Cumhuriyetin ilk yılları, Osmanlı İmparatorluğu'ndan devralınan ekonomik enkazın kaldırılması ve ulusal bir ekonomi inşa edilmesi çabalarıyla başlamıştır. Bu dönemde genel olarak liberal (serbest piyasa) ekonomi görüşü benimsenmiş, devlet özel sektörü teşvik etmek için yoğun çaba harcamıştır. Ancak savaş yeni çıkmış olduğundan yeterli sermaye, bilgi, deneyim ve girişimci sınıfı bulunmuyordu. Bu eksiklikleri gidermek amacıyla devletin özel sektörle birlikte hareket ettiği karma ekonomik sistemin temelleri atılmıştır. Ekonomi politikalarının temelini oluşturan en önemli olay, Cumhuriyetin ilanından yaklaşık dokuz ay önce 17 Şubat - 4 Mart 1923 tarihleri arasında toplanan İzmir İktisat Kongresi'dir. İzmir Banka Han binasında gerçekleşen kongreye işçi, tüccar, sanayici ve çiftçi temsilcilerinden oluşan 1135 delege katılmıştır. Kongrenin temel amacı, kısa süre sonra imzalanacak olan Lozan Antlaşması'nda ülkenin iktisadi çıkarlarını korumak ve savaş sonrası ekonomik problemleri çözmektir. İzmir İktisat Kongresi'nde alınan kararlar 'Misak-ı İktisadî Esasları' adıyla kitaplaştırılmıştır. Kongrede; hammaddesi yurt içinde yetişen sanayi dallarının kurulması, özel sektörün yapamayacağı yatırımların devlet tarafından üstlenilmesi, aşar vergisinin kaldırılması, özel sektöre kredi verecek bankaların kurulması ve yabancı tekellere son verilmesi kararlaştırılmıştır. Ayrıca iş erbabına 'amele' yerine 'işçi' denilmesi kararı alınmış, reji idaresi kaldırılmış ve lüks mal ithalatından kaçınılması öngörülmüştür. Dönemde sanayileşmeyi finanse etmek ve teşvik etmek amacıyla Türkiye İş Bankası, Emlak ve Eytam Bankası, Türkiye Sınai ve Maadin Bankası gibi çok sayıda banka kurulmuştur. Ayrıca 1926 yılında kabotaj kanunu çıkarılarak Türk deniz ticaretinin önü açılmış, 1924'te demir yolları devletleştirilmiştir. Ancak Lozan Antlaşması'nın gümrük politikasını kısıtlayan hükümleri nedeniyle 1923-1929 dönemindeki liberal politikalar ve ithal ikameti stratejisi istenilen başarıyı tam anlamıyla sağlayamamıştır. 1923-1929 döneminde uygulanan liberal ekonomi politikaları, 1929 yılında Amerika'da New York borsasının çökmesiyle başlayan ve tüm dünyayı sarsan Büyük Dünya Bunalımı ile sekteye uğramıştır. Krizin temel nedeni ünlü iktisatçı Keynes tarafından talep yetersizliği olarak açıklanmıştır. Dünya genelinde mal ve hizmet fiyatlarının düşmesi, talebin azalması ve dış pazarların daralması Türkiye'yi de derinden etkilemiş, tarım gelirleri düşmüş ve ihracat ile birlikte ithalat da azalmıştır. Serbest piyasa ekonomisinin sürdürülebilmesinin imkansız hale gelmesi, özel kesimin büyük yatırımlarda yetersiz kalması ve Osmanlı'dan kalan borçların yükü, Türkiye'yi devletçi politikalara yöneltmiştir. 