OrganizasyonÖnceden belirlenmiş hedeflere ulaşmada maksimum etkinliği sağlayacak; bütün organizasyonel bölümler arasında görevlerin belirlenmesi ve şirket çalışanlarının çalışmalarının koordine edilmesidir. Metne göre, planlamanın belirlediği hedeflere ulaşmak için kaynakların etkin kullanılmasını ve formal bir yapının kurulmasını sağlar.
Organizasyon YapısıAmaçlara ulaşmak için birlikte çalışan kişilerin rollerinin, ast-üst ilişkilerinin, hat ilişkilerinin ve raporlama hatlarının belirlendiği biçimsel düzenlemedir. İşletme içindeki sosyal yapıyı ve işlerin nasıl koordine edileceğini gösterir.
Organizasyon Süreciİşletmenin sahip olduğu kıt kaynakların amaçlara ulaşmak için ne zaman, nasıl ve nerede kullanılacağını belirleyen basamaklar bütünüdür. Amaçların belirlenmesinden sonuçların değerlendirilmesine kadar uzanan düzenleme faaliyetlerini kapsar.
Emir BirliğiHer çalışanın yalnızca bir üste bağlı olması kuralını ifade eden organizasyon ilkesidir. Klasik yönetim düşüncesinin temel taşlarından biridir ve çalışanların yetki karmaşası yaşamasını engellemeyi amaçlar.
Merkezileşme DerecesiKarar merkezlerinin organizasyonun hangi kademelerinde oluşturulduğu ile ilgili unsurdur. Merkezileşme yüksekse kararlar tepe yönetimce alınır, düştükçe yetki alt kademelere devredilir.
Yönetim Alanı (Kontrol Alanı)Bir yönetticiye doğrudan bağlı olacak astların sayısını ifade eden kavramdır. Astların yaptığı işlerin rutiniğe ve benzerliğine göre dar veya geniş olarak tasarlanabilir.
Formalleşme Derecesiİşletme içindeki kuralların, prosedürlerin, iş tanımlarının ve talimatların yazılı hâle getirilme derecesidir. Aşırı formalleşme bürokratik yapıların ortaya çıkmasına neden olur.
Organik Organizasyon YapısıDeğişken çevre koşullarında faaliyet gösteren, işlerin basit bölümlere ayrıldığı, karar almanın alt kademelere kaydırıldığı, az sayıda kural içeren esnek ve esnek değiştirilebilir yapılardır.
Mekanik Organizasyon YapısıKapalı bir çevrede faaliyet gösteren, süreçleri, ilişkileri ve girdi-çıktı ilişkileri katı kurallarla belirlenmiş, rutin ve belirsizliğin düşük olduğu işlerin yapıldığı ortamlarda başarılı olan yapılardır.
Bölümlere AyırmaÖrgütün belirli ölçütler dikkate alınarak çeşitli birimlere ayrılması ve her birinin yönetici emrinde yetki ve sorumluluk sınırlarının çizilerek organizasyon yapısına uygulanması sürecidir.
Fonksiyonlarına Göre Bölümlere AyırmaBenzer yetenek, tecrübe ve kaynak kullanımına sahip işgücünün ve işlerin kendi içinde gruplandırılmasıyla oluşturulan en yaygın geleneksel bölümlere ayırma biçimidir.
Ürün Esasına Göre Bölümlere AyırmaBirden fazla ürün üreten ve ürün benzerliği az olan işletmelerde, her bölümün bir üründen veya ürün grubundan sorumlu olacak şekilde organize edilmesidir.
Bölge Esasına Göre Bölümlere Ayırmaİşletmelerin hitap ettiği pazarların fiziksel olarak çok yaygın olduğu ve farklı coğrafi bölgelerde hizmet verdiği durumlarda, hammaddeye yakınlık veya yerel tercihlere uyum için tercih edilen yapı biçimidir.
Matriks OrganizasyonGeleneksel fonksiyonel yapı ile proje temelli yapının birleştirilmesiyle oluşan ikili organizasyon yapısıdır. Çalışanın hem fonksiyonel amirine hem de proje yöneticisine karşı sorumlu olduğu esnek bir sistemdir.
Kolay Komuta YetkisiMatriks organizasyonlarda fonksiyonel bölüm yöneticisinin kendi elemanları üzerindeki dikey hiyerarşik ve klasik amirlik yetkisini ifade eder.
Proje YetkisiMatriks organizasyonlarda proje yöneticisinin, çalışanların işe alınması veya terfisi dışındaki konularda projenin yürümesini sağlamak amacıyla sahip olduğu yatay yetki türüdür.
Takım Esaslı Bölümlere AyırmaÜst yönetimin altındaki herhangi bir düzeyde, işlevsel birimlerin yerine bir amaca ulaşmak veya sorunu çözmek için geçici ya da sürekli takımların kullanıldığı yönetim tarzıdır.
Fonksiyonlar Arası TakımlarBir amaca ulaşmak ya da bir sorunu çözmek için farklı bölümlerden çeşitli çalışanların bir araya getirilmesiyle oluşturulan geçici takım yapılarıdır.
Sürekli TakımlarDeğişik fonksiyonlardan katılımcıların ortaya çıkan sorunları çözmek veya süreçleri yürütmek için sürekli olarak bir arada çalıştıkları takımlardır (Örn: Chrysler uygulaması).
Şebeke OrganizasyonBir mal veya hizmeti üretmek için iki ya da daha fazla kuruluşun aralarında işbölümüne giderek uzun süreli işbirliğine yönelmesinden oluşan ve kaynakların farklı işletmelere dağıtıldığı yapılardır.
Dâhili Şebeke OrganizasyonBir işletmenin kendi içinde büyüyerek fonksiyonlarının aşırı bağımsız hâle gelmesi veya holding yapılarında olduğu gibi birbirinden bağımsız işletmelerin aracı bir organizasyonla bağlanmasıyla oluşan şebeke türüdür.
Dengeli Şebeke OrganizasyonMal ve hizmetleri üretmek için gerekli kaynakların birbirinden tamamen bağımsız işletmelerde yer aldığı, lider işletmenin ise işlerin koordinasyonunu gerçekleştirdiği şebeke türüdür (Örn: Otomotiv yan sanayi).
Dinamik Şebeke OrganizasyonAna işletmenin bulunmadığı, şebekeye dâhil olan işletmelerin serbest piyasa mekanizmalarıyla serbestçe hareket ettiği ve aracı bir organizatör kuruluşun şebekeyi kurduğu esnek yapılardır.
Proaktif OrganizasyonÇevrede meydana gelebilecek değişimleri önceden tahmin edip, değişime uygun yapıyı önceden oluşturarak başarıyı artırmayı hedefleyen organizasyon biçimidir.
Reaktif OrganizasyonÇevrede meydana gelen değişimlere sonradan ayak uydurmak ve duruma göre uygun yapı geliştirmek amacıyla hareket eden işletme davranışı ve organizasyonel tepkisidir.
