Ana Sayfa » MEB Açık Öğretim Ortaokulu » 7. Sınıf » Fen Bilimleri 7

Ünite 6: Canlılarda Üreme, Büyüme ve Gelişme — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Üreme — Bir canlının neslini devam ettirebilmek için kendine benzer yeni bireyler meydana getirmesi sürecidir. Canlılarda üreme temel olarak eşeyli ve eşeysiz olmak üzere iki farklı şekilde gerçekleşir.

Eşeyli Üreme — Dişi ve erkek eşey hücrelerinin (sperm ve yumurta) çekirdeklerinin birleşmesiyle (döllenme) gerçekleşen üreme şeklidir. Bu üreme sonucunda kalıtsal çeşitlilik oluşur, örneğin insanlarda ve memelilerde bu yöntem görülür.

Eşeysiz Üreme — Bir canlının üreme hücreleri olmaksızın tek başına kendisiyle aynı kalıtsal yapıda yeni bireyler oluşturmasıdır. Bölünerek, tomurcuklanarak, rejenerasyonla ve vejetatif üreme olmak üzere dört çeşidi vardır.

Sperm — Erkek bireylerde testislerde mayoz bölünme sonucunda üretilen erkek üreme hücresidir. Yumurta ile birleşerek döllenmeyi gerçekleştirir.

Yumurta — Dişi bireylerde yumurtalıkta mayoz bölünmeyle üretilen dişi üreme hücresidir. Çekirdeğinin sperm ile birleşmesi sonucu döllenme olayı meydana gelir.

Döllenme — Dişi üreme hücresi olan yumurta ile erkek üreme hücresi olan spermin çekirdeklerinin birleşmesi olayıdır. İnsanda yumurta kanalında gerçekleşirken, bu olay sonucunda zigot oluşur.

Zigot — Sperm ve yumurtanın döllenmesi sonucunda oluşan ilk hücredir. Zigot art arda mitoz bölünmeler geçirerek embriyoyu meydana getirir.

Embriyo — Zigotun art arda geçirdiği mitoz bölünmeler ve gelişmeler sonucunda oluşan yapıdır. İnsanda döl yatağına tutunarak gelişmesini sürdürür ve kök, gövde, yaprak taslaklarını barındırır.

Fetüs — İnsan embriyesinin ana karnındaki gelişim süresinde ikinci aydan sonra aldığı addır. Doğuma kadar geçecek süreçte bu isimle anılır.

Rejenerasyonla Üreme — Bazı canlılardan kopan parçaların kendilerini tamamlayarak yeni bir yavru birey meydana getirmesi olaydır. Denizyıldızı ve toprak solucanı bu yolla üreyebilir.

Vejetatif Üreme — Bitkilerin kök, gövde, dal veya yaprak gibi kısımlarının kesilerek köklendirilmesiyle yeni bir bitki oluşturulmasıdır. Çilek, asma ve Afrika menekşesi bu yolla çoğalır.

Tozlaşma — Erkek organın başcık kısmında üretilen polenlerin rüzgâr, su, böcek veya insanlar aracılığıyla dişi organın dişicik tepesine taşınması olayıdır.

Başkalaşım — Kurbağa ve kelebek gibi bazı canlıların yumurtadan çıktıktan sonra gelişimlerini tamamlayabilmek için geçirdikleri yapısal değişiklikler sürecidir. Bu süreç sonunda canlı ana canlıya benzer hale gelir.

Çimlenme — Tohumdaki embriyonun uygun su, oksijen ve sıcaklık şartlarında gelişerek bitkinin kök, gövde ve yaprak kısımlarını oluşturmaya başlaması olaydır.

Büyüme ve Gelişme — Büyüme canlılarda boy ve kütle artışını ifade ederken; gelişme bunun yanı sıra fiziksel, duygusal ve organların işlevsel olarak olgunlaşmasını kapsayan daha geniş bir süreçtir.