1930-1931 yıllarında korumacı önlemler yetersiz kalmış, 1932 yılından itibaren devletin doğrudan ekonomiye müdahale ettiği planlı ve devletçi döneme geçilmiştir. Bu dönemde çıkarılan başlıca yasalar arasında Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanunu (1930), Ticarette Tağşişin Men’i ve İhracatın Murakabesi Kanunu (1930), Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın kurulması (1930) ve Çay, Şeker ve Kahve İthalatının Bir Elden İdaresi Hakkında Kanun (1932) yer alır. Bu yasalarla dış ticaret kontrol altına alınmış ve ödemeler bilançosu ile ulusal para korunmaya çalışılmıştır. Uygulanan devletçilik anlayışı pratik (pragmatik) bir nitelik taşımıştır. Mali tekeller hariç devletin yatırım yaptığı alanlar özel teşebbüse de açık tutulmuştur. Sovyet sosyalist sisteminin içe kapanık planlama anlayışından izler taşıyan bu dönem, Türkiye'nin kalkınmasında dev bir adım olan Beş Yıllık Sanayi Planlarının uygulanmasına zemin hazırlamıştır. 1933 yılında Sümerbank'ın kurulmasıyla hız kazanan süreçte, 1934 yılında Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı (BBYSP) yürürlüğe konmuştur. Planda temel amaç, hammaddesi Türkiye'de bulunan ancak ithal edilen tüketim mallarının ülke içinde üretilmesidir. Bu kapsamda ithal ikameci sanayileşme stratejisi benimsenmiş ve madencilik alanındaki yatırımları finanse etmek üzere Etibank kurulmuştur. BBYSP çerçevesinde dokuma, maden işleme, kağıt, cam, seramik, çimento ve kimya sanayi kollarında 20'den fazla fabrika kurulması öngörülmüştür. Kurulan başlıca tesisler arasında Karabük Demir ve Çelik, Paşabahçe Şişe ve Cam, Bursa Kamgarn Merinos, Sümerbank Malatya İplik ve Dokuma Fabrikası ile Türkiye Şeker Fabrikaları yer almaktadır. Plan başarıyla uygulanmış, sanayinin GSMH içerisindeki payı artış göstermiştir. 1936 sonlarında ise madencilik, elektrik, makine ve denizcilik gibi 100'den fazla fabrikayı içeren İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı hazırlanmış, ancak Atatürk'ün vefatı ve İkinci Dünya Savaşı'nın çıkması nedeniyle bu plan uygulanamamıştır. Bu dönemin sanayileşme başarısı iki temel ayak üzerine oturmuştur: Birincisi yabancı imtiyazlı şirketlerin millileştirilmesi, ikincisi ise planlı bir altyapı ve sanayi ağının kurulmasıdır. Kambiyo kontrolleri ve takas yöntemleriyle dış ticaret açıkları kapatılmaya çalışılmıştır. 1938-1950 yılları arası, Türkiye'nin fiilen katılmamasına rağmen İkinci Dünya Savaşı'nın yıkıcı etkilerini derinden hissettiği bir dönemdir. Savaş nedeniyle genç nüfusun silah altına alınması tarımsal üretimi düşürmüş, büyüme oranları sıfıra yakın seyretmiştir. Devlet, tarım ürünlerinde fiyat kontrolleri uygulamış, ancak taban fiyatlar karaborsacılığı ve kıtlığı tetiklemiştir. Artan savunma ve devlet harcamaları bütçe dengesini bozmuş, açıkları finanse etmek için Merkez Bankası'nın karşılıksız para basması enflasyonu ve hayat pahalılığını artırmış, Türk Lirası büyük değer kaybetmiştir. Bu dönemde ekonomiyi kontrol etmek amacıyla katı kanunlar çıkarılmıştır. 1940 yılında çıkarılan Milli Koruma Kanunu ile ücret sınırlamaları getirilmiş ve çalışma saatleri düzenlenmiştir. 1942 yılında ise yüksek gelir gruplarını hedefleyen Varlık Vergisi kanunlaştırılmış, ancak bu vergi yatırım ve tasarruf ortamını olumsuz etkilemiştir. Savaş yıllarında dış talep artışı nedeniyle ihracat 200 milyon dolara ulaşmış, Milli Koruma Kanunu'nun ithalatı kısıtlamasıyla dış fazlalıklar yaşanmıştır. Eylül 1946'da istikrar programları çerçevesinde devalüasyona gidilmiş, 1947 sonrasında ise liberalizasyona yönelerek tarım odaklı dışa açık büyüme politikaları benimsenmiştir.