Ünite 9: İletişim

Kaynak: ders kitabı, sayfa 199

James H. Donnely ve Arkadaşları Yönetim Kitabı

Metinde temel alınan 'Fundamentals of Management' adlı yedinci baskı eser, 1990 yılında Boston'da Irwin yayınevi tarafından basılmış ve iletişim sürecinin tanımı ile algılama kavramlarında referans alınmıştır.

Clifford T. Morgan Psikolojiye Giriş Referansı

Metinde psikolojide algılamanın tanımı yapılırken Hüsnü Arıcı ve diğerleri tarafından çevrilen, Sirel Karakaş'ın yayın sorumluluğunu üstlendiği Meteksan Ltd tarafından 1993 yılında Ankara'da basılan 'Psikolojiye Giriş' eseri kaynak gösterilmiştir.

İlhan Erdoğan Örgütsel Davranış Çalışması

İşletme yönetiminde bireylerin algısal dünyasını belirleyen kişilik, yaş, cinsiyet ve sosyokültürel çevre gibi faktörlerin açıklamasında İlhan Erdoğan'ın 1999 İstanbul basımlı 'İşletme Yönetiminde Örgütsel Davranış' eseri referans alınmıştır.

Feriha Baymur Genel Psikoloji Eseri

Algıda seçicilik ve uyarıların yoğunluğu, büyüklüğü, hareketi gibi unsurların açıklanmasında Feriha Baymur'un 1989 İstanbul basımlı 'Genel Psikoloji' kitabından yararlanılmıştır.

Anahtar Kavramlar

İletişimKaynak ve alıcı arasında bilgi alışverişi ve bilginin anlaşılması sürecidir. Sadece kelimelerin bir araya getirilmesi olmayıp, ses tonu ve beden dili gibi unsurlarla anlam kazanan çift yönlü bir etkileşimdir.

Kaynakİletişimi başlatan ve gerçekleştiren bireydir. İşletmelerde yöneticiler, çalışanlar, müşteriler veya ustabaşılar kaynak rolü üstlenebilir ve uyarıları kodlayarak mesajı iletir.

AlgılamaDuyumları yorumlama ve onları anlamlı hâle getirme sürecidir. Bireyin herhangi bir olay, nesne veya durumu kendi geçmiş tecrübeleri ve bakış açısına göre yorumlamasını ifade eder.

Algıda Seçicilikİnsanların çevrelerindeki uyarıların tamamını değil, yalnızca bazılarını alıp yorumlaması eğilimidir. Uyarının yoğunluğu, büyüklüğü ve bireyin kişisel özellikleri bu seçimi etkiler.

Basmakalıp Yargı (Stereotipleme)Bir sosyal grup için tanınmış ve yayılmış grup özelliklerinin, o gruptan olan bir bireye de aynen yakıştırılmasıdır. Örneğin, gençlerin yaşlıları yeniliklere kapalı olarak düşünmesi bu kapsamdadır.

Hâle Etkisi (Halo Effect)Kişisel özelliklerden hareketle genelleme yapma durumudur. Bir kişinin tek bir olumsuz özelliğinin tüm olumlu yönlerini silmesi veya iyi bir özelliğinden yola çıkılarak diğer özelliklerinin de iyi varsayılmasıdır.

KodlamaKaynağın vermek istediği mesaja en uygun sistematik semboller setini kullanmasıdır. Kaynak bu aşamada kelimelerin yanı sıra şekiller, semboller veya beden dilinden yararlanabilir.

MesajDuygu ve düşüncelerin anlatılması için kullanılan semboller topluluğu olup kodlamanın fiziksel ürünüdür. Etkili iletişim için açık, anlaşılır ve alıcının özelliklerine uygun olmalıdır.

İletişim KanalıMesajın göndericiden alıcıya ulaşmasını sağlayan yoldur. Yüz yüze görüşmeler, yazılı raporlar, telefonlar, internet ve intranet gibi pek çok farklı kanal kullanılabilir.

Kanal Zenginliğiİletişim sırasında geçen mesaj miktarı ve çeşitliliğini gösterir. Yüz yüze iletişim en zengin kanal iken, kişisel olmayan durağan yazılı kanallar en fakir kanallar olarak kabul edilir.

AlıcıMesajı alan ve bunu yorumlayarak anlamlandıran kişidir. Alıcının algısal dünyası ve önyargıları, mesajı yorumlama biçimini doğrudan etkiler.

Geri BeslemeAlıcının iletişim kaynağının mesajına verdiği yanıttır. Mesajın doğru anlaşılıp anlaşılamadığını gösterir; sözlü, yazılı veya beden diliyle (gülümseme, kaş çatma) gerçekleşebilir.

Semantik ProblemlerKullanılan sembollerin veya terimlerin farklı anlamlara gelmesinden kaynaklanan dil ve anlam sorunlarıdır. İşletmelerde farklı bölümlerin kendine özgü terimleri diğerlerince anlaşılmadığında bu sorun doğar.

Yukarıdan Aşağıya İletişimYöneticilerden çalışanlara veya grup liderlerinden üyelerine doğru hiyerarşik yapıda gerçekleşen bilgi akışıdır. Amaçlar, stratejiler ve iş yönlendirmelerini içerir.

Aşağıdan Yukarıya İletişimÇalışanlardan yöneticilere doğru gerçekleşen bilgi akışıdır. Çalışanların sorunları, beklentileri, görüşleri ve performans bilgileri bu kapsamda üst kademelere iletilir.

Açık İletişimHer çeşit bilginin tüm fonksiyonlar ve hiyerarşik kademelerde serbestçe paylaşılmasını ifade eder. Takım temelli ve personel güçlendirmenin olduğu işletmelerde yaygındır.

DiyalogTakım çalışmasında paylaşılan amaçlar üzerinde hemfikir olmayı ve güvene dayalı bir kültür yaratmayı amaçlayan; farklı özelliklere sahip bireylerin görüşlerini rahatça ifade etmesini sağlayan süreçtir.

Diğer Önemli Bilgiler

Tuğray Kaynak Organizasyonel Davranış Kitabı

Basmakalıp yargı (stereotipleme) ve hâle etkisi kavramlarının tanımlanmasında Tuğray Kaynak'ın 1990 İstanbul basımlı 'Organizasyonel Davranış' yayınından alıntılar yapılmıştır.

Tamer Koçel İşletme Yöneticiliği Kitabı

Mesaj tanımı, resmi olmayan iletişim kanalları, etkin geri besleme özellikleri ve iletişim modellerinin karşılaştırma tablolarında Tamer Koçel'in 2010 yılında Beta Basım Yayım tarafından yayımlanan 12. basım 'İşletme Yöneticiliği' eseri temel alınmıştır.

Stephan P. Robbins ve A. Timothy Judge Çalışması

Mesajın kodlamanın fiziksel ürünü olarak tanımlanması ve iletişim engelleri literatüründe, 2010 yılında New Jersey'de yayımlanan 'Essentials of Organizational Behavior' kitabı kullanılmıştır.

Richard Daft Yönetim Kitabı

Formal ve informal kanal ayrımları, kanal zenginliği hiyerarşisi (1997 baskısı) ve açık iletişim kavramının açıklanmasında Richard Daft'ın 'Management' adlı dördüncü baskı eseri referans gösterilmiştir.

John R. Schermerhorn Jr. ve Arkadaşları Yönetim Kitabı

İşletmelerdeki resmi olmayan (informal) iletişim kanallarının kendiliğinden ortaya çıkan yapı olarak tanımlanmasında, 1994 New York basımlı 'Managing Organizational Behavior' eseri temel alınmıştır.

Angelo Kinicki ve Robert Kreitner Örgütsel Davranış Kaynağı

İletişimin etkinliğini engelleyen algılamada seçicilik, gereğinden fazla bilgi ve yukarıdan aşağıya iletişim konularında Kreitner ve Kinicki'nin 1992 ve 2008 yıllarına ait örgütsel davranış çalışmaları kullanılmıştır.

Keith Davis İşletmelerde İnsan Davranışı

Yöneticilerin faaliyetlerini etkin yerine getirebilmeleri için etkili iletişime duydukları gereksinim vurgulanırken, Kemal Tosun ve diğerleri tarafından çevrilen 1988 İstanbul basımlı 'İşletmelerde İnsan Davranışı Örgütsel Davranış' kitabı referans alınmıştır.

Charles D. Pringle ve Arkadaşları Yönetim Eseri

Aşağıdan yukarıya doğru iletişimin içeriğinde yer alan çalışanların sorunları, beklentileri ve finansal bilgilerin aktarımı konus不像da 1988 Columbus basımlı 'Managing Organizations Functions and Behaviors' eseri kaynak gösterilmiştir.

Sınavda Dikkat Et

İletişim sürecinin unsurlarını (kaynak, kodlama, mesaj, kanal, alıcı, geri besleme) sırasıyla ve eksiksiz bilmelisiniz; sınavda bu unsurların tanımı sıkça sorulmaktadır.
Basmakalıp yargı (grup özelliklerini bireye mal etme) ile hâle etkisi (tek bir özellikten genelleme yapma) kavramlarının tanım farkına dikkat edin.
Kanal zenginliği hiyerarşisinde yüz yüze iletişimin en zengin, durağan yazılı kanalların ise en fakir kanal olduğunu unutmayın.
Merkezileşmiş iletişim ağlarının basit sorunlarda, merkezileşmemiş (serbest/dairesel) ağların ise karmaşık sorunlarda daha etkin olduğunu iyi kavrayın.
Etkin geri besleme ile etkin olmayan geri beslemenin özelliklerini karşılaştıran tabloyu (Tablo 10-1) mutlaka gözden geçirin.
Resmi iletişim kanalları ile resmi olmayan (informal) iletişim kanallarını birbirine karıştırmayın; dedikodu ve informal gruplar resmi değildir.
Semantik problemlerin kelimelerin veya özel terimlerin farklı anlamlara gelmesinden kaynaklandığını hatırlayarak soruları yanıtlayın.