İnfografik
← Ünite 6
Vergi Hukuku

Ünite 6: Vergi Hukukunda Süreler ve Mücbir Sebepler

İşe Başlama Bildirim Süresi
Vergi Usul Kanunu'nun 168/1. maddesi uyarınca, mükelleflerin işe başlama bildirimlerini işe başlama tarihinden itibaren 10 gün içinde ilgili vergi dairesine yapmaları zorunlu bir kanuni süredir.
Gelir Vergisi Taksit Dönemleri
Gelir Vergisi Kanunu'nun 117/2. maddesine göre, Mart ayında beyan edilen yıllık gelir vergisi, Mart ve Temmuz aylarında olmak üzere iki eşit taksitte ödenmek zorundadır.
Memleketi Terk Edenlerin Beyanname Süresi
Gelir Vergisi Kanunu'nun 92/2. maddesi uyarınca, takvim yılı içinde memleketi terk eden mükelleflerin gelir vergisi beyannamelerini terk tarihinden önceki 15 gün içinde vermeleri gerekmektedir.
Kurumlar Vergisi Beyan Süresi
Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 25/5. maddesine göre, kurumlar vergisi beyannamesi hesap döneminin kapandığı ayı takip eden dördüncü ayın birinci gününden yirmi beşinci günü akşamına kadar verilir.

Anahtar Kavramlar

Kanuni SüreVergi kanunları ile doğrudan doğruya belirlenmiş olan ve verginin kanuniliği ilkesine dayanan sürelerdir. Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça vergi idaresi veya mahkemeler tarafından değiştirilemezler.
İdari SüreKanunda açıkça süre belirtilmeyen durumlarda, vergi idaresi tarafından belirlenen ve 15 günden az olmamak üzere mükellefe tebliğ edilen sürelerdir. Bilgi isteme yazılarında verilen süreler buna örnektir.
Yargısal SüreKanunda süre gösterilmeyen hallerde, yargı mercileri (hâkim veya mahkeme) tarafından davanın taraflarına verilen ve haklı nedenlerle uzatılabilen sürelerdir.
Mücbir SebepMükellefin iradesi dışında gerçekleşen, önlenmesi mümkün olmayan ve vergi ödevlerinin yerine getirilmesine engel teşkil eden deprem, ağır hastalık, tutukluluk gibi olağanüstü durumlardır.
Zor Durum (Mühlet)Mücbir sebep derecesinde olmamakla birlikte, mükellefin vergi ödevlerini süresinde yerine getirmesini zorlaştıran ekonomik veya kişisel mazeretler nedeniyle idarece ek süre verilmesidir.
Adli Tatil (Çalışmaya Ara Verme)Bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinin her yıl 20 Temmuz ile 31 Ağustos tarihleri arasında çalışmaya ara verdiği dönemdir. Bu döneme denk gelen dava açma süreleri 7 Eylül'e kadar uzar.
Mali TatilHer yılın 1 Temmuz ile 20 Temmuz tarihleri arasında uygulanan, mükelleflerin ve meslek mensuplarının vergi ödevlerini ve dava açma sürelerini askıya alan veya uzatan özel tatil dönemidir.
Mecburi GaybubetKişinin kendi iradesi ve kontrolü dışında, zorunlu nedenlerle belirli bir yerde bulunamaması halidir ve vergi hukukunda mücbir sebep hallerinden biri olarak kabul edilir.
TerkinYangın, deprem, su baskını gibi afetler nedeniyle varlıklarının veya mahsullerinin en az üçte birini kaybeden mükelleflerin vergi borçlarının ve cezalarının kısmen veya tamamen silinmesi işlemidir.
Tarh ZamanaşımıVergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmemesi halinde vergi dairesinin tarh yetkisini sona erdiren süredir; mücbir sebep halinde durur.
İş GünüResmi tatil günleri dışındaki, kamu kurumlarının ve vergi dairelerinin fiilen faaliyette bulunduğu ve sürelerin son gününün rastlaması halinde uzama yaratmayan normal çalışma günleridir.
TebliğVergilendirmeyi ilgilendiren ve hüküm ifade eden hususların yetkili makamlar tarafından mükellefe veya sorumluya yazı ile bildirilmesi işlemidir; sürelerin başlamasında esas alınır.
Mirasçıların SorumluluğuMükellefin ölümü halinde, mirası reddetmemiş mirasçıların ölen kişinin vergi borçlarından miras payları oranında sorumlu olması ve vergi ödevlerinin kendilerine geçmesi durumudur.

Diğer Önemli Bilgiler

Vergi Mahkemesinde Dava Açma Süresi

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7/1. maddesi uyarınca, özel kanunlarda aksine bir hüküm bulunmadığı sürece vergi mahkemelerinde dava açma süresi tebliğ tarihinden itibaren 30 gündür.

Mirasçıların Ek Süre Hakkı

Vergi Usul Kanunu'nun 16. maddesi uyarınca, ölüm halinde mirasçılara geçen ödevlerin yerine getirilmesinde bildirme ve beyanname verme sürelerine kanunen 3 ay ek süre tanınmaktadır.

Zor Durumda Mühlet Sınırı

VUK'un 17. maddesine göre, zor durumdaki mükellefe verilecek ek süre kanuni sürenin bir katını, kanuni süre bir aydan az ise bir ayı geçemez ve sürenin bitiminden önce yazılı talep şarttır.

Mali Tatil Tarih Aralığı

5604 sayılı Kanun uyarınca, her yılın 1 Temmuz ile 20 Temmuz tarihleri arasındaki dönem mali tatil ilan edilmiş olup, bu döneme denk gelen birçok vergi ödevi ve dava süresi ertelenmektedir.

Adli Tatil Tarih Aralığı

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 61. maddesi uyarınca, bölge idare, idare ve vergi mahkemeleri her yıl 20 Temmuz'dan 31 Ağustos'a kadar çalışmaya ara vermektedir.

Sınavda Dikkat Et

  • Kanuni, idari ve yargısal süre ayrımına dikkat edin; kanuni sürelerin verginin kanuniliği ilkesi gereği idarece değiştirilemeyeceğini unutmayın.
  • Mücbir sebep ile zor durum arasındaki farklar sınavda sıkça sorulur; mücbir sebepte sürelerin durduğunu ve zamanaşımının uzadığını, zor durumda ise sadece mühlet verildiğini unutmayın.
  • Ölüm halinde VUK'a göre genel ek sürenin 3 ay olduğunu, ancak Gelir Vergisi Kanunu'ndaki özel hükme göre beyanname verme süresinin ölümden itibaren 4 ay olduğunu aklınızda tutun.
  • Günlük sürelerin hesabında tebliğ gününün sayılmadığını, ay sonlarında tekabül eden gün yoksa sürenin o ayın son gününde bittiğini unutmayın.
  • Adli tatilin (çalışmaya ara verme) 20 Temmuz - 31 Ağustos arasında olduğunu ve bu döneme denk gelen dava açma sürelerinin 7 Eylül mesai bitimine kadar uzadığını mutlaka ezberleyin.
  • Mali tatilin 1-20 Temmuz arasında uygulandığını ve belediye, il özel idaresi ile gümrük vergilerinde mali tatil uygulanmadığını unutmayın.