Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Maliye Lisans Programı » Vergi Hukuku

Ünite 5: Vergi Ödevi — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 50 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Mükellef — Vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettüp eden gerçek veya tüzel kişidir. Verginin doğumuna yol açan olayla ilişkisi nedeniyle borcu kendi geliri veya servetinden ödemek zorundadır.

Vergi Sorumlusu — Verginin ödenmesi bakımından, alacaklı vergi dairesine karşı muhatap olan ve mükellefin vergi ödevlerini yerine getirmekle yükümlü tutulan üçüncü kişidir. Örneğin, çalışanların ücretlerinden vergi kesintisi yapan işveren bir vergi sorumlusudur.

Vergi Ehliyeti — Mükellefiyet ve vergi sorumluluğu için Medeni Hukuk'ta aranan kanuni (fiil) ehliyetin şart olmaması durumudur. Bu ilke sayesinde küçükler, kısıtlılar ve tüzel kişiliği olmayan topluluklar da mükellef olabilirler.

Maddi Ödev — Mükellefin vergi kanunları uyarınca hesaplanan vergi borcunu vergi dairesine fiilen ödeme yükümlülüğüdür. Mükellefiyetin esasını oluşturan parasal yükümlülüktür.

Şekli Ödev — Mükellef veya vergi sorumlusunun vergi dairesine bildirimde bulunma, defter tutma, belge düzenleme, muhafaza ve ibraz etme gibi verginin tespiti ve denetimine yardımcı olan usuli yükümlülükleridir.

Muaflık — Vergi kanunlarında mükellef olarak tanımlanan bazı kişi veya kurumların, sosyal, ekonomik veya teknik nedenlerle kısmen veya tamamen vergi dışı bırakılmasıdır. Örneğin, esnaf muaflığı veya diplomat muaflığı.

İstisna — Vergi kanunlarına göre esasen vergilendirilmesi gereken bazı vergi konularının (mal, hizmet, kazanç) kısmen veya tamamen vergi kapsamı dışında tutulmasıdır. Örneğin, serbest meslek kazancı istisnası.

Müşterek Sorumluluk — Mükellefin vergi borcunu ödemek ve diğer ödevlerini yerine getirmek zorunda olan kişilerin, mükellefle birlikte ortaklaşa sorumlu olması durumudur.

Müteselsil Sorumluluk — Aynı vergi borcunun tamamının ödenmesinden birden fazla kişinin zincirleme olarak sorumlu olmasıdır. Vergi dairesi borcun tamamını bu sorumluların herhangi birinden talep edebilir.

Kusur Sorumluluğu — Kanuni temsilcilerin, kendilerine düşen ödevleri yerine getirmemeleri (kusurları) nedeniyle mükellefin varlığından alınamayan vergilerden kendi mal varlıklarıyla sorumlu tutulmasıdır.

Kusursuz Sorumluluk — Kanuni temsilcilerin, herhangi bir kusurları olup olmadığına bakılmaksızın, mükellefin mal varlığından tahsil edilemeyen kamu alacaklarından şahsen sorumlu tutulmasıdır.

Kanuni Vergi Yüklenicisi — Kanun koyucunun vergi yükünü taşımasını öngördüğü, vergi kanunlarında belirlenmiş kişidir. Dolaylı vergilerde bu kişi nihai tüketicidir.

Gerçek Vergi Taşıyıcısı — Kanun koyucunun iradesinden bağımsız olarak, vergi yansıması mekanizması sonucunda vergi yükünü fiilen ve nihai olarak üzerinde taşıyan kişidir.

Vergi Konusu — Verginin üzerinden alındığı, kanuni mükellefiyetin yöneldiği ekonomik değerler, eşyalar, hizmetler, hukuki işlemler, fiil ve olaylardır. Örneğin, gelir vergisinin konusu gelirdir.

Vergi Matrahı — Vergi borcunu hesaplamak amacıyla vergi konusunun indirgendiği teknik-fiziksel veya ekonomik-parasal büyüklüktür. Örneğin, bina vergisinde binanın değeri matrahtır.

Spesifik Vergi — Ağırlık, uzunluk, sayı, yüzölçümü veya hacim gibi teknik ve fiziksel matrahlar üzerinden maktu olarak alınan vergi türüdür.

Ad Valorem Vergi — Fiyat, bedel veya değer gibi ekonomik-parasal matrahlar üzerinden belirli bir yüzde oranında alınan vergi türüdür.

Karine Usulü — Bilinen ve görünen bazı dışsal olgulardan hareket ederek mükellefin bilinmeyen gerçek vergi matrahının tespit edilmesi yöntemidir. Örneğin, geçmişte uygulanan kapı ve pencere sayısı vergisi.

Götürü Usul — Vergi matrahının veya giderlerin, mükelleflerin gerçek durumları yerine kanunla belirlenmiş genel ve nesnel (objektif) ölçütlere göre toptan tespit edilmesi usulüdür.

Beyan Usulü — Mükellefin vergiye esas teşkil edecek matrahı ve bilgileri kendi rızasıyla yazılı olarak vergi dairesine bildirmesi esasına dayanan çağdaş matrah tespit usulüdür.

Vergi Oranı — Hesaplanan vergi miktarının vergi matrahına olan yüzdesel veya maktu ilişkisidir. Ortalama ve marjinal vergi oranı olarak ikiye ayrılır.

Vergi Tarifesi — Vergi borcunun hesaplanabilmesi için matraha uygulanacak oranları ve tutarları sistematik bir şekilde gösteren cetvellerdir.

Vergi Yükü — Ödenen vergi miktarının mükellefin elde ettiği gelire oranıdır. Toplam vergi gelirlerinin milli gelire oranı ise toplam vergi yükünü ifade eder.