← Ünite 11
Endüstri Sosyolojisi

Ünite 11: Tele/sanal Çalışma ve İşgücünün Eğitimi

Tele/sanal Çalışma ve İşgücünün Eğitimi - kaynak sayfa görseli
Kaynak: ders kitabı, sayfa 274
Telekomuter Sayılarındaki Artış (1985-2012)
ABD'de sanal çalışmanın ilk adımı olan telekomuter sayısı 1985'te 1 milyon iken, bu rakam 1990'da 4 milyona, 1997'de 11 milyona ve 2012'de 50 milyonun üzerine çıkmıştır.
Wikipedia Verilerine Göre Ev Ofisler (2008)
Wikipedia'nın 2008 yılı verilerine göre, kendi işini yapan bağımsız çalışanlar hariç tutulduğunda bile, 2,5 milyon çalışan evini birinci iş yeri olarak beyan etmiştir.
Şirketlerin Sanal Çalışmayı Tercih Nedenleri
Araştırmalara göre şirketlerin %45'i iş gören etkinliğini artırmak, %35'i para tasarrufu sağlamak, %33'ü ise nitelikli iş gücünü cezbetmek için sanal çalışmayı uygulamaktadır.
Hintli Yazılımcı Örneği
Amerika'daki bir firmanın Hindistan'daki uzman iş gücünü istihdam etmesi, Hintli işçinin projesini internet üzerinden birkaç dakikada ABD'ye ulaştırması küresel sanal çalışmanın somut örneğidir.

Anahtar Kavramlar

Tele (Sanal) ÇalışmaEnformasyon teknolojileri kullanılarak zaman ve mekândan bağımsız şekilde, evden veya uzaktan yapılan çalışma biçimidir. Metne göre bu modelde işçi işe gitmez, iş işçinin ayağına gelir.
Telekomute (Tele İşe Gidip Gelme)Sanal çalışmanın bir alt türü olup, çalışanın belli bir işverene bağlı olarak haftanın belirli günlerini iş yerinde, kalan günlerini ise evinde geçirmesini ifade eder.
Bilgi İşçisiİleri düzey enformasyon teknolojilerini kullanan, yüksek vasıflı ve maddi mal üretiminden çok bilgi üretimine odaklanan sanal iş gücü sınıfıdır.
Meslek AidiyetiSanal iş gücünün belirli bir şirkete veya iş yerine duyduğu bağın zayıf olması, buna karşılık sahip olduğu mesleki kimliğe ve alana daha yüksek düzeyde sadakat duyması durumudur.
Post-Endüstriyel ToplumEndüstri toplumunun gerilemesiyle ortaya çıkan, stratejik kaynağın sermaye değil bilgi olduğu, küresel rekabetin ve enformasyon teknolojilerinin baskın olduğu yeni toplumsal yapıdır.
Kitle EğitimiModern endüstriyel toplumun ihtiyaçlarına göre biçimlenen, herkese standart bilgi kazandırmayı amaçlayan, mavi yakalı iş gücü merkezli okul eğitim sistemidir.
Öğrenmeyi ÖğrenmekBilginin internet sayesinde parmaklarımızın ucunda olduğu bilgi çağında, bireyin bilgiyi depolamaktan ziyade onu nasıl bulup kullanacağını öğrenmesi becerisidir.
KompütürizasyonTekrara dayanan rutin işlerin bilgisayarlar ve robotlar tarafından otomatik olarak yapılabilmesi sürecidir; bilgi çağında vasıfsız iş gücünün yerini almıştır.
Esnek ÇalışmaGeleneksel mesai saatlerinin dışına çıkarak, sürenin ve mekânın çalışan veya işveren tarafından isteğe göre esnetilebildiği modern çalışma düzenidir.
Sosyal Entegrasyonİşin, klasik sosyologların belirttiği anlamda insanları bir araya getirerek toplumsal kaynaşma sağlaması işlevidir; tele çalışmayla birlikte bu işlev zayıflamıştır.
Yaşam Boyu EğitimSüreksizliklerin hâkim olduğu bilgi toplumunda, çalışanların ömürleri boyunca yeni hünerler kazanmak ve değişen işlere uyum sağlamak için sürekli eğitime tabi olmaları zorunluluğudur.
Proje Bazlı ÇalışmaSanal iş gücünün belirli bir süreyle sınırlı projeler üstlenmesi, projenin bitimiyle o iş yeriyle ilişkisinin kesilmesi ve aynı anda birden fazla projede çalışabilme imkânıdır.
Enformasyon TeknolojileriBilginin toplanması, depolanması, işlenmesi ve ağlar aracılığıyla bir yerden başka bir yere aktarılmasını sağlayan elektronik sistemlerin bütünüdür.
Eğitim Enformasyon YoksullarıYeni bilgi ve eğitim teknolojilerine erişemeyen veya bu süreçlere adapte olamayan bireylerin oluşturacağı risk grubunu tanımlayan kavramdır.
YaratıcılıkHaritası çizilmemiş topraklarda yol bulmaya çalışan, rutin işlerin bilgisayarlaştığı post-endüstriyel çağda firmaların en çok aradığı temel insan niteliğidir.

Diğer Önemli Bilgiler

NPQ (New Perspectives Quarterly) Dergisi Örneği

Saygın bir dergi olan NPQ'yu çıkaran ekip üyelerinin dünyanın çok farklı yerlerinde yaşamalarına rağmen faks ve e-posta gibi iletişim teknolojileriyle sorunsuz çalışabilmesi sanal örgütlenmeyi gösterir.

Robot ve Bilgisayar Destekli Üretim Araştırması

Block tarafından yapılan bir araştırmaya göre, işletmelerin %60'ı bilgisayar destekli makineleri (robotları) kullanmaya başladıktan sonra daha yüksek vasıflı iş gücü talep etmeye başlamıştır.

Eski ABD Başkanı Clinton'ın Eğitim Vurgusu

Amerikalıların yaşamları boyunca ortalama yedi defa yeniden eğitilmek zorunda olduğunu belirten eski ABD Başkanı Clinton, yaşam boyu eğitimin kaçınılmazlığına dikkat çekmiştir.

C. Handy ve Süreksizlikler Dünyası

Ünlü yazar C. Handy, geleceğin 'süreksizlikler dünyası' yarattığını, bu çağda öğrencilere sadece bilgi öğretmenin yetmediğini, bilgiyi ne yapacaklarını öğretmenin esas olduğunu savunmaktadır.

Y. Masuda'nın Bilgi Toplumu Görüşleri

Enformasyon toplumu teorisyeni Masuda, formel okul sınırlamalarının kalkacağını, kapalı eğitim sistemlerinin yerini bilgi ağlarının alacağını ve öğretmenin danışmanlık işlevi göreceğini belirtmiştir.

Aile ile Yemek Yeme Anısı

Tele çalışma modelini uygulayan bir çalışan, esnek zaman yönetimi sayesinde duyduğu memnuniyeti 'On beş yıldır ilk defa ailemle hep birlikte yemek yedim' sözleriyle ifade etmiştir.

Şirketlerin Tele Çalışma Oranları Anketi

McCune tarafından yapılan araştırmalarda, şirketlerin sanal çalışmaya yönelmesinde en büyük payın %45 ile iş gören etkinliğini artırma motivasyonuna ait olduğu tespit edilmiştir.

Sınavda Dikkat Et

  • Tele çalışmanın tanımında zaman ve mekân bağımsızlığına dikkat edin; sınavda bu kavramı karıştırmamak için 'iş işçinin ayağına geliyor' metaforunu unutmayın.
  • Sanal iş gücünün aidiyet yapısını iyi kavrayın: İş yeri aidiyetleri zayıf, meslek aidiyetleri son derece güçlüdür.
  • Telekomuter kavramının kapsamına dikkat edin: Her telekomuter tele iş gücüdür ancak her tele iş gücü telekomuter değildir.
  • Post-endüstriyel toplumun stratejik kaynağının 'bilgi' (endüstri toplumunun ise 'sermaye') olduğunu asla unutmayın, sınavda sıkça sorulur.
  • Eğitim paradigmasındaki değişimi ezberden ziyade 'öğrenmeyi öğrenmek' ve 'yaratıcılık' ekseninde arayın.
  • Rutin işlerin bilgi çağında kompütürize edildiğini (bilgisayarlaştırıldığını) ve vasıfsız iş gücünün yerini yüksek vasıflı bilgi işçisinin aldığını not edin.
  • Şirketlerin sanal çalışmayı tercih etme nedenlerindeki ilk sırada yer alan unsurun '%45 oranında iş gören etkinliğini (verimliliğini) artırmak' olduğunu unutmayın.