Bu bölümde ölçmede yanılgılara neden olan üç temel kaynağı, ölçeklerde önemli olan
noktaları, verilerde inandırıcılığın sağlanması adına geçerliliğin ve güvenilirliğin önemini,
ölçme hataları konularına değinerek, bilimsel bir araştırmada kullanılan ölçme ve araçlarında
aranan nitelikleri öğrendik.
BÖLÜM SORULARI
Aşağıdaki ifadeleri Doğru / Yanlış şeklinde değerlendiriniz.
Doğru Yanlış
1) Ölçümlerde gözlemlenen farklılıkların nesneler arası
gerçek farklılıkları yansıttığı düşünülür. ( ) ( )
2) Ölçmede geçerlik, ölçülmek istenen şeyin ölçülebilmiş
olma derecesidir.
( ) ( )
3) Ölçekte kullanılan kategori sayısı arttıkça incelenen
konuya ilişkin olarak gruplar arasındaki farklılıkların ayırt
edilmesi kolaylaşmaktadır.
( ) ( )
4) Bilimsel yöntem, cevabı aranan soruya yanlış cevap alma
ihtimalini ortadan kaldırmayı amaçlar.
( ) ( )
5) Normal şartlarda çift sayıda kategori içeren ölçeğin
kullanılması tercih edilir.
( ) ( )
Aşağıdaki çoktan seçmeli sorularda uygun olan seçeneği işaretleyiniz.
6) Aşağıdakilerden hangisi ölçeklerle ilgili önemli noktalardan biri değildir?
a) Kategori sayısı
b) Denge
c) Fiziksel form
d) Kategorilere denge
e) Kategorilerin yapısı ve yazılı gösterimi
7) Ölçmede hataya ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
a) Sabit hata; bir ölçmeden başka bir ölçmeye miktar olarak değişmeyen hatalardır.
b) Ölçme sonuçlarını tesadüfi olarak etkileyen herhangi bir faktörlerden kaynaklanan
hatalara tesadüfi hata denir.
c) Sistematik hataların bütün ölçümler üzerinde sürekli bir etkisi yoktur.
d) Ölçme aracı istenen niteliklerde değilse, ölçme sonuçlarının hatalı olma olasılığı
artar.
e) Bir ölçmeden başka bir ölçmeye tekrar eden ancak, ölçülen değişkenin büyüklüğüne,
boyutuna göre miktarı değişen hatalara sistematik hata denir.
8) Güvenilirlik ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
a) Bir testin veya ölçeğin ölçmek istediği şeyi tutarlı ve istikrarlı bir biçimde ölçme
derecesidir.
b) Ölçülmek istenen belli bir şeyin, sürekli olarak farklı sembolleri alabilmesidir.
c) Güvenilir bir test veya ölçek, benzeri şartlarda tekrar uygulandığında benzeri sonuçlar
verir.
d) Aynı şeyin bağımsız ölçümleri arasındaki kararlılıktır.
e) Güvenirlik, teknik bir sorun olup, bilimsel çalışmanın ilk koşullarındandır
9) Ölçme yanılgılarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
a) Ölçme kuralı, genellikle, en büyük yanılgı kaynağını oluşturmaktadır.
b) Sistemli yanılgılar ya sabit ya da bir başka özeliğe bağlı olarak değişen niteliktedir.
c) Hazırlanan ölçü aracı ne kadar iyi olursa olsun, iyi uygulanamazsa önemini kaybeder.
d) Normal boydaki bir metre ile ölçüm yapılırken de tesadüfi yanılgılar yapılabilir.
e) Doğrudan ve dolaylı ölçmelerdeki yanılgı kaynaklarının etkenlik dereceleri ayrı olamaz.
10) Geçerlilik ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
a) Yapı geçerliliği, yapılan ölçme ile ölçülmeye çalışılan şeyin gerçek hayattaki
yansımalarının karşılaştırılmasındaki uyumdur.
b) İçerik geçerliliği, anketin yeterli sayıda ve ölçülmek istenen olguyu temsil edebilecek
soruları içerdiğinden emin olmak için yapılır.
c) Uygulama geçerliği, en az yanılma payı olan bir geçerlik ölçütüdür.
d) Gerçek anlamda geçerliliğe sahip bir ölçüm için sistematik hata ve tesadüfi hata sıfır
olmak durumundadır.
e) Yapı geçerliği, bilimsel olduğu kadar, felsefi yönü de ağır basan bir geçerlik
ölçütüdür.
CEVAP ANAHTARI
1 ( Doğru ), 2 ( Doğru ), 3 ( Doğru ), 4 ( Doğru ), 5 ( Yanlış ),
6 ( d ), 7 ( c ), 8 ( b ), 9 ( e ), 10 ( a ).
