerin, işçilerin prime esas brüt ücretleri üzerinden ödemekle yükümlü olduğu %2 oranındaki işveren payı kurum kazancından gider olarak indirilebilir.

Reasürans İşlemlerinde 1/8 Yöntemi

Kazanılmamış prim karşılığının gün esasına göre hesaplanmasının teknik olarak mümkün olmadığı reasürans ve retrosesyon işlemlerinde kanunen 1/8 yönteminin uygulanmasına izin verilmiştir.

Nakliyat Emtia Sigortalarında Karşılık Sınırı

Nakliyat emtia sigortalarında ayrılacak kazanılmamış prim karşılığı tutarı, yıllık primin komisyon düşüldükten sonra kalan kısmının şirketin saklama payında olan tutarının %25'ini geçemez.

Anahtar Kavramlar

Giderİşletme faaliyetlerinin yürütülmesi, kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan ve hasılattan indirilebilen her türlü ekonomik değer çıkışıdır.

Kanunen Kabul Edilen GiderVergi kanunlarının sınırlarını çizdiği, kurum kazancının tespitinde safi tutardan indirilmesine müsaade edilen harcamalardır.

Kanunen Kabul Edilmeyen Giderİşletme bünyesinde yapılmış olmasına rağmen, vergi kanunları gereğince matrahın tespitinde hasılattan indirilmesi yasaklanmış olan ve dönem kazancına eklenen harcamalardır.

Örtülü SermayeKurumların ortaklarından veya ilişkili kişilerden temin edip işletmede kullandıkları borçların, hesap dönemi başındaki öz sermayelerinin üç katını aşan kısmını ifade eden vergi güvenlik müessesesidir.

Ortakla İlişkili KişiOrtağın doğrudan veya dolaylı olarak en az %10 oranında ortağı olduğu, oy veya kâr payı hakkına sahip olduğu kurumları veya bu oranda hisseye sahip gerçek kişileri ifade eder.

Öz SermayeKurumun Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre tespit edilmiş olan, hesap dönemi başındaki öz sermaye tutarıdır.

Teknik KarşılıklarSigorta ve reasürans şirketlerinin bilanço gününde yürürlükte olan sözleşmeleri nedeniyle gelecekte ortaya çıkabilecek yükümlülükleri için ayırmak zorunda oldukları ve gider yazılabilen tutarlardır.

Muallak Hasar KarşılığıTahakkuk etmiş ancak henüz ödenmemiş veya hesaben tespit edilmiş hasar ve tazminat bedelleri için ayrılan teknik karşılık türüdür.

Kazanılmamış Prim KarşılığıYürürlükteki sigorta sözleşmeleri için tahakkuk etmiş primlerin, gün esasına göre bilanço gününden sonraya sarkan dönemine isabet eden kısmıdır.

Dengeleme KarşılığıTakip eden dönemlerde oluşabilecek tazminat oranlarındaki dalgalanmaları ve katastrofik riskleri dengelemek amacıyla sadece deprem ve mühendislik branşlarında ayrılan karşılıktır.

Yedek AkçeTürk Ticaret Kanunu veya kurumların ana sözleşmeleri gereği safi kârdan gelecekteki olası riskler veya yatırımlar için ayrılan ve gider yazılması yasak olan fonlardır.

Transfer FiyatlandırmasıKurumların ilişkili kişilerle yaptıkları mal veya hizmet alım-satım işlemlerinde emsallere uygunluk ilkesine aykırı fiyat belirleyerek kârı örtülü şekilde dağıtmalarıdır.

Gayrinakdi TeminatOrtakların veya ilişkili kişilerin kendi mal varlıklarını veya şahsi kefaletlerini teminat göstererek şirketin bankalardan kredi kullanmasını sağlaması işlemidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Alkol ve Tütün Reklam Gideri Kısıtlaması

Her türlü alkol, alkollü içki ve tütün mamullerine ait ilan ve reklam giderlerinin sadece %50'si gider olarak indirilebilir; kalan %50'lik kısım kanunen kabul edilmeyen giderdir.

İlişkili Kişilerde %10 Sınırı

Örtülü sermaye uygulamasında bir ortağın ilişkili kişi sayılabilmesi için doğrudan veya dolaylı olarak en az %10 ortaklık payına, oy hakkına veya kâr payı hakkına sahip olması gerekir.

Borsa Hisselerinde %10 Ortaklık Şartı

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda (Borsa İstanbul) işlem gören hisselerin edinilmesi durumunda, bu hisseler nedeniyle ortak sayılanlardan yapılan borçlanmalarda en az %10 ortaklık payı aranır.

Bankalardan Yapılan Borçlanmalarda %50 Kuralı

Ortak veya ilişkili kişi sayılan banka veya benzeri kredi kurumlarından yapılan borçlanmalar, örtülü sermaye limit hesabı yapılırken %50 oranında dikkate alınır.

Düzeltme İşlemlerinde Kesinleşme ve Ödeme Şartı

Örtülü sermaye kullanan kurum nezdinde yapılan düzeltmenin borç veren tam mükellef kurumda da yapılabilmesi için, borç alan adına tarh edilen vergilerin kesinleşmiş ve ödenmiş olması zorunludur.

Dengeleme Karşılığı Branş Sınırı

Dengeleme karşılığı, tüm sigorta branşlarında değil, sadece deprem ve mühendislik sigorta branşlarında verilen deprem teminatları için hesaplanıp gider yazılabilir.

Sınavda Dikkat Et

Öz sermaye karşılaştırmasında her zaman 'hesap dönemi başındaki' öz sermaye tutarının dikkate alınması gerektiğini unutmayın; dönem sonu veya dönem içi öz sermaye yanıltıcıdır.
Ortakların şahsi kefaletiyle bankadan alınan kredilerin örtülü sermaye sayılmadığını, ancak nakdi teminat verilerek alınan kredilerin örtülü sermaye hesabında borç olarak dikkate alındığını unutmayın.
Düzeltme işlemlerinde borç veren kurumun iştirak kazancı istisnasından yararlanabilmesi için borç alan kurumun vergilerinin kesinleşmiş ve ödenmiş olması şartını sınavda mutlaka arayın.
Yedek akçelerin (TTK'ya veya ana sözleşmeye göre ayrılanlar dahil) hiçbir şekilde gider yazılamayacağını ve kanunen kabul edilmeyen gider olarak matraha ekleneceğini unutmayın.
Grup şirketlerinin bankadan kredi çekip aynı faiz ve vadeyle diğer gruba aktarması durumunda bu borcun örtülü sermaye sayılmayacağını, aracı olan şirketin sadece köprü vazifesi gördüğünü aklınızda bulundurun.