Ünite 6: Vergi Hukukunda Süreler ve Mücbir Sebepler — Önemli Kavramlar

Vergi kanunları ile doğrudan doğruya belirlenmiş olan ve verginin kanuniliği ilkesine dayanan sürelerdir. Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça vergi idaresi veya mahkemeler tarafından değiştirilemezler.

Kanunda açıkça süre belirtilmeyen durumlarda, vergi idaresi tarafından belirlenen ve 15 günden az olmamak üzere mükellefe tebliğ edilen sürelerdir. Bilgi isteme yazılarında verilen süreler buna örnektir.

Kanunda süre gösterilmeyen hallerde, yargı mercileri (hâkim veya mahkeme) tarafından davanın taraflarına verilen ve haklı nedenlerle uzatılabilen sürelerdir.

Mükellefin iradesi dışında gerçekleşen, önlenmesi mümkün olmayan ve vergi ödevlerinin yerine getirilmesine engel teşkil eden deprem, ağır hastalık, tutukluluk gibi olağanüstü durumlardır.

Mücbir sebep derecesinde olmamakla birlikte, mükellefin vergi ödevlerini süresinde yerine getirmesini zorlaştıran ekonomik veya kişisel mazeretler nedeniyle idarece ek süre verilmesidir.

Bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinin her yıl 20 Temmuz ile 31 Ağustos tarihleri arasında çalışmaya ara verdiği dönemdir. Bu döneme denk gelen dava açma süreleri 7 Eylül'e kadar uzar.

Her yılın 1 Temmuz ile 20 Temmuz tarihleri arasında uygulanan, mükelleflerin ve meslek mensuplarının vergi ödevlerini ve dava açma sürelerini askıya alan veya uzatan özel tatil dönemidir.

Kişinin kendi iradesi ve kontrolü dışında, zorunlu nedenlerle belirli bir yerde bulunamaması halidir ve vergi hukukunda mücbir sebep hallerinden biri olarak kabul edilir.

Yangın, deprem, su baskını gibi afetler nedeniyle varlıklarının veya mahsullerinin en az üçte birini kaybeden mükelleflerin vergi borçlarının ve cezalarının kısmen veya tamamen silinmesi işlemidir.

Vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmemesi halinde vergi dairesinin tarh yetkisini sona erdiren süredir; mücbir sebep halinde durur.

Resmi tatil günleri dışındaki, kamu kurumlarının ve vergi dairelerinin fiilen faaliyette bulunduğu ve sürelerin son gününün rastlaması halinde uzama yaratmayan normal çalışma günleridir.

Vergilendirmeyi ilgilendiren ve hüküm ifade eden hususların yetkili makamlar tarafından mükellefe veya sorumluya yazı ile bildirilmesi işlemidir; sürelerin başlamasında esas alınır.

Mükellefin ölümü halinde, mirası reddetmemiş mirasçıların ölen kişinin vergi borçlarından miras payları oranında sorumlu olması ve vergi ödevlerinin kendilerine geçmesi durumudur.