Ünite 7: Osmanlı Ekonomisinde Maliye Politikası — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Osmanlı Devleti'nde vilayet, sancak ve kaza düzeyindeki mali yetkililerin görevlerini ve köy muhtarlarının hukuki statüsünü karşılaştırarak, yerel düzeyde vergi toplama sürecindeki yetki sınırlarını tartışınız.
Yanıt / ipucu
Vilayette Defterdar, sancakta muhasebeci ve kazada malmüdürü resmi mali yetkililerdir. Köy muhtarları ise devletin resmi memuru olmadıkları için vergileri toplarken mükelleflere karşı doğrudan kamu gücü veya zorlayıcı tedbir kullanma yetkisine sahip değillerdir.
Alıştırma 2myders hazırladı
1840 Para Reformu kapsamında hayata geçirilen parite düzenlemesini ve bu dönemde iç borçlanmada kullanılan Sehim ile Sergi senetleri arasındaki farkları örneklerle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
1840 reformuyla madeni paraların ayarı yükseltilerek 110 kuruş 1 İngiliz Sterlini'ne eşitlenmiştir. Sergi senetleri devletin mal/hizmet alımı karşılığı verdiği resmi bonolar iken, Sehim senetleri hak sahibine ömrü boyunca faiz geliri sağlayan kaydı hayat şartlı borçlanma enstrümanlarıdır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Osmanlı Devleti'nin 1854-1875 yılları arasındaki dış borçlanma sürecinde hazineye giren net miktar ile toplam borç miktarı arasındaki farkın nedenlerini ve bu sürecin 1875'te nasıl sonuçlandığını araştırınız.
Yanıt / ipucu
Toplam 5.3 milyar Frank borçlanılmasına rağmen aracı komisyonları ve düşük ihraç değerleri nedeniyle hazineye sadece 2.3 milyar Frank girebilmiştir. Ağır faiz yükü ve borç sarmalı nedeniyle Osmanlı Devleti 1875 yılında borçlarını ödeyemeyeceğini ilan ederek moratoryuma gitmiştir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Sadrazam Şirvanizade Mehmet Rüştü Paşa'nın dâhili gümrük vergilerini kaldırma önerisinin bütçede yarattığı açığı kapatmak için Aşar vergisinde yapılan düzenlemeyi ve bunun tarım sektörü üzerindeki olası etkilerini değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Dâhili gümrüklerin kaldırılmasıyla oluşan 35 bin keselik altın kaybını telafi etmek için Aşar vergisi oranı %10'dan %12,5'e yükseltilmiştir. Bu durum, yerli ticareti canlandırmayı hedeflerken tarımsal üreticiler üzerindeki vergi yükünü ve bütçeye ek geliri artırmıştır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Rüsum-u Sitte İdaresi ile Muharrem Kararnamesi sonrasında kurulan Düyun-u Umumiye İdaresi'nin Osmanlı mali egemenliği üzerindeki etkilerini karşılaştırarak analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Rüsum-u Sitte İdaresi altı temel dolaylı verginin işletilmesini Galata Bankerlerine bırakarak mali denetimin ilk kurumsal adımını atmıştır. Muharrem Kararnamesi ile kurulan Düyun-u Umumiye ise bu yetkileri uluslararası bir boyuta taşıyarak Osmanlı gelirlerini doğrudan toplayan bağımsız bir ekonomik aktöre dönüşmüştür.
