Stagflasyon, geleneksel makroekonomik yaklaşımların açıklamakta yetersiz kaldığı, durgunluk (stagnation) ile enflasyonun (inflation) aynı anda ve yüksek oranlarda yaşandığı ekonomik istikrarsızlık durumunu ifade eder. Fiyat istikrarı ve tam istihdam hedeflerinin ikisinin birden ıskalandığı bu süreçte, ekonomi hem yüksek işsizlikle hem de sürekli artan fiyatlar genel seviyesiyle mücadele etmek zorunda kalır. 1970'li yıllarda yaşanan petrol krizleriyle dünya genelinde belirginleşen bu olgu, o döneme kadar hâkim olan Keynesyen iktisat teorisinin sorgulanmasına yol açmıştır. Geleneksel Keynesyen yaklaşıma göre, enflasyon ve işsizlik birbirine zıt yönlü hareket eden iki olgudur. Ekonomide talep yetersizliği olduğunda işsizlik artar ancak fiyatlar düşer; talep fazlalığı olduğunda ise istihdam artarken enflasyon yükselir. Bu doğrultuda, enflasyonla mücadele etmek için uygulanan daraltıcı maliye politikaları millî gelir ve istihdamda düşüşe yol açarken, eksik istihdamı çözmek amacıyla devreye sokulan genişletici maliye politikaları ise fiyatlar genel seviyesini yukarı çekmektedir. Bu çatışma, enflasyonun talep kaynaklı olmaktan ziyade maliyet itişli bir yapıya bürünmesiyle çok daha karmaşık ve çözülmesi zor bir hâl alır. Bu iki değişken arasındaki ödünleşme ilişkisi, makroekonomide ünlü Phillips Eğrisi ile açıklanmaktadır. A.W. Phillips tarafından 1958 yılında geliştirilen bu analiz, işsizlik oranı ile parasal ücretlerin (ve dolaylı olarak enflasyonun) artış hızı arasında negatif yönlü, ters bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Kısa dönemde işsizlik oranı yüksekken enflasyon düşük gerçekleşmekte, işsizlik azaltılmaya çalışıldığında ise yüksek enflasyon oranlarına katlanılmaktadır. Bu durum, iktisat politikası yapıcılarını iki kötüden birini seçmeye ya da kabul edilebilir bir uzlaşma noktası (örneğin %5-6 işsizliğe karşılık %4-5 enflasyon) belirlemeye zorlamaktadır. Stagflasyonun ortaya çıkışında tek bir faktör değil, ekonominin arz ve talep yapısını doğrudan etkileyen çok boyutlu nedenler rol oynamaktadır. Bunların başında yapısal işsizlik ve enflasyon birlikteliği gelmektedir. Devletin iş gücü piyasasını canlandırmak ve uyumunu artırmak amacıyla yaptığı genişletici kamu harcamaları, iş gücünü tüketim malları üretiminden çekerek bu alanda talep fazlası yaratabilir. Gelir düzeyi yükselen ve göç eden işçilerin tüketim talebi artarken, üretim faktörlerinin transferi nedeniyle mal arzında eş zamanlı bir artış sağlanamaz. Bu durum tüketim mallarında enflasyonu körüklerken, işsizlere yapılan transfer harcamaları da talebi ve dolayısıyla enflasyonu beslemeye devam eder. Bir diğer önemli neden, rekabetçi olmayan emek piyasalarıdır. Modern ekonomilerde nominal ücretler serbest piyasa koşullarında aşağı doğru esnek değildir. Ücretler, işçi ve işveren sendikaları arasındaki toplu pazarlık süreçleriyle belirlenir ve bu mekanizma fiili ücretlerin sözleşme limitlerinin altına inmesini engeller. Ekonominin canlı olduğu dönemlerde sendikaların yüksek ücret talepleri firmaların yüksek kârları sayesinde kabul görür ve bu durum enflasyonist bir sarmal başlatır. Ekonomi durgunluğa girdiğinde ise toplu sözleşmeler nedeniyle ücretler düşürülemez; bu da firmalar üzerinde ciddi bir ücret-maliyet baskısı yaratarak stagflasyonu derinleştirir. Eksik rekabet piyasalarının varlığı ve gelir bölüşümü mücadeleleri de stagflasyonu tetikleyen unsurlardandır. Eksik rekabet koşullarında faaliyet gösteren büyük firmalar, fiyatlarını kısa vadeli dalgalanmalara göre değil, uzun vadeli toplam kâr hedeflerine göre belirlerler. Bu durum, talep azalsa bile fiyatların düşürülmemesine, aksine artırılmasına yol açar. Aynı zamanda, piyasada rekabetin olmaması çalışanlar ile işverenler arasında millî gelirden daha fazla pay alma mücadelesini başlatır. İşsizliğin yüksek olduğu durgunluk dönemlerinde bile ücretlerin aşağı çekilememesi maliyetleri artırır; firmalar bu maliyet artışını fiyatlara yansıtınca hem istihdam daralır hem de fiyatlar yükselir. Ekonomilerin dışa açıklık derecesinin artmasıyla birlikte, dış ekonomik koşullar stagflasyonun en dinamik tetikleyicilerinden biri hâline gelmiştir. Bunun en somut örneği, 1973 yılında yaşanan petrol krizidir. Petrol fiyatlarının ani ve çok yüksek oranlarda artması, sanayide kullanılan bu temel girdinin kısa sürede başka enerji kaynaklarıyla ikame edilememesi nedeniyle parça başına üretim maliyetlerini hızla yükseltmiştir. İşletmeler kâr marjlarını korumak amacıyla bu maliyet artışlarını nihai ürün fiyatlarına yansıtmış, bu da üretimin azalmasına ve fiyatların yükselmesine neden olmuştur. Sendikaların da nominal ücretlerde indirim yapılmasını kabul etmemesiyle stagflasyonist süreç kalıcı hâle gelmiştir. Stagflasyonla mücadele, geleneksel tek yönlü politikalarla mümkün değildir; çünkü işsizliği azaltmaya yönelik genişletici adımlar enflasyonu artırırken, enflasyonu düşürmeye yönelik daraltıcı adımlar işsizliği tırmandırır. Bu nedenle çok yönlü ve dengeli bir önlemler paketinin uygulanması zorunludur. İlk yöntemlerden biri olan doğrudan ücret ve fiyat kontrolleri, devletin piyasaya müdahale ederek artışları sınırlandırmasını içerir; ancak bu durumun gelir dağılımını bozucu yan etkileri olabilir. Diğer bir yaklaşım ise sektörel ve bölgesel ağırlıklı önlemlerdir. Ekonomideki her sektör durgunluktan aynı derecede etkilenmediği için, genel ve global maliye politikaları yerine sadece sorunlu alanları hedefleyen farklılaştırılmış bölgesel teşvikler uygulanmalıdır. En etkili mücadele yöntemlerinden biri, para ve maliye politikalarının optimal bileşimidir (policy mix). Bu stratejide, vergi indirimleri gibi genişletici maliye politikası araçlarıyla ekonomik canlılık ve yatırımlar desteklenirken, daraltıcı bir para politikası uygulanarak toplam talep kontrol altında tutulur ve enflasyonist baskılar frenlenir. Ayrıca, ücret artışlarından kaynaklanan maliyet enflasyonunu önlemek amacıyla 'Vergi Temelli Gelir Politikası' uygulanabilir. Bu politikada, belirlenen sınırların üzerinde ücret artışı yapan firmalar yüksek vergilerle cezalandırılırken, makul sınırda kalan firmalara sübvansiyonlar sağlanır. Arz yanlı iktisatçıların savunduğu üzere, vergi indirimleri yoluyla çalışma, tasarruf ve yatırım arzı teşvik edilerek iktisadi büyüme de eş zamanlı olarak desteklenmelidir